Binoche jashtë rehatisë

Arte

Gazeta Express

11/05/2026 18:34

Juliette Binoche ka luajtur në më shumë se 70 filma, ka fituar Oscar dhe prej katër dekadash mbetet një nga figurat më të rëndësishme të kinemasë europiane dhe ndërkombëtare. Megjithatë, edhe ajo ende ndien ankth para publikut.

Pak para se të prezantonte në Muzeun e Artit Modern në New York filmin e saj të parë si regjisore, In-I In Motion, aktorja franceze dukej e pasigurt se si duhej t’ia shpjegonte publikut këtë vepër të pazakontë, poetike dhe jo lineare.

Dokumentari ndjek periudhën kur Binoche, në fund të viteve 2000, doli nga territori i njohur i kinemasë dhe hyri në botën e vallëzimit bashkëkohor. Në qendër është bashkëpunimi i saj me balerinin britanik Akram Khan, me të cilin ajo realizoi një seri shfaqjesh të guximshme, fizike dhe shpesh të çuditshme. Për një artiste që publiku e njihte si ikonë të tapetit të kuq dhe të kinemasë arthouse, filmi zbulon një anë shumë më të zhveshur: trup në lodhje, pasiguri, prova të gjata dhe një proces krijues ku nuk ka asgjë glamuroze.

Binoche e sheh pikërisht këtë si thelbin e filmit. Ajo nuk dëshironte të ushqente mitin e “La Binoche”, figurës së sofistikuar dhe të paarritshme të kinemasë franceze. Përkundrazi, synonte të tregonte çfarë do të thotë të jesh brenda një procesi krijimi: kërkim, gabim, djersë dhe përpjekje për të gjetur një gjuhë të përbashkët mes dy artistësh shumë të ndryshëm.

Në film, ajo shfaqet duke u përballur me gjashtë muaj prova të rënda me Khanin. Në një moment, trupi i saj përplaset disa herë pas murit. Por ajo që bie më shumë në sy është mungesa e vetëdijes për imazhin: Binoche vallëzon sikur çdo qelizë e trupit të saj të jetë e përfshirë në një akt të plotë dorëzimi artistik. Vetë ajo e quan këtë gjendje “vend i turbullt”, hapësira ku fillestari nuk di, por pikërisht prej kësaj mund të arrijë te një e vërtetë më e brendshme.

Bashkë me Khanin, Binoche ndërtoi harkun emocional të personazheve përmes bisedash të gjata, gati terapeutike, me trajneren e aktrimit Susan Batson dhe përmes improvizimeve të drejtuara nga Su-Man Hsu. Pyetjet që e udhëheqin veprën janë të mëdha dhe të vështira: pse njeriu ka kaq shumë nevojë për tjetrin, çfarë do të thotë të duash, kur dorëzohemi dhe kur vazhdojmë edhe pse dashuria bëhet e padurueshme?

Kur In-I u shfaq për herë të parë në Londër, në vitin 2007, reagimet ishin të përziera. Megjithatë, projekti u bë një pikë kthese personale për Binoche. Shfaqja u luajt më shumë se 100 herë nëpër botë, ndërsa motra e saj, regjisorja Marion Stalens, xhiroi rreth 200 orë materiale nga provat. Binoche i përpunoi më vonë këto pamje në një dokumentar dyorësh.

Një shtysë të rëndësishme ia kishte dhënë edhe Robert Redford. Pas një shfaqjeje në Brooklyn Academy of Music në vitin 2008, aktori dhe regjisori amerikan kishte hyrë në dhomën e saj të zhveshjes dhe i kishte kërkuar disa herë që ta kthente projektin në film. Binoche e mbajti këtë mendim për vite, derisa një producent dhe një financier iu afruan me pyetjen nëse kishte ndonjë projekt që dëshironte të realizonte.

Filmi prek edhe kujtime të hershme dhe të dhimbshme të aktores. Hapja e In-I frymëzohet nga një kujtim i saj i pazakontë i fëmijërisë: në moshën 12-vjeçare, teksa shihte në kinema Casanova të Fellinit, ajo u fiksua pas një burri më të madh në moshë. Në shfaqje, kjo bëhet shkëndija fillestare e romancës mes personazhit të saj dhe Khanit, një marrëdhënie që kalon nga magjepsja dhe tensioni seksual te grindjet, konsumimi dhe ndarja.

Por momenti më i ashpër i veprës lidhet me një përvojë shumë më të errët. Në kulmin e shfaqjes, Binoche shfaqet sikur po mbytet, e pezulluar përpara skenografisë së kuqe gjaku të Anish Kapoorit. Skena buron nga kujtimi i një sulmi që ajo përjetoi kur ishte vajzë e re. Ajo ka treguar se sulmi u kthye në përleshje dhe se agresori e shtrëngoi për fyti. Në atë moment, Binoche i tha: “Vazhdo, bëje.” Sipas saj, pikërisht kjo e ndali sulmuesin.

Aktorja nuk e dramatizon këtë kujtim si diçka të jashtëzakonshme vetëm për të. Kur i përmendet dhimbja e rikthimit te një traumë e tillë, ajo reagon prerë: shumë gra, thotë ajo, kalojnë përvoja dhune, sidomos në Francë, ku përqindjet mbeten shqetësuese.

Edhe pse kishte menduar më parë të regjisuronte, Binoche thotë se nuk kishte ndier një nevojë të ngutshme për të bërë filmin e saj, sepse si aktore gjithmonë ishte përfshirë thellë në procesin krijues. Për të, aktori nuk është thjesht dikush që zbaton udhëzime: ai ndodhet në qendër të regjisurës, sepse e mishëron atë fizikisht dhe emocionalisht.

Nga regjisorët me të cilët ka punuar, ajo thotë se ka mësuar mbi të gjitha t’i besojë intuitës. Arti, sipas saj, nis nga ndjesia: nga trupi, instinkti dhe nevoja e brendshme. Kjo e ka udhëhequr në role radikale si Mauvais Sang, ku marrëdhënia e saj personale me Leos Caraxin dhe dëshira për t’u dashur prej tij ishin pjesë e përvojës, por edhe në filma më komercialë.

Një nga veprat që e ka transformuar më shumë mbetet The Lovers on the Bridge, filmi i vitit 1991 i Caraxit, ish-partnerit të saj. Për rolin e Michèle, një artiste e pastrehë që po humb shikimin, Binoche kaloi kohë në rrugë. Xhirimet zgjatën më shumë se dy vjet, prodhimi u përball me vonesa dhe probleme financiare, ndërsa ajo refuzoi mundësi të tjera për t’iu përkushtuar rolit.

Në karrierën e saj, Binoche ka mbajtur gjithmonë një marrëdhënie të ndërlikuar me imazhin publik. Pas filmave si The Unbearable Lightness of Being, Damage dhe The English Patient, shtypi britanik e shpalli simbol sensual. Ajo thotë se ky imazh nuk e ka shqetësuar, por pranon se skenat nudo janë gjithmonë të vështira dhe kërkojnë besim te regjisori.

Jo gjithmonë ky besim është shpërblyer. Në vitet 1990, gjatë xhirimeve të Alice and Martin, Binoche thotë se u ndie e tradhtuar nga regjisori André Téchiné lidhur me një skenë nudo. Ajo arriti ta shmangte përdorimin e pamjeve duke bindur producentin që t’i hiqte, por nuk punoi më kurrë me Téchiné.

Për çështjen e koordinatorëve të intimitetit në xhirime, Binoche mban një qëndrim më kompleks. Ajo pranon se mbrojtjet mund të jenë të dobishme, sidomos për aktoret më të reja, por paralajmëron se dashuria në ekran nuk mund të reduktohet në një listë lëvizjesh mekanike. Për të, skenat intime duhet të vijnë nga zemra, instinkti dhe nevoja emocionale; ndryshe, rrezikojnë të humbasin të vërtetën.

Edhe për inteligjencën artificiale, ajo nuk shfaq panik. Sipas saj, historia e artit ka njohur frikëra të ngjashme më parë: fotografia nuk e zhduku pikturën, kinemaja nuk e vrau teatrin. Inteligjenca artificiale, thotë ajo, mbetet artificiale; nuk është as inteligjencë njerëzore, as shpirtërore.

Vitet e fundit, Binoche është tërhequr nga projekte që e mbajnë të lidhur me tokën dhe me transformimin njerëzor. Ajo do të shfaqet në dramën Queen at Sea, ku luan vajzën e një gruaje me demencë, film që fitoi çmimin e jurisë në Festivalin e Berlinit. Po ashtu, po xhiron në Francë North Loire, një thriller rural nga regjisori Antoine Chevrollier. Edhe pse ishte vetëm filmi i tij i dytë, Binoche vendosi ta pranonte menjëherë pas takimit me të.

Për të, statusi nuk duhet të bëhet pengesë. Nëse një artiste kapet pas idesë se nuk duhet “të zbresë” më poshtë në hierarki, humbet mundësi të rëndësishme për art. Dhe në karrierën e Juliette Binoche, rreziku, intuita dhe dalja nga zona e rehatisë kanë qenë gjithmonë më të rëndësishme se siguria. /GazetaExpress/