“Super-Toka” shkëmbore 48 vite dritë larg mund të jetë një nga shanset më të mira për të gjetur jetë

Mistere

Gazeta Express

20/07/2026 15:30

A ekziston jetë përtej Tokës dhe, nëse po, ku mund të fshihet ajo? Kjo mbetet një nga pyetjet më të mëdha pa përgjigje të shkencës.

Tani, një ekip studiuesish nga Universiteti i Harvardit ka identifikuar një planet të largët, i cili mund të ofrojë kushte të përshtatshme për jetë.

Planeti, i quajtur LHS 1140 b, ndodhet rreth 48 vite dritë larg Tokës. Ai është shkëmbor dhe orbiton brenda zonës së banueshme të yllit të tij, pra në një distancë ku temperaturat mund të lejojnë ekzistencën e ujit të lëngshëm.

Ajo që e bën zbulimin veçanërisht të rëndësishëm është konfirmimi se planeti ka një atmosferë, një nga kushtet themelore për mbështetjen e jetës siç e njohim.

“Atmosfera është thelbësore që një planet të mund të mbështesë jetë”, deklaroi autori kryesor i studimit, doktor Collin Cherubim.

“Kjo është hera e parë që është zbuluar një atmosferë në një planet shkëmbor që ndodhet në zonën e banueshme të një ylli tjetër.”

Një planet i ngjashëm me Tokën

Gjatë viteve të fundit, astronomët kanë zbuluar mijëra ekzoplanetë, përfshirë disa botë shkëmbore që ndodhen në zonat e banueshme të yjeve të tyre.

Megjithatë, përcaktimi nëse këta planetë kanë apo jo atmosferë ka qenë jashtëzakonisht i vështirë.

Në studimin e ri, shkencëtarët u përqendruan te LHS 1140 b, i zbuluar për herë të parë në vitin 2017.

Planeti rrotullohet rreth një ylli xhuxh të kuq dhe ka një masë rreth 5.6 herë më të madhe se Toka, ndërsa rrezja e tij është afërsisht 1.7 herë më e madhe.

Për shkak të strukturës shkëmbore dhe përmasave relativisht të ngjashme me Tokën, ai konsiderohet një kandidat veçanërisht interesant në kërkimin për jetë jashtëtokësore.

Pse yjet xhuxhë të kuq janë të rëndësishëm?

Bashkautori i studimit, doktor Shreyas Vissapragada, shpjegoi se yjet xhuxhë të kuq janë veçanërisht të përshtatshëm për studimin e planetëve të banueshëm.

Këta yje janë më të vegjël dhe më të ftohtë se Dielli, që do të thotë se planetët në zonën e tyre të banueshme orbitojnë relativisht afër.

Kjo ua lehtëson astronomëve zbulimin përmes metodës së tranzitit, gjatë së cilës matet rënia e vogël dhe periodike e ndriçimit të yllit kur një planet kalon përpara tij.

Megjithatë, zbulimi i elementeve si uji dhe dioksidi i karbonit në atmosferat e këtyre planetëve mbetet shumë i vështirë, edhe për teleskopë të avancuar si “James Webb”.

“Sinjalet atmosferike nga substanca si uji dhe dioksidi i karbonit janë jashtëzakonisht të dobëta dhe të vështira për t’u zbuluar”, shpjegoi Vissapragada.

“Për këtë arsye, ekipi ynë vendosi të përdorte një qasje tjetër: kërkimin e heliumit në atmosferën e sipërme, ku sinjalet mund të dallohen më lehtë.”

Heliumi konfirmoi praninë e atmosferës

Për të kërkuar heliumin, studiuesit përdorën spektrografin “Warm Infrared Echelle”, i njohur si WINERED, në Observatorin Magellan në Kili.

Ata patën mundësinë të vëzhgonin një rreshtim të rrallë, gjatë të cilit LHS 1140 b dhe një planet tjetër kaluan përpara yllit të tyre në të njëjtën natë.

Te njëri prej planetëve nuk u gjetën prova për ekzistencën e atmosferës.

Megjithatë, rreth LHS 1140 b u zbulua helium që po largohej nga planeti. Ky sinjal konfirmoi se ai ka arritur ta ruajë atmosferën.

“Kjo ishte një provë e qartë për ekzistencën e një atmosfere në një ekzoplanet të zonës së banueshme”, deklaroi Vissapragada.

“Ishte jashtëzakonisht emocionuese t’i shihnim të dhënat dhe dalëngadalë të kuptonim rëndësinë e asaj që kishim përpara.”

Atmosfera mund të ketë mbijetuar për miliarda vjet

Sipas studiuesve, atmosfera e planetit mund të ketë mbijetuar për më shumë se tre miliardë vjet.

Kjo është veçanërisht e rëndësishme, pasi ekzistenca afatgjatë e një atmosfere mund të krijojë kushte më të qëndrueshme për zhvillimin e proceseve kimike të lidhura me jetën.

Megjithatë, zbulimi i atmosferës nuk do të thotë automatikisht se planeti ka jetë.

Shkencëtarët tani planifikojnë studime të mëtejshme për të përcaktuar përbërjen e atmosferës, temperaturat në sipërfaqe dhe mundësinë e ekzistencës së ujit të lëngshëm.

“Njëzet vjet më parë pyesnim nëse ekzistonin fare planetë të tjerë të ngjashëm me Tokën”, deklaroi Robin Wordsworth, një nga autorët e studimit.

“Më pas mësuam se ata janë të zakonshëm dhe zbuluam disa brenda zonave të banueshme.”

“Pyetja tjetër ishte nëse ndonjëri prej tyre kishte arritur ta ruante atmosferën. Tani e dimë se të paktën njëri e ka bërë këtë.”

LHS 1140 b nuk është ende dëshmi e jetës jashtëtokësore, por konfirmimi i atmosferës së tij e bën atë një nga objektivat më premtues për kërkimet e ardhshme. /GazetaExpress/