Relievi i lashtë grek që duket sikur paraqet një “laptop”: Çfarë fshihet pas teorisë?

Mistere

Gazeta Express

25/07/2026 0:01

Një reliev funerali, i krijuar më shumë se 2,000 vjet më parë, është rikthyer në qendër të vëmendjes në rrjetet sociale. Disa përdorues pretendojnë se objekti në duart e një shërbëtoreje ngjan me një kompjuter portativ dhe se mund të jetë “provë” e udhëtimit në kohë.

Vepra, e njohur me titullin “Grave Naiskos of an Enthroned Woman with an Attendant”, daton rreth vitit 100 para erës sonë dhe është pjesë e koleksionit të Muzeut J. Paul Getty në Kaliforni.

Relievi prej mermeri është rreth 95 centimetra i lartë dhe paraqet një grua të pasur të ulur në një kolltuk të zbukuruar. Krahu i saj i majtë mbështetet në karrige, ndërsa me të djathtin prek kapakun e një objekti drejtkëndor që mbahet nga një shërbëtore e re.

Forma e objektit dhe mënyra se si është hapur kanë bërë që disa përdorues të internetit ta krahasojnë me një laptop.

“Mos vallë kjo skulpturë e lashtë greke paraqet një laptop dhe provon udhëtimin në kohë?”, pyeti një komentues.

Të tjerë vunë në dukje dy vrima të vogla në anën e objektit, duke pretenduar me humor se ngjajnë me hyrje USB.

Shpjegimi i muzeut

Ekspertët e artit antik nuk e mbështesin interpretimin teknologjik. Sipas Muzeut Getty, objekti është një arkë ose kuti e cekët, me shumë gjasa e përdorur për ruajtjen e bizhuterive.

Paraqitja e një personi të vdekur që prek një send të mbajtur nga një shërbëtore ndeshet edhe në relieve të tjera funerale greke. Skena mendohet se simbolizonte dëshirën që i ndjeri të vazhdonte t’i gëzonte pasuritë dhe kënaqësitë tokësore edhe në jetën e përtejme.

Pozicioni i gruas, mobiliet, bizhuteritë dhe cilësia e punimit tregojnë se ajo vinte nga një familje e pasur dhe me status të lartë.

Megjithëse kutia duket shumë e cekët, krahasimi me vepra të tjera funerale tregon gra që nxjerrin shirita ose bizhuteri nga objekte të ngjashme. Përshkrimi zyrtar i Muzeut Getty e identifikon atë si një arkë të cekët dhe jo si pajisje teknologjike.

As vrimat anësore nuk janë hyrje USB. Ato janë të rrumbullakëta, ndryshe nga lidhësit modernë, dhe mund të kenë shërbyer për vendosjen e elementeve prej metali ose druri që nuk janë ruajtur deri më sot.

“Laptopë” të tjerë në artin e lashtë?

Teoritë u përforcuan edhe nga imazhe të tjera të artit grek, ku figura njerëzore duken sikur mbajnë pajisje të hapura dhe shkruajnë mbi to me një mjet të ngjashëm me lapsin digjital.

Në realitet, grekët dhe romakët përdornin pllaka të veshura me dyll, mbi të cilat shkruanin me një stilus. Pllakat mund të lidheshin me mentesha dhe të hapeshin si një libër i vogël, duke krijuar nga një kënd i caktuar ngjashmëri me laptopët ose tabletët modernë.

Kjo është një formë e pareidolias: prirja e trurit për të dalluar objekte dhe modele të njohura në forma të paqarta. Kur shohim një objekt drejtkëndor të hapur, përvoja moderne na shtyn ta interpretojmë si kompjuter, ndonëse njerëzit e antikitetit do ta lidhnin me objekte krejt të tjera.

Fotografitë që ushqejnë teoritë e udhëtarëve në kohë

Relievi grek është vetëm një prej shumë imazheve që janë përdorur për të mbështetur pretendime për udhëtime në kohë.

Një regjistrim nga koncerti i fundit i Elvis Presleyt, në vitin 1977, nxiti teori pasi një person në publik dukej sikur mbante një telefon inteligjent. Objekti ka shumë më tepër gjasa të ketë qenë një aparat fotografik kompakt, i përshtatshëm për teknologjinë e asaj periudhe.

Në një fotografi nga Reykjaviku gjatë Luftës së Dytë Botërore, një burrë duket sikur po flet në telefon celular. Shpjegimi më i thjeshtë është se ai po mbante dorën pranë veshit ose po përdorte një pajisje të kohës.

Një rast tjetër lidhet me një ndeshje të Mike Tysonit në vitin 1995, ku një spektator duket sikur po filmon me telefon inteligjent. Pajisja ishte një aparat fotografik portativ i viteve 1990, forma e të cilit ngjan me telefonat e sotëm.

Në raste të tilla, cilësia e ulët e pamjeve, këndi i fotografimit dhe njohja e pamjaftueshme e pajisjeve të vjetra krijojnë iluzionin e pranisë së teknologjisë moderne.

Pretendimet e “udhëtarëve nga e ardhmja”

Interesi për relievin u rikthye edhe për shkak të videove ku persona të ndryshëm pretendojnë se kanë udhëtuar nga e ardhmja.

Një person që e quante veten Adam Archon deklaroi në vitin 2019 se udhëtimi në kohë ishte shpikur në vitin 1981, por se do të bëhej i disponueshëm për publikun në vitin 2028.

Gjatë një interviste për kanalin “Apex TV” në YouTube, fytyra dhe zëri i tij ishin të ndryshuar për të fshehur identitetin. Ai pretendonte se vinte nga viti 2045 dhe se njerëzit e së ardhmes mund të vizitonin periudha historike.

Një tjetër person, i prezantuar si Alexander Smith, tha se ishte dërguar nga CIA nga viti 1981 në vitin 2118. Ai përshkroi një të ardhme distopike me inteligjencë artificiale, makina fluturuese, robotë dhe ndryshime globale pas një lufte të tretë botërore.

Asnjëri prej tyre nuk paraqiti prova të verifikueshme për identitetin, teknologjinë apo udhëtimet e pretenduara. Parashikimet e tilla janë shembuj të përmbajtjeve sensacionale në internet, jo dëshmi shkencore.

A është shkencërisht i mundur udhëtimi në kohë?

Teoria e relativitetit e Ajnshtajnit tregon se koha nuk kalon njësoj për të gjithë vëzhguesit. Një person që lëviz me shpejtësi shumë të madhe ose ndodhet pranë një fushe të fuqishme gravitacionale mund ta përjetojë kohën më ngadalë se dikush tjetër.

Ky fenomen, i njohur si zgjerimi i kohës, është matur eksperimentalisht. Në këtë kuptim, “udhëtimi drejt së ardhmes” është fizikisht real: astronautët dhe satelitët përjetojnë ndryshime jashtëzakonisht të vogla në rrjedhën e kohës krahasuar me njerëzit në Tokë.

Udhëtimi drejt së kaluarës është çështje krejt tjetër. Disa zgjidhje matematikore të relativitetit të përgjithshëm përmbajnë struktura teorike që do të mundësonin kthimin në një pikë të mëparshme të kohës. Megjithatë, ato kërkojnë kushte ekstreme, materie me veti të paprovuara ose struktura si vrimat e krimbit, ekzistenca dhe përdorshmëria e të cilave nuk janë dëshmuar.

Deri më sot, nuk ekziston asnjë provë e besueshme se njerëzit kanë udhëtuar drejt së kaluarës ose se është ndërtuar një makinë që e mundëson këtë.

Relievi grek është një objekt autentik dhe i jashtëzakonshëm historik, por nuk paraqet një laptop. Ngjashmëria është produkt i mënyrës moderne të interpretimit të formave të lashta, ndërsa shpjegimi arkeologjik, një kuti bizhuterish e paraqitur në një skenë funerale, mbështetet nga krahasimi me vepra të tjera të së njëjtës periudhë. /GazetaExpress/