Sëmundjet e mëlçisë po rriten në heshtje: Rrezik edhe për ata që nuk konsumojnë alkool

Keshilla Mjekësore

Gazeta Express

15/04/2026 18:02

Sëmundjet e mëlçisë po përhapen me ritme alarmante në mbarë botën dhe mund të prekin deri në 1.8 miliardë njerëz deri në vitin 2050, sipas studimeve të fundit.

Dikur e lidhur kryesisht me konsumimin e tepërt të alkoolit, kjo sëmundje tani po shfaqet gjithnjë e më shumë edhe tek personat që pinë pak ose aspak alkool.

Forma më e përhapur sot njihet si sëmundja steatotike e mëlçisë e lidhur me disfunksionin metabolik (MASLD) (e njohur më parë si mëlçia yndyrore jo-alkoolike). Ajo shkaktohet kryesisht nga obeziteti, diabeti i tipit 2 dhe tensioni i lartë i gjakut.

Sëmundja zhvillohet shpesh në heshtje, pa simptoma për vite me radhë, çka bën që shumë njerëz të mos e dinë se janë të prekur derisa dëmtimi i mëlçisë bëhet i rëndë.

Kur nuk trajtohet, yndyra grumbullohet në mëlçi, duke shkaktuar inflamacion dhe dëmtime të vazhdueshme. Në raste më të avancuara, kjo mund të çojë në cirrozë – ku indi i shëndetshëm zëvendësohet nga ind mbresor i përhershëm – si dhe në dështim të mëlçisë apo kancer.

MASLD konsiderohet gjithashtu si një shfaqje në mëlçi e sindromës metabolike – një grup gjendjesh që përfshijnë mbipeshën, tensionin e lartë dhe çrregullimet e sheqerit në gjak – të cilat rrisin ndjeshëm rrezikun për infarkt dhe goditje në tru.

Një analizë e madhe nga studimi global Global Burden of Disease, e publikuar në The Lancet Gastroenterology & Hepatology, vlerëson se në vitin 2023 rreth 1.3 miliardë njerëz jetonin me këtë sëmundje – një rritje prej 143% krahasuar me vitin 1990. Ky numër pritet të arrijë në 1.8 miliardë në 25 vitet e ardhshme, duke e bërë një nga problemet shëndetësore me rritjen më të shpejtë në botë.

Rritja lidhet kryesisht me shtimin e obezitetit, kontrollin e dobët të sheqerit në gjak dhe stilin e jetesës gjithnjë e më sedentare. Disa rajone, si Afrika e Veriut dhe Lindja e Mesme, po preken më rëndë se mesatarja globale.

Megjithëse diagnostikimi është rritur, ndikimi i përgjithshëm shëndetësor ka mbetur relativisht i qëndrueshëm – një tregues se zbulimi i hershëm dhe menaxhimi më i mirë mund të jenë duke ngadalësuar përparimin e sëmundjes.

Megjithatë, ekspertët paralajmërojnë se rreziqet afatgjata mbeten serioze. Nëse nuk zbulohet dhe trajtohet në kohë, MASLD mund të përparojë drejt cirrozës, dështimit të mëlçisë dhe kancerit.

Një tjetër shqetësim është fakti se gjithnjë e më shumë të rinj po preken nga kjo sëmundje, sidomos në vendet me të ardhura të ulëta dhe të mesme, ku ndryshimet në dietë dhe stil jetese janë të shpejta.

Studiuesit theksojnë nevojën urgjente për masa parandaluese më të forta, diagnostikim më të hershëm dhe ndërgjegjësim më të madh publik për të frenuar këtë epidemi në rritje.

Ndërkohë, medikamentet për humbje peshe si Mounjaro (tirzepatide) po tregojnë rezultate premtuese në trajtimin e kësaj sëmundjeje. Studimet sugjerojnë se ato mund të ulin ndjeshëm yndyrën në mëlçi, të reduktojnë inflamacionin dhe në disa raste të përmirësojnë dëmtimet e hershme.

Duke ndihmuar në humbjen e peshës dhe kontrollin më të mirë të sheqerit në gjak, këto trajtime mund të ngadalësojnë apo edhe të kthejnë pas përparimin e sëmundjes – megjithëse ende nuk janë gjerësisht të miratuara për këtë përdorim. /GazetaExpress/