The Rise of Arturo Ui”: Mark Gatiss i frikshëm në satirën politike të Brecht-it

Arte

Gazeta Express

22/04/2026 20:25

Mark Gatiss sjell një interpretim të fuqishëm dhe shqetësues në rolin e Arturo Ui-t, në produksionin e Royal Shakespeare Company me regji të Seán Linnen, një vepër që ndërthur groteskun komik me paralelen historike të ngritjes së fashizmit.

Shfaqja e Bertolt Brecht-it, një parabolë satirike për ardhjen në pushtet të Hitlerit, vendoset në një botë kriminale ku gangsterët e Çikagos përfaqësojnë figurat kryesore të regjimit nazist. Në këtë version, Gatiss shfaqet fillimisht si një figurë thuajse tragjikomike – me pamje të zbehtë, sy të trishtuar dhe një stil të përulur – për të kaluar gradualisht në një personazh gjithnjë e më të frikshëm, ndërsa ngjit shkallët e pushtetit kriminal.

Në performancën e tij, ai ndërthur elemente që kujtojnë Hitlerin, Scrooge-in dhe figura bashkëkohore politike, duke krijuar një karakter të paqëndrueshëm, por jashtëzakonisht efektiv në skenë.

Një botë gangsterësh si pasqyrë e fashizmit

Teksti i Brecht-it, i përshtatur këtu nga Stephen Sharkey, e vendos ngritjen e Ui-t paralel me konsolidimin e pushtetit nazist në Gjermani. Personazhet gangsterë përfaqësojnë figura historike, ndërsa historia e “tregtisë së lulelakrës” në Çikago bëhet metaforë e manipulimit politik dhe dhunës.

Në këtë univers, Christopher Godwin luan një figurë që pasqyron dobësinë e pushtetit të vjetër, ndërsa aktorët e tjerë ndërtojnë një galeri personazhesh që lëvizin mes komikes dhe kërcënimit.

Mawaan Rizwan spikat në rolin e tij energjik dhe të çrregullt, ndërsa Janie Dee sjell një performancë të ndjeshme dhe të ekuilibruar në role më serioze. Kasti në tërësi ruan një balancë të kujdesshme mes karikaturës dhe tensionit dramatik.

Regji spektakolare dhe atmosferë cirku

Regjia e Seán Linnen krijon një botë teatrale të ngjashme me një cirk të errët, ku estetika e tepruar dhe humori i zi shërbejnë për të theksuar artificën e pushtetit politik.

Kostumet, skenografia dhe lëvizja skenike ndërtojnë një transformim gradual të personazheve: nga një grup kaotik gangsterësh në një makineri të disiplinuar fashiste.

Muzika dhe dizajni zanor shtojnë intensitetin emocional, duke e kthyer dhunën në një përvojë pothuajse tërheqëse, por njëkohësisht shqetësuese. Në veçanti, përdorimi i muzikës rock dhe ritmeve energjike e rrit kontrastin mes argëtimit dhe brutalitetit.

Një paralele e pakëndshëm me të tashmen

Shfaqja nuk shmang krahasimet me politikën moderne, por i trajton ato me më shumë nëntekst sesa me deklarata të drejtpërdrejta. Në disa momente, Gatiss sugjeron lidhje me figurat bashkëkohore politike, duke shkaktuar reagime të lehta në publik, por pa e dominuar narrativën.

Në fund, vepra e Brecht-it mbetet një paralajmërim i qartë: mekanizmat e pushtetit dhe manipulimit nuk janë thjesht histori e së kaluarës.

Finalja e shfaqjes, me një ton të ashpër dhe të drejtpërdrejtë, e zhvesh plotësisht ironinë dhe e lë publikun përballë një reflektimi të zymtë mbi natyrën e pushtetit dhe përsëritjes historike. /GazetaExpress/