Testi 5-minutësh që mund të revolucionarizojë diagnostikimin e endometriozës

Keshilla Mjekësore

Gazeta Express

10/03/2026 19:33

Shkencëtarët kanë zhvilluar një test të thjeshtë që zgjat vetëm pesë minuta dhe që mund të ndihmojë në diagnostikimin e endometriozës shumë vite më herët, duke ofruar shpresë për miliona gra që aktualisht përballen me vonesa të gjata para se të marrin një diagnozë.

Endometrioza prek rreth një në dhjetë gra në mbarë botën, ose rreth 190 milionë persona, dhe ndodh kur inde të ngjashme me mukozën e mitrës rriten jashtë saj.

Kjo gjendje mund të shkaktojë dhimbje kronike pelvike, menstruacione të rënda dhe probleme me fertilitetin, duke ndërprerë ndjeshëm jetën e përditshme. Megjithatë, shumë gra përballen me vite vështirësish për të njohur simptomat e tyre. Në Mbretërinë e Bashkuar, koha mesatare për të marrë një diagnozë ka arritur tashmë nëntë vjet e katër muaj, nga tetë vjet në vitin 2020.

Studiuesit në Universitetin e Queensland, Australi, thonë se ky mjet i ri për skanimin mund të ndihmojë në identifikimin e grave më të rrezikuara shumë më shpejt.

Testi, i njohur si SAFE (Simplified Adolescent Factors for Endometriosis), përdor një pyetësor të shkurtër për të identifikuar vajzat dhe gratë e reja që mund të kenë nevojë për hetime të mëtejshme.

Pyetësori përfshin gjashtë pyetje mbi simptomat, si: dhimbja pelvike, përdorimi i rregullt i analgjezikëve, gjakderdhja e rëndë ose menstruacione të dhimbshme, dhe historia familjare e endometriozës. Përgjigjet përdoren për të krijuar një pikëzim që ndihmon mjekun e përgjithshëm të vendosë nëse pacientja duhet të referohet tek një specialist.

Profesoresha Gita Mishra, drejtuese e Qendrës Australiane për Shëndetin e Grave dhe Vajzave, tha se testi mund të shkurtojë vitet që pacientet presin për një diagnozë, duke zbuluar gjendjen herët – idealisht tek adoleshentet pak pas fillimit të ciklit menstrual.

Skema e pikëzimit u zhvillua duke përdorur të dhëna nga më shumë se 9,000 pjesëmarrës në Studimin Afatgjatë Australian mbi Shëndetin e Grave.

Diagnoza e endometriozës konfirmohet shpesh vetëm përmes kirurgjisë, megjithëse mjekët përdorin gjithnjë më shumë ultratinguj dhe MRI për të ndihmuar në identifikim. Sipas studiuesve, diagnostikimi i hershëm është thelbësor, pasi shumë gra diagnostikohen vetëm në fund të të 20-ave, shpesh kur përpiqen të mbeten shtatzënë.

Sipas një sondazhi të fundit nga Endometriosis UK, 39% e grave kishin nevojë të vizitonin mjekun 10 herë ose më shumë para se të dyshohej për endometriozë, ndërsa 55% kishin shkuar në urgjencë, ku 46% u kthyen pa trajtim.

Aktualisht, nuk ka kurë për endometriozën. Trajtimi zakonisht përfshin lehtësimin e dhimbjes ose opcione hormonale si pilula kontraceptive ose spirala Mirena, e cila hollon mukozën endometriale për të ulur rritjen e indeve dhe dhimbjen.

Në rastet më të rënda, kur të gjitha trajtimet e tjera dështojnë, mjekët mund të sugjerojnë menopauzë të hershme, që mund të shkaktohet kimikisht me antagonistë të GnRH ose kirurgjikalisht me histerektomi. Kjo ndalon prodhimin e hormoneve kyçe si estrogjeni dhe mund të kërkojë terapi zëvendësuese hormonale për të menaxhuar simptomat.

Endometriosis UK kërkon që të gjitha qeveritë e Mbretërisë së Bashkuar të angazhohen për të reduktuar kohën mesatare për diagnozë në një vit ose më pak deri në 2030, duke përfshirë shkurtimin e listave të pritjes për gjinekologji, përmirësimin e edukimit mbi shëndetin menstrual dhe trajnimin më të mirë të profesionistëve shëndetësorë. /GazetaExpress/