Zbulohet fosili i “përbindëshit” detar 180 milionë vjeçar

Mistere

Gazeta Express

13/05/2026 21:46

Shkencëtarët kanë zbuluar në Gjermani mbetjet fosile të një krijese të madhe detare, e cila jetoi më shumë se 180 milionë vjet më parë dhe mund të ketë arritur mbi 6.5 metra gjatësi.

Fosili besohet se i përket një iktiozauri, një zvarraniku detar parahistorik që në pamje të jashtme ngjante me delfinët e sotëm. Për shkak se skeleti nuk është ruajtur i plotë, studiuesit nuk kanë mundur të përcaktojnë me siguri specien e saktë, por mendojnë se ai i përket gjinisë Temnodontosaurus.

Zbulimi u bë në karrierën e argjilës në Mistelgau, pranë Bayreuth në Gjermani, një zonë e njohur për fosilet detare të ruajtura jashtëzakonisht mirë.

Gjatë gërmimeve të fundit, studiuesit gjetën pjesë të shumta të skeletit, përfshirë fragmente të kafkës dhe nofullës së poshtme, pjesë të brezit të shpatullave, pendët e përparme, shtyllën kurrizore dhe më shumë se 100 dhëmbë. Këto mbetje u kanë dhënë shkencëtarëve një pamje më të qartë të karakteristikave anatomike të krijesës.

“Fosili ynë i Temnodontosaurus është një nga gjetjet më të reja të kësaj gjinie iktiozaurësh deri më sot. Deri tani, përfaqësuesit e kësaj gjinie njiheshin kryesisht nga shtresa më të vjetra gjeologjike”, tha Ulrike Albert, autore e studimit të publikuar në revistën Zitteliana.

Sipas saj, zbulimi në Mistelgau tregon se këta zvarranikë të mëdhenj detarë kanë mbijetuar më gjatë në pellgun jugperëndimor gjerman sesa ishte dokumentuar më parë.

Fosili ka shfaqur edhe disa veçori të pazakonta, përfshirë ndryshime në skelet që mendohet se janë shkaktuar nga lëndime të pësuara gjatë jetës së kafshës. Studiuesit besojnë se disa prej këtyre dëmtimeve mund të kenë prekur shpatullën dhe nyjet e nofullës, duke ia vështirësuar ndjeshëm gjuetinë dhe ushqyerjen.

Në studim, autorët shkruajnë se dëmtimet që preknin kryesisht brezin e kraharorit dhe nyjen e nofullës ka gjasa të kenë ndikuar në sjelljen e kafshës gjatë gjuetisë dhe ushqyerjes. Kjo mund të shpjegojë dhëmbët e konsumuar rëndë dhe praninë e gastroliteve.

Gastrolitet janë gurë të vegjël që janë gjetur në stomakun e disa zvarranikëve parahistorikë dhe që gëlltiteshin për të ndihmuar në copëtimin dhe tretjen e ushqimit. Sipas shkencëtarëve, prania e tyre te iktiozaurë si Temnodontosaurus është shumë e rrallë.

Studiuesit mendojnë se kafsha mund të jetë detyruar të ndryshojë dietë për të mbijetuar pas lëndimeve.

“Dëmtimet ka gjasa ta kenë kufizuar ndjeshëm aftësinë e kafshës për të kapur prenë”, tha Stefan Eggmaier, një tjetër autor i studimit.

“Fakti që megjithatë arriti të mbijetonte dëshmohet, ndër të tjera, nga dhëmbët e konsumuar shumë dhe nga gastrolitet që identifikuam në zonën e barkut”, shtoi ai.

Gërmimet në Mistelgau janë pjesë e një projekti më të gjerë kërkimor që synon të kuptojë më mirë ekologjinë e deteve të periudhës Jurasike.

Ekspertët shpresojnë se analizat e mëtejshme të dhëmbëve dhe strukturave kockore të gjetura në këtë zonë do të ofrojnë më shumë të dhëna për jetën detare parahistorike dhe mjedisin ku jetonin këto krijesa miliona vite më parë. /GazetaExpress/