Zbulim i pazakontë: Fragment i “Iliadës” së Homerit gjendet brenda një mumjeje romake

Mistere

Gazeta Express

21/04/2026 20:52

Arkeologët kanë mbetur të habitur pasi kanë zbuluar një fragment të poemës epike Iliada e Homerit brenda trupit të një mumjeje egjiptiane rreth 1,600-vjeçare, në një nga gjetjet më të pazakonta të dekadave të fundit.

Sipas studiuesve, ky është rasti i parë i njohur ku një tekst letrar grek është gjetur i përfshirë në procesin e balsamimit të trupit në Egjiptin e lashtë.

Zbulimi në Oxyrhynchus

Fragmenti u gjet në një varr të periudhës romake në qytetin e lashtë egjiptian Oxyrhynchus, rreth 190 km në jug të Kajros. Ai ndodhej brenda një mumjeje në një kompleks varresh me tre dhoma gëlqerore, të cilat përfshinin edhe sarkofagë prej druri të dekoruar.

Studiuesit thonë se papirusi ishte vendosur në zonën e barkut gjatë procesit të mumifikimit, një praktikë që kombinonte tradita egjiptiane, greke dhe romake.

“Nuk është hera e parë që gjejmë papirusë grekë të përdorur në mumifikim, por deri tani përmbajtja e tyre ka qenë kryesisht magjike,” tha profesori Ignasi-Xavier Adiego nga Universiteti i Barcelonës.

Ai shtoi: “Risia e vërtetë është gjetja e një teksti letrar në një kontekst funerari.”

Çfarë përmban fragmenti

Analizat tregojnë se fragmenti i përket Librit II të Iliadës, ku renditen kontingjentet greke që morën pjesë në Luftën e Trojës.

Eposi, që daton rreth vitit 800 p.e.s., përqendrohet në luftën e Trojës dhe në figurën e Akilit, luftëtarit më të famshëm të ushtrisë greke.

Studiuesit ende nuk e dinë pse pikërisht ky tekst u zgjodh për procesin e balsamimit.

Mumifikimi dhe besimet e lashta

Në periudhën romake, procesi i mumifikimit në Egjipt përfshinte tharjen e trupit me kripë natroni dhe mbështjelljen me pëlhura linoje, duke reduktuar kohën tradicionale të ruajtjes nga 70 në rreth 40 ditë.

Në disa raste, trupat mbusheshin me materiale tekstile në vend të heqjes së organeve, siç ishte praktika më e hershme egjiptiane.

Në të njëjtin vend arkeologjik janë zbuluar edhe 52 mumje të tjera, disa prej të cilave me “gjuhë dhe thonj të artë”, simbol i besimit në jetën pas vdekjes dhe komunikimin me perëndinë Osiris.

Studiuesit kanë gjetur gjithashtu amulete, figura hyjnish si Horus, Thoth dhe Isis, si dhe objekte të tjera rituale me vlerë të lartë historike.

Një vend i pasur me tekste të lashta

Oxyrhynchus është i njohur për zbulime të shumta papirusi, përfshirë tekste letrare, receta mjekësore, drama dhe madje edhe formula magjike.

Disa prej tyre përmbajnë magji dashurie dhe mallkime të shkruara për të ndikuar tek të tjerët, duke përdorur emrat e viktimave të synuara.

Sipas studiuesve, këto materiale tregojnë se kufiri mes besimit, magjisë dhe kulturës në botën e lashtë ishte shumë më i paqartë sesa sot.

Kush ishte Homeri?

Homeri konsiderohet poeti më i hershëm i epikës greke. Atij i atribuohen veprat Odiseja e Homerit dhe Iliada e Homerit, të cilat janë themel i letërsisë perëndimore.

Studiuesit besojnë se ai ka jetuar në fund të shekullit VIII ose në fillim të shekullit VII p.e.s., megjithëse ekzistenca e tij historike mbetet ende e debatueshme.

Veprat e tij rrjedhin nga tradita e tregimit oral dhe u transmetuan përpara se të shkruheshin, duke e bërë figurën e Homerit pjesërisht legjendare.

Zbulimi i fundit shton një dimension të ri mbi mënyrën se si tekstet letrare mund të jenë përdorur në ritualet funerare, duke treguar se edhe veprat më të mëdha të letërsisë antike kishin një rol të papritur në botën e të vdekurve. /GazetaExpress/