Origjina e Kristofor Kolombit vihet në dyshim

Mistere

Gazeta Express

15/05/2026 20:27

Një analizë e re e ADN-së, e kryer mbi mbetjet e disa pasardhësve të drejtpërdrejtë të Kristofor Kolombit, mund të rihapë debatin mbi origjinën e eksploratorit të famshëm.

Për shekuj me radhë, versioni më i pranuar nga historianët ka qenë se Kolombi lindi në Gjenovë të Italisë dhe, nga një familje modeste, arriti të bindte Monarkët Katolikë të Spanjës të financonin udhëtimin e tij përtej Atlantikut.

Por studiues nga laboratori Citogen dhe Universiteti Complutense i Madridit kanë publikuar një studim paraprak, ku sugjerohet se Kolombi mund të ketë pasur prejardhje nga fisnikëria galiciane në Spanjë, me lidhje gjenetike me familjen e fuqishme Sotomayor.

Familja Sotomayor ishte një nga linjat më me ndikim të Galicisë mesjetare, me pushtet politik dhe ushtarak në veriperëndim të Spanjës gjatë shekullit XV. Kjo do të binte ndesh me idenë e përhapur se Kolombi vinte nga një familje e thjeshtë italiane.

Sipas studiuesve, provat gjenetike drejtojnë vëmendjen te Pedro Álvarez de Sotomayor, një fisnik i fuqishëm galician i shekullit XV, i njohur si Pedro Madruga, si një paraardhës i mundshëm në linjën familjare të Kolombit.

Zbulimi erdhi pas analizimit të ADN-së së 12 personave të varrosur në kriptën familjare të Kontëve të Gelves në Spanjë. Kisha Santa María de Gracia në Gelves konsiderohet një nga vendet kryesore të varrimit të linjës së drejtpërdrejtë të pasardhësve të Kolombit, ku ndodhen të paktën shtatë prej tyre, përfshirë edhe mbesën e tij.

Ideja se Kolombi mund të ketë pasur rrënjë galiciane nuk është e re dhe qarkullon prej më shumë se një shekulli. Megjithatë, autorët e studimit pretendojnë se kanë paraqitur provat më të forta gjenetike deri tani në mbështetje të kësaj hipoteze.

Pika kyçe e analizës ishte identifikimi i dy personave nga kripta që ndanin material gjenetik, megjithëse nuk kishte një lidhje historike të njohur mes tyre. Njëri ishte Jorge Alberto de Portugal, Konti i tretë i Gelves dhe pasardhës i dokumentuar i Kolombit. Tjetra ishte María de Castro Girón de Portugal, një fisnike galiciane e lidhur me një nga familjet aristokratike më të rëndësishme të Spanjës.

Sipas studiuesve, kjo lidhje e papritur gjenetike i çoi te Pedro Madruga. Duke përdorur më shumë se 10 mijë shënues gjenetikë dhe një model kompjuterik që gjurmonte 16 breza të historisë familjare, ekipi arriti në përfundimin se Pedro Madruga ishte paraardhësi i përbashkët më i mundshëm.

Studiuesit përdorën edhe një test të quajtur “Virtual Knock-out”, ku Pedro Madruga u hoq në mënyrë digjitale nga modeli i pemës familjare. Pas heqjes së tij, lidhja gjenetike mes pasardhësve u zhduk, gjë që, sipas autorëve, sugjeron se ai ishte nyje e rëndësishme në linjën familjare të Kolombit.

Ata përmendin edhe disa të dhëna historike që, sipas tyre, e mbështesin këtë teori. Pedro Madruga zhduket nga dokumentet rreth vitit 1486, pikërisht në periudhën kur Kolombi shfaqet në oborrin e Monarkëve Katolikë. Gjithashtu, shkrimet e Kolombit përmbajnë tipare gjuhësore galiciano-portugeze, ndërsa disa elemente të stemës së tij ngjasojnë me simbole të lidhura me familjen Sotomayor.

Analiza gjenetike tregoi se pasardhësit e varrosur në kriptë kishin afërsi me popullsitë e Spanjës veriore dhe lidhje me familjen Sotomayor të Galicisë, si dhe me shtëpinë fisnike Zúñiga të Navarrës.

Megjithatë, autorët theksojnë se provat mbeten të tërthorta, pasi studimi nuk bazohet në ADN-në e vetë Kolombit, por në atë të pasardhësve të tij. Për këtë arsye, përfundimet kërkojnë ende verifikim të pavarur.

Shumica e historianëve vazhdojnë të mbështesin versionin se Kolombi lindi në Gjenovë, duke iu referuar testamentit të tij të vitit 1498, ku Gjenova përmendet si vendlindja e tij. Nga ana tjetër, mbështetësit e teorisë spanjolle argumentojnë se eksploratori mund ta ketë fshehur qëllimisht prejardhjen e tij.

Në vitin 2024, i njëjti ekip konfirmoi edhe vendin përfundimtar të varrimit të Kolombit. Pas 20 vitesh analizash të ADN-së mbi kockat e gjetura në Katedralen e Seviljes, studiuesit thanë me “siguri absolute” se ato i përkisnin eksploratorit, i cili vdiq në vitin 1506.

Autorët e studimit të ri thonë se kërkimi i tyre ofron mbështetjen e parë të fortë gjenetike për teorinë se Kolombi mund të ketë ardhur nga Galicia dhe jo nga Italia, por debati historik mbetet ende i hapur.

Kolombi u nis më 3 gusht 1492 nga porti spanjoll Palos, me synimin për të gjetur një rrugë detare drejt pasurive të Azisë. Me tre anije, Niña, Pinta dhe Santa María, ai dhe rreth 100 burra përfunduan në anën tjetër të Atlantikut, larg destinacionit që kishin menduar.

Më 12 tetor 1492, ekspedita mbërriti në atë që sot njihet si Bahamas. Më vonë, Kolombi pa Kubën dhe e ngatërroi me Kinën kontinentale.

Në udhëtimin e dytë, në vitin 1493, ai u kthye në Botën e Re dhe mbërriti në Puerto Rico, ku shumë prej banorëve vendas Taíno u skllavëruan, ndërsa disa u dërguan në Spanjë. Në vitet që pasuan, ardhja e kolonizatorëve spanjollë çoi në shkatërrim të madh për popullsinë Taíno, me miliona viktima dhe rënie drastike të komuniteteve vendase. /GazetaExpress/