“Odisea” e Nolan: Sa besnike do të jetë?

Arte

Gazeta Express

06/05/2026 20:50

Interesi për filmin e ardhshëm të Christopher Nolan, bazuar në “Odisenë” e Homerit, është rritur ndjeshëm pas publikimit të trailerit të ri dhe daljes së rrallë të regjisorit në emisionin amerikan të Stephen Colbert.

Filmi, me Matt Damon në rolin e Odiseut, pritet të dalë më 17 korrik, ndërsa materialet e para kanë nisur të zbulojnë se si Nolan ka vendosur ta sjellë në ekran një nga eposet më të mëdha të letërsisë antike.

Detajet për filmin janë bërë publike gradualisht gjatë muajve të fundit. Fillimisht u shfaq një teaser në kinema, më pas një prolog gjashtëminutësh dhe, së fundmi, një trailer i ri që jep një panoramë më të qartë të botës që Nolan po ndërton.

Nga pamjet e publikuara, duket se shumë nga personazhet dhe episodet më të njohura të “Odisesë” do të jenë pjesë e filmit. Në trailer shfaqen Ciklopi, vorbulla e Karibdës dhe momenti kur Odiseu thërret shpirtrat e të vdekurve.

Gjithashtu, kriza në ishullin e tij, Itakë, zë një vend të rëndësishëm, me Robert Pattinson në rolin e Antinout, një prej pretendentëve më të urryer që kërkojnë të marrin Penelopën, të interpretuar nga Anne Hathaway, ndërsa mundojnë djalin e Odiseut, Telemakun, të luajtur nga Tom Holland.

Nolan nuk ka mundur t’i rezistojë as kalit të famshëm prej druri, mashtrimit të menduar nga Odiseu për t’u mundësuar grekëve hyrjen në Trojë. Edhe pse Homeri nuk e rrëfen drejtpërdrejt historinë e kalit në “Odise”, ajo përmendet në poemë përmes rrëfimeve të personazheve të tjerë. Për Nolan, ky duket se ka qenë një nga imazhet që e ka ndjekur prej kohësh.

Ende nuk dihet se si do të paraqitet magjistarja Circe, e cila i shndërron burrat në derra dhe më pas i rikthen në formën njerëzore, apo si kompozitori Ludwig Göransson do të krijojë zërin e Sirenave. Megjithatë, duket se shumica e momenteve më të njohura të eposit do të marrin jetë në ekran, madje edhe qeni besnik i Odiseut, Argos, shfaqet në trailerin e ri.

Nolan, i njohur për spektaklet e mëdha kinematografike me ndërtim intelektual, duket një zgjedhje e natyrshme për “Odisenë”, një vepër me përmasa të gjera dhe tema të përjetshme si familja, kthimi në shtëpi dhe hakmarrja.

Në intervistën me Colbert, regjisori tha se gjithmonë kërkon diçka që nuk është bërë më parë në këtë shkallë. Sipas tij, mitologjia greke nuk është trajtuar ende në një film të madh studioje me buxhet të lartë, ku gjithçka hidhet në ekran me ambicie maksimale. Për Nolan, “Odisea” është një nga historitë më të mëdha të aventurës dhe meriton të trajtohet me seriozitet.

Është disi e habitshme që “Odisea” nuk ka pasur më parë një version përfundimtar kinematografik. Epoka e filmave epikë të viteve ’50 dhe ’60 u frymëzua më shumë nga Bibla dhe Roma antike sesa nga mitologjia greke.

Ka pasur versione të tjera, si filmi italian “Ulysses” i vitit 1954 me Kirk Douglas, apo “The Return” me Ralph Fiennes dhe Juliette Binoche, i cili u përqendrua vetëm te pjesa e fundit e poemës, kur Odiseu planifikon hakmarrjen ndaj pretendentëve.

Interesi i Nolan për këtë botë mund të gjurmohet që te “Troy” i Wolfgang Petersen, filmi i vitit 2004 që përshtati lirshëm “Iliadën” e Homerit. Në një moment, Nolan ishte konsideruar për ta zëvendësuar Petersen në atë projekt, por kjo nuk ndodhi. Më pas ai realizoi “Batman Begins”, filmi që e çoi në elitën e regjisorëve të Hollivudit.

Megjithatë, dëshira për të bërë një epos grek nuk u zhduk. Vetë Nolan ka pranuar se kjo botë e ka tërhequr prej kohësh, sidomos imazhe të caktuara, si kali i Trojës dhe mënyra se si mund të paraqitej në kinema.

Një nga elementet që me gjasë e ka tërhequr më shumë është struktura narrative e “Odisesë”. Nolan e ka cilësuar poemën si “rrëfimin e parë jolinear”. Kjo qasje i përshtatet shumë regjisorit, i cili e ka përdorur shpesh narrativën jolineare, që nga “Following” dhe “Memento”, deri te “Inception”, “Interstellar” dhe “Tenet”.

Poema e Homerit nuk merret me vrima të zeza apo kronologji të përmbysur, por ka disa linja rrëfimi dhe përdor kujtime, digresione dhe rrëfime brenda rrëfimit. Shumë nga episodet më të famshme, përfshirë takimet me Ciklopin, Circen, Sirenat, Skilën dhe Karibdën, tregohen në retrospektivë nga vetë Odiseu, kur është mysafir i feakasve.

Nolan ka konfirmuar se filmi do të nisë në Itakë, pa praninë e Odiseut, ashtu si poema. Kjo tregon se ai ka synuar të mbetet i afërt me tekstin origjinal. Një tjetër shenjë është prania e mundshme e perëndive, me Zendaya që raportohet se do të interpretojë Atenën, mbrojtësen dhe ndihmësen e Odiseut dhe Telemakut.

Kur u pyet nëse filmi do të përfshijë perëndi, Nolan nuk dha një përgjigje të drejtpërdrejtë, por sugjeroi se filmi do të pasqyrojë mënyrën se si njerëzit e asaj bote e shihnin hyjnoren kudo: te bubullima, te dallgët, te era dhe te forcat e natyrës.

Kjo është një nga sfidat më të mëdha për çdo përshtatje moderne të Homerit. Shumë filma kanë hequr dorë nga ndërhyrja e drejtpërdrejtë e perëndive në jetën e njerëzve, por te veprat origjinale ato janë thelbësore.

Pyetja tjetër është se sa larg do të shkojë Nolan me aspektet më të vështira dhe problematike të “Odisesë”. A do të shfaqen marrëdhëniet e Odiseut me Circen dhe Kalipson, si në poemë? A do të trajtohet skllavëria, një element i rëndësishëm i botës së përshkruar nga Homeri? Shumë personazhe shërbëtorë në poemë janë në fakt të skllavëruar, ndërsa qytetërimi i pallateve të asaj kohe mbështetej te puna e detyruar.

Mbetet për t’u parë edhe si do të trajtohet hakmarrja ndaj pretendentëve. Në poemë, të gjithë vriten, edhe pse Homeri i jep portretit të tyre disa nuanca. Më e vështira nga të gjitha është çështja e 12 grave të skllavëruara, që kishin pasur marrëdhënie me pretendentët, ndoshta jo me vullnetin e tyre, dhe që në tekst ekzekutohen nga Telemaku. Prania e personazhit Melantho në listën e aktorëve, me Mia Goth në rol, sugjeron se kjo linjë mund të preket, ndonëse përshtatjet e mëparshme zakonisht e kanë shmangur.

Megjithatë, pikërisht këto detaje të errëta dhe imazhe të forta tregojnë pse “Odisea” mund të funksionojë kaq mirë në kinema. Homeri ka një forcë të jashtëzakonshme vizuale. Një shembull është skena kur përbindëshi Skila rrëmben gjashtë shokë të Odiseut nga anija. Rrëfimi i Odiseut, teksa sheh duart dhe këmbët e tyre të ngritura lart, duket si një pamje e gatshme për kamera.

Do të jetë interesante të shihet se çfarë do të bëjë Nolan me këto momente dhe nëse “Odisea” e tij do të jetë thjesht një spektakël i madh apo një përshtatje që i afrohet kompleksitetit, bukurisë dhe brutalitetit të tekstit të Homerit. /GazetaExpress/