Një thesar frymëzimi në V&A East

Arte

Gazeta Express

15/04/2026 18:07

Jashtë degës së re të V&A në lindje të Londrës, një figurë e madhe pesë metra e lartë shikon pa shprehje drejt ish-Parkut Olimpik.

Skulptura e Thomas J Price është ndërtuar qëllimisht si një “mesatare” e nxjerrë nga skanime dhe imazhe të banorëve lokalë. Ideja për të përfaqësuar komunitetet e ndryshme të East London në këtë mënyrë duket tërheqëse për një muze që kërkon të lidhet me publikun e tij, por rezultati është i dyzuar: duke i sheshuar dallimet individuale, figura humb nuancën dhe identitetin.

Ky prirje për të gjetur “mesataren” kujton logjikën e algoritmeve digjitale. Ekziston frika se edhe një muze i tillë mund të fillojë të parashikojë shijet e vizitorëve dhe t’i drejtojë ata drejt asaj që “u pëlqen”, duke shmangur çdo sfidë apo befasi. Por sapo hyn brenda ndërtesës, kjo frikë zbehet: në vend të një përvoje të filtruar, shfaqet një botë shumë më e pasur, e larmishme dhe e hapur.

Galeria e parë me objekte nga koleksioni i ri është mbresëlënëse. Një qilim konstruktivist i Eileen Gray dialogon me skenografitë punk të Derek Jarman dhe kostumet e Vivienne Westwood e Rei Kawakubo. Megjithatë, vëmendjen më të madhe e marrin tekstilet e Althea McNish, të cilat dëshmojnë se një dizajnere që punonte brenda industrisë së prodhimit masiv mund të ndikonte më thellë në estetikën e Britanisë së pasluftës sesa shumë emra të modës së lartë. Në video shoqëruese, McNish flet për sjelljen e ngjyrave të Trinidadit të saj në Britani – një shembull i qartë se si dallimi kulturor nuk e dobëson, por e formëson identitetin e një shoqërie.

Ekspozita trajton edhe tema më të gjera: një ekran japonez që përshkruan ardhjen e lundërtarëve evropianë vendoset pranë një tekstili që dokumenton revolucionin egjiptian të vitit 2011, duke sjellë në vëmendje historinë e kolonializmit dhe dhunës perandorake. Një seksion i dedikuar William Morris-it, i lidhur me Walthamstow-in aty pranë, tregon se objektet ekspozohen gjithmonë në lidhje me vendin e tyre të origjinës. Si McNish, edhe Morris tregoi se dizajni i integruar në jetën e përditshme mund të përmirësojë shoqërinë në tërësi.

Në ekspozitën inauguruese “The Music Is Black: A British Story”, vizitori pajiset me kufje që e udhëheqin përmes një labirinti videosh, kostumesh dhe fotografish të shoqëruara nga muzika përkatëse. Kjo përpjekje ambicioze për të treguar historinë e kulturave muzikore të diasporës afrikane në Britani është domosdoshmërisht e gjerë dhe e pakapshme në tërësi, por pikërisht në këtë shtrirje qëndron vlera e saj: ajo hap rrugë për histori të tjera, nga lindja e grime-it deri te lëvizjet antiraciste të 2 Tone në vitet ’70.

Në thelb, kjo ekspozitë funksionon si një model për vetë muzeun: një hapësirë ku historia e institucionit ndërthuret me kulturat që e sfidojnë dhe e transformojnë atë. Muzika dhe informacioni bashkë krijojnë një përvojë ku ndjeshmëria dhe mendimi nuk ecin veçmas, por përplasen dhe bashkëjetojnë.

Ekspozita nuk përpiqet të zbusë apo të zgjidhë kontradiktat e historisë së skllavërisë dhe racizmit. Përkundrazi, ajo i vendos ato pranë muzikës që ka lindur prej tyre, duke i kërkuar vizitorit t’i mbajë njëkohësisht në mendje dhe në përjetim – si dhimbjen, ashtu edhe fuqinë krijuese që ajo ka prodhuar. /GazetaExpress/