Një hap gjigant për mbrojtjen planetare: NASA ndryshon orbitën e një asteroidi rreth Diellit

Mistere

Gazeta Express

09/03/2026 21:20

Njerëzimi ka bërë një “hap të rëndësishëm përpara” në aftësinë për të devijuar asteroidët që mund të rrezikojnë Tokën, sipas një studimi të ri.

Në vitin 2022, NASA qëllimisht goditi një anije kozmike ndaj një “hëne të vogël” që rrotullohej rreth një asteroidi më të madh.

Prova, e quajtur Dart, ndryshoi me sukses rrugën e hënës së vogël, Dimorphos, rreth asteroidit më të madh Didymos.

Misioni u përshëndet si demonstrimi i parë i suksesshëm i mbrojtjes planetare, duke treguar se njerëzimi mund të ndryshojë trajektoren e një asteroidi.

Por studiuesit tani zbuluan se përveç kësaj, të dy asteroidët u devijuan nga orbita e tyre normale rreth Diellit.

Analizat treguan se shpejtësia e Didymos rreth Diellit është ulur me 11.7 mikrometra për sekondë për shkak të përplasjes.

Kjo sugjeron se në të ardhmen, misionet mund të synojnë hëna të vogla rreth asteroidëve të mëdhenj për të ndryshuar orbitën e asteroidëve kryesorë.

“Ky është një hap i rëndësishëm për aftësinë tonë për të parandaluar ndikime të mundshme asteroidale në Tokë,” tha ekipi.

Studiuesit nga Universiteti i Illinois Urbana–Champaign zbuluan ndryshimin duke analizuar rreth 6,000 raste kur Didymos kalonte përpara një ylli, duke bllokuar dritën e tij.

Ky ndryshim – megjithëse i vogël – është hera e parë që një objekt i krijuar nga njeriu ka ndryshuar me saktësi rrugën e një trupi qiellor rreth Diellit.

Ndryshimi ndodhi sepse, edhe pse Didymos nuk u godit direkt nga Dart, ai është i lidhur gravitetikisht me hënën e tij të vogël. Çdo ndryshim tek një asteroid ndikon tek tjetri.

Dr Thomas Statler, shkencëtar kryesor për trupat e vegjël të sistemit diellor në NASA, tha: “Ky është një ndryshim i vogël, por me kohë, edhe një ndryshim i vogël mund të shndërrohet në një devijim të rëndësishëm.”

Kur Dart goditi hënën e vogël, përplasja shpërndau një re të madhe rrënojash në hapësirë, ndryshoi formën e asteroidit (170 metra i gjerë), dhe dha një “shtytje shpërthyese” hënës, duke shkurtuar orbitën e saj rreth Didymos me 33 minuta.

Kjo gjithashtu ndryshoi orbitën e çiftit rreth Diellit me 0.15 sekonda, duke ulur shpejtësinë orbitale me 11.7 mikronë për sekondë, ose rreth 1.7 inç në orë, tha Rahil Makadia, autori kryesor i studimit, i publikuar në Science Advances.

NASA thekson se edhe pse Didymos nuk ishte në kurs për të goditur Tokën, ky ndryshim nënvizon rolin që anijet kozmike – si impaktues kinetikë – mund të luajnë në rast se një asteroid potencialisht i rrezikshëm do të zbulohej në një kurs përplasjeje.

Agjencia po ndërton tani misionin NEO Surveyor, një teleskop i dedikuar për mbrojtjen planetare, që do të kërkojë objekte të vështira për t’u gjetur pranë Tokës, si asteroidë të errët dhe kometa që reflektojnë pak dritë.

Megjithatë, sipas Dr Nancy Chabot, shkencëtare planetare dhe drejtuesja e misionit Dart, nuk ka anije të tjera si Dart të gatshme për të nisur menjëherë në rast rreziku të menjëhershëm.

Ajo përmendi asteroidin YR4, 90 metra i gjerë, që vitin e kaluar kishte një probabilitet 3.2% për të goditur Tokën në 2032 – probabilitet që më pas u reduktua në zero.

“Nëse një objekt si YR4 do të ishte drejt Tokës, nuk do të kishim asnjë mënyrë për ta devijuar aktivisht tani,” shtoi ajo. /GazetaExpress/