Zbulohet “skaji” i Rrugës së Qumështit

Mistere

Gazeta Express

30/04/2026 21:55

Shkencëtarët kanë arritur të përcaktojnë për herë të parë kufirin e jashtëm të Milky Way – dhe rezulton se ai është më afër sesa mendohej më parë.

Sipas një studimi të ri, skaji i rajonit ku formohen yjet ndodhet rreth 40 mijë vite dritë larg nga vrima e zezë në qendër të galaktikës. Kjo do të thotë se Toka ndodhet vetëm rreth 13,300 vite dritë nga kufiri i jashtëm – shumë më pranë periferisë sesa qendrës.

Pse ishte kaq e vështirë të gjendej?

Ndryshe nga sa mund të mendohet, Rruga e Qumështit nuk ka një “fund” të qartë. Ajo zbehet gradualisht, njësoj si një qytet që kalon nga qendra e gjallë në periferi të qeta.

Shkencëtarët u përqendruan te zona ku vazhdon formimi i yjeve – pra aty ku galaktika është ende “aktive”.

Si u bë zbulimi?

Ekipi i udhëhequr nga Karl Fiteni analizoi moshën e rreth 100 mijë yjeve. Ata zbuluan se yjet bëhen gjithnjë e më të rinj sa më larg qendrës, deri në një pikë kritike midis 35 dhe 40 mijë vite dritë.

Pas kësaj pike, yjet fillojnë të bëhen sërish më të vjetër – një model i njohur si “kurba U”, që tregon kufirin e rajonit ku lindin yjet.

Çfarë ndodh përtej këtij kufiri?

Përtej këtij “skaji”, yjet ekzistojnë ende, madje disa ndodhen deri në një milion vite dritë larg nga qendra. Por ato nuk janë formuar aty.

Sipas studiuesve, këta yje janë krijuar më afër qendrës dhe janë zhvendosur gradualisht drejt periferisë për miliarda vite përmes një procesi të quajtur migrim radial.

Pse është i rëndësishëm ky zbulim?

Përcaktimi i kufirit të galaktikës ndihmon shkencëtarët të kuptojnë më mirë si formohen dhe evoluojnë galaktikat. Rajoni i brendshëm, ku lindin yje të rinj, është shumë i ndryshëm nga pjesa e jashtme, ku dominon një popullatë më e vjetër yjesh.

Ky zbulim ofron një pasqyrë më të qartë për historinë 13 miliardë vjeçare të Rrugës së Qumështit dhe kufijtë e rritjes së saj në univers. /GazetaExpress/