Zbulohen faqe të humbura të një dorëshkrimi biblik

Mistere

Gazeta Express

24/04/2026 21:05

Studiuesit kanë arritur të rikonstruktojnë 42 faqe të humbura nga një dorëshkrim i hershëm i krishterë, duke zbuluar tekste që nuk ishin parë prej shekujsh.

Bëhet fjalë për Codex H, një nga dokumentet më të rëndësishme të hershme të Dhiatës së Re, që përmban kopje të letrave të Shën Pali. Ky dorëshkrim i shekullit VI u shpërbë në Mesjetë në Great Lavra Monastery në Greqi dhe faqet e tij u ripërdorën në libra të tjerë.

Sot, fragmentet e mbetura ndodhen të shpërndara në biblioteka në vende të ndryshme të Europës. Megjithatë, falë teknikave moderne të imazherisë, një ekip ndërkombëtar studiuesish ka arritur të rindërtojë në mënyrë digjitale pjesë të humbura të tekstit.

Sipas Garrick Allen nga University of Glasgow, ky zbulim përbën një arritje të jashtëzakonshme për studimin e shkrimeve të hershme të krishtera.

Metoda u bazua në analizimin e gjurmëve të bojës së re që ishte përdorur mbi tekstin origjinal. Ky proces kishte krijuar një efekt “pasqyre” në faqet përballë, duke lënë gjurmë të padukshme me sy të lirë, por të identifikueshme me teknologji të avancuar.

Përmes këtyre teknikave, studiuesit arritën të rikuperojnë tekstin “fantazmë” që nuk ekzistonte më fizikisht. Analizat me karbon radioaktiv konfirmuan gjithashtu origjinën e dorëshkrimit në shekullin VI.

Zbulimi ofron njohuri të reja mbi mënyrën se si janë strukturuar dhe përdorur tekstet biblike në lashtësi. Ndër gjetjet më të rëndësishme janë format e hershme të ndarjes në kapituj, që ndryshojnë ndjeshëm nga ato të sotmet, si dhe shënimet dhe korrigjimet e bëra nga shkruesit e kohës.

Ky studim ndihmon historianët të kuptojnë më mirë evolucionin e Dhiatës së Re dhe mënyrën se si tekstet e shenjta janë përcjellë ndër shekuj.

Ndërkohë, një version i ri i botuar dhe një edicion digjital i dorëshkrimit pritet të vihen në dispozicion të publikut dhe studiuesve, duke hapur një kapitull të ri në studimin e historisë së krishterimit. /GazetaExpress/