Trump e quan përgjigjen e Iranit ndaj planit të paqes “krejtësisht të papranueshme” ndërsa armëpushimi prishet

Lajme

Gazeta Express

11/05/2026 7:14

Donald Trump ka hedhur poshtë një përgjigje iraniane ndaj një propozimi për paqe të SHBA-së si “krejtësisht të papranueshme“, në një ditë që armëpushimi njëmujor tregoi shenja të dobësimit, ndërsa u raportuan sulme me dronë në të gjithë rajonin dhe Benjamin Netanyahu paralajmëroi se lufta “nuk kishte mbaruar”.

Kundërpropozimi iranian iu kalua Uashingtonit nëpërmjet ndërmjetësve pakistanezë, shkruan The Guardian.

Agjencia gjysmëzyrtare e lajmeve Tasnim, duke cituar një burim të informuar, tha të dielën në mbrëmje se teksti i propozuar i Iranit për negociata nënvizonte domosdoshmërinë e heqjes së sanksioneve amerikane, përfundimin e bllokadës detare amerikane të ngushticës së Hormuzit pas nënshkrimit të mirëkuptimit fillestar dhe një përfundim të menjëhershëm të luftës me garanci kundër çdo sulmi të rinovuar ndaj vendit, transmeton Sinjali.

SHBA -të kishin paraqitur një propozim paqeje një javë më parë, i cili u raportua se përbëhej nga një memorandum mirëkuptimi prej një faqeje me 14 pika që do të rihapte ngushticën, duke vendosur një kornizë për bisedime të mëtejshme mbi programin bërthamor të Iranit.

Parametrat e SHBA-së për bisedimet bërthamore thuhet se përfshinin një moratorium mbi pasurimin bërthamor iranian deri në 20 vjet; transferimin jashtë shtetit, ndoshta në SHBA, të rezervave të uraniumit të pasuruar shumë (HEU) të Iranit, i cili mund të përdoret për të bërë koka bërthamore; dhe çmontimin e objekteve bërthamore iraniane.

Sipas Wall Street Journal, kundërpropozimi iranian sugjeroi një moratorium më të shkurtër, eksportimin e një pjese të rezervave të HEU-së dhe hollimin e pjesës tjetër, si dhe refuzimin për të pranuar çmontimin e objekteve.

Trump u përgjigj pak më vonë duke thënë: “Sapo lexova përgjigjen nga të ashtuquajturit ‘përfaqësues’ të Iranit. Nuk më pëlqen krejtësisht e papranueshme”.

Më herët gjatë ditës, Trump kishte postuar një deklaratë të gjatë në platformën e tij online, Truth Social, duke pretenduar se Irani “ka luajtur lojëra me Shtetet e Bashkuara dhe pjesën tjetër të botës për 47 vjet”, duke shtuar se Teherani “nuk do të qeshë më”.

Trump pritej të fliste me Netanyahun të dielën. Kryeministri izraelit kishte paralajmëruar më parë se lufta do të vazhdonte për sa kohë që Irani kishte rezerva të HEU-së.

“Nuk ka mbaruar, sepse ende ka material bërthamor uranium i pasuruar që duhet të nxirret nga Irani. Ende ka vende pasurimi që duhet të çmontohen”, tha ai për programin e CBS-së 60 Minutes, sipas një fragmenti të publikuar para transmetimit të tij.

I pyetur se si duhet të hiqet HEU, Netanyahu tha: “Hyr brenda dhe e nxjerr jashtë”, duke shtuar se mënyra më e mirë do të ishte të hynte në Iran për të siguruar materialin e zbërthyeshëm si pjesë e një marrëveshjeje. Ai tha se Donald Trump i kishte thënë se dëshiron “të hyjë atje”.

Në një intervistë të veçantë, Trump dukej se mbante një qëndrim më të relaksuar ndaj rezervave të HEU-së, të cilat, sipas agjencisë mbikëqyrëse bërthamore të OKB-së, IAEA, janë të varrosura thellë nën malet në Iranin qendror. Presidenti amerikan sugjeroi që për momentin, mbikëqyrja satelitore ishte e mjaftueshme për të garantuar që askush nuk kishte qasje në to.

Trump tha në programin Full Measure: “Do ta marrim këtë në një moment… E kemi mbikëqyrur. Bëra një gjë të quajtur Forca Hapësinore dhe ata po e vëzhgojnë… Nëse dikush i afrohet vendit, do ta dimë – dhe do ta hedhim në erë”.

Siç ka bërë në shumë raste që nga shpallja e armëpushimit një muaj më parë, Trump tha se sulmet e SHBA-së ndaj Iranit mund të rifillojnë. Ai tha se SHBA-të mund të “hyjnë për dy javë të tjera dhe të godasin çdo objektiv të vetëm. Ne kemi objektiva të caktuara që i donim dhe kemi arritur ndoshta 70% të tyre, por kemi edhe objektiva të tjerë që mund t’i godisnim me shumë mundësi”.

“Por edhe nëse nuk do ta bënim këtë, e dini, këto do të ishin vetëm prekjet e fundit“, shtoi ai.

Trump është nën presion të madh për të ruajtur armëpushimin dhe potencialisht për të arritur një marrëveshje paqeje, përpara një vizite të planifikuar këtë javë në Kinë, e cila po shtyn përpara përfundimin e armiqësive dhe hapjen e ngushticës.

Dy çështje kritike që do të jenë në qendër të çdo bisedimeje të ardhshme bërthamore midis SHBA-së dhe Iranit janë asgjësimi i 440 kg HEU të Iranit të pasuruar në pastërti 60% – afër gradës së armëve – dhe pezullimi i pasurimit të uraniumit. Në një intervistë për median shtetërore iraniane të shtunën vonë, një zëdhënës ushtarak tha se forcat e vendit ishin në “gatishmëri të plotë” për të mbrojtur rezervat.

“Ne e konsideruam të mundur që ata mund të kishin ndërmend ta vidhnin atë përmes operacioneve të infiltrimit ose operacioneve me helikopterë”, tha Gjenerali i Brigadës Akrami Nia.

Raportohet se Trumpit i janë paraqitur opsione ushtarake për pushtimin e HEU-së, por operacioni do të kishte kërkuar një numër të madh trupash dhe do të kishte zgjatur me javë të tëra.

Presidenti rus Vladimir Putin tha të shtunën se propozimi i Moskës për të marrë uranium të pasuruar nga Irani për të ndihmuar në negociatat për një zgjidhje mbetet në tryezë.

Irani po i përgjigjej të dielën një memorandumi amerikan që ishte vetë një përgjigje ndaj një propozimi të mëparshëm iranian. Ai parashikonte gjithashtu heqjen e bllokadave paralele amerikane dhe iraniane në ngushticë, të cilat kanë rritur çmimet e naftës dhe kanë penguar ekonominë globale, me theks në heqjen e sanksioneve dhe lirimin e aseteve të ngrira iraniane.

Njoftimi për një përgjigje të re nga Teherani erdhi në një ditë kur armëpushimi i ndërmjetësuar nga Pakistani, i cili hyri në fuqi më 8 prill, tregoi shenja të reja tensioni. Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Kuvajti raportuan ndërhyrje me dronë në hapësirën e tyre ajrore të dielën, dhe një sulm me dronë shkaktoi një zjarr të vogël në një anije në bregdetin e Katarit.

Një tjetër sulm me dron u raportua në një kamp të përdorur nga një grup rebel kurd iranian pranë Erbilit në Irakun verilindor.

Ministria e mbrojtjes e Katarit nuk dha detaje për anijen e shënjestruar të dielën, përveç se kishte ardhur nga Abu Dhabi. Ministria e mbrojtjes e Emirateve të Bashkuara Arabe tha se kishte rrëzuar dronët që hynë në hapësirën e saj ajrore dhe të cilët tha se ishin iranianë.

Katari e denoncoi sulmin ndaj një anijeje në ujërat e saj territoriale si një “përshkallëzim serioz”. Kryeministri i vendit, Sheikh Mohammed bin Abdulrahman Al Thani, i tha ministrit të jashtëm të Iranit, Abbas Araghchi, se përdorimi i ngushticës si mjet për të ushtruar presion vetëm sa do ta thellonte krizën dhe se liria e lundrimit detar nuk duhet të kompromentohet.

Zëdhënësi i ministrisë së mbrojtjes së Kuvajtit tha se forcat e saj kishin trajtuar dronët që hynë në hapësirën ajrore të vendit herët të dielën, “në përputhje me procedurat e përcaktuara”, pa ia atribuuar përgjegjësinë për inkursionin.

Ndërkohë, zëvendësministri i jashtëm i Iranit paralajmëroi kundër një përpjekjeje të planifikuar franko-britanike që synon të mbështesë sigurinë detare në ngushticë pasi të kenë mbaruar armiqësitë. Presidenti francez, Emmanuel Macron, u përgjigj duke thënë se nuk do të ishte një vendosje ushtarake, por një mision ndërkombëtar për të siguruar transportin detar kur kushtet ta lejojnë.

Mbretëria e Bashkuar dhe Franca do të presin të martën një takim shumëkombësh të ministrave të mbrojtjes mbi planet ushtarake për të rivendosur flukset tregtare përmes ngushticës, tha qeveria britanike.

“Sekretari i mbrojtjes, John Healey, do të bashkëkryesojë një takim me mbi 40 vende, së bashku me homologen e tij franceze, ministren Catherine Vautrin, për takimin e parë të ministrave të mbrojtjes të misionit shumëkombësh”, thuhet në një deklaratë të ministrisë të dielën.

Orë më parë, Irani paralajmëroi Londrën dhe Parisin kundër dërgimit të anijeve luftarake në rajon.

Tensionet janë përshkallëzuar nën armëpushimin, ndërsa SHBA-të dhe Irani janë përpjekur të vendosin kontrollin e tyre mbi ngushticën. Më 4 maj, Trump nisi atë që ai e quajti Projekti Liria, i cili supozohej të siguronte një rrugë daljeje nga Gjiri për qindra anije të bllokuara nga lufta.

Irani, i cili e mbylli ngushticën pas sulmit fillestar SHBA-Izrael më 28 shkurt, u përgjigj me sulme ndaj anijeve detare amerikane, anijeve tregtare dhe objekteve të naftës në Emiratet e Bashkuara Arabe.

Trump e anuloi Projektin Liria pas 36 orësh dhe kalimit të vetëm dy anijeve me flamur amerikan. Arabia Saudite kishte refuzuar lejen që forcat amerikane të përdornin bazat dhe hapësirën ajrore të saj për operacionin.

Teherani ka këmbëngulur që të gjitha anijet që kalojnë nëpër ngushticë të koordinohen me forcat e tij të armatosura dhe të paguajnë një taksë prej 2 milionë dollarësh (1.5 milionë paund). Të dielën, media shtetërore iraniane raportoi se një anije me flamur të Panamasë që shkonte në Brazil ishte lejuar të lundronte nëpër ngushticë. Ushtria amerikane ka bllokuar portet iraniane që nga 13 prilli, duke thënë se ka kthyer mbrapsht 61 anije tregtare dhe ka bllokuar katër të tjera.

Trump ka thënë se armëpushimi aktual përfshin edhe Libanin dhe i ka thënë Izraelit të ndalojë bombardimin e objektivave të Hezbollahut atje. Izraeli ka ulur intensitetin e fushatës së tij, por ka vazhduar të kryejë sulme.

Ministria e shëndetësisë e Libanit raportoi se 36 persona ishin vrarë dhe 74 të plagosur nga sulmet izraelite të shtunën. Midis viktimave ishin disa ndihmës mjekësorë të plagosur në jug të Libanit. Ndërkohë, ushtria izraelite tha se kishte kapur dronë të Hezbollahut që po i afroheshin trupave të saj në zonë.