Si drum’n’bass bashkoi Brazilin dhe Britaninë

Arte

Gazeta Express

20/05/2026 22:05

Kur drum’n’bass nisi të dukej i lodhur në fund të viteve ’90, ishte pikërisht Brazili që i dha një frymë të re, duke e përzier me ritme samba, bossa nova dhe instrumentim melodik.

Sot, teksa ky stil po rikthehet fuqishëm, legjendat e skenës dhe artistët e rinj po e festojnë si një nga historitë më të suksesshme të bashkëpunimit kulturor mes Brazilit dhe Britanisë së Madhe.

Wagner Ribeiro de Souza, i njohur si DJ Patife, nuk kishte shumë gjëra me vete kur udhëtoi drejt Londrës në vitin 1998. Në çantë mbante një përmbledhje lokale me hite techno, house dhe jungle, disa prerje gazetash dhe një kasetë VHS me pamje nga klubi ku luante çdo javë në São Paulo. Ishin fragmente të vogla të një skene muzikore që ai dhe miqtë e tij po ndërtonin në Brazil.

Qëllimi i tij ishte i qartë: të hynte në zyrat e “Movement”, një prej mbrëmjeve më të rëndësishme britanike të drum’n’bass, dhe të propozonte një edicion të saj në Brazil. “E vendosa kasetën e regjistruar në klub”, kujton Patife. “Kur Bryan Gee pa rreth 2 mijë njerëz duke kënduar, tha: ‘Të shkojmë në Brazil menjëherë!’”

Nga ai moment, drum’n’bass nisi të lëvizte mes dy vendeve në kohën e duhur. Në fund të viteve ’90, sipas Patife, skena britanike kishte nisur të bëhej disi e mërzitshme. Energjia kaotike e jungle, që kishte lindur në Britani në fillim të dekadës, po kthehej në një formulë më të ngurtë dhe më agresive.

Stili brazilian, me “ginga”-n e tij, pra lëkundjen ritmike dhe ndjesinë e swing-ut, i dha zhanrit një jetë të re. Mostrat nga bossa nova dhe instrumentimi melodik e pasuruan drum’n’bass-in dhe e bënë më të ngrohtë, më të rrjedhshëm dhe më muzikor. “Ne bashkuam dy gjëra spektakolare: muzikën braziliane dhe muzikën elektronike”, thotë Patife. “Të gjithë pinë nga burimi brazilian.”

Në të njëjtën kohë, Britania hapi dyert e muzikës elektronike britanike për botën latine, nga speed garage dhe two-step deri te grime. Ky udhëkryq kulturor, ku tingujt brazilianë u takuan me breakbeat-et dhe bass-in britanik, sot është më i gjallë se kurrë falë një brezi të ri artistësh në të dyja anët e Atlantikut.

Producentja dhe DJ-ja britanike Sherelle thotë se ekziston një lidhje e natyrshme mes Brazilit dhe Britanisë, sepse të dyja kulturat kanë shije muzikore shumë të gjera. Sipas saj, për shumë artistë që vijnë nga shtresa punëtore ose nga komunitete të margjinalizuara, muzika mbetet një nga mënyrat e pakta për të shpëtuar nga kufizimet sociale dhe për të shprehur veten.

Patife jetoi në Londër nga viti 2000 deri në vitin 2017, përpara se të zhvendosej në një zonë rurale të Portugalisë, ku sot punon si shofer autobusi, një ëndërr që e kishte pasur edhe përpara se të bëhej DJ. Megjithatë, ai mbetet një figurë e vlerësuar si në Brazil, ashtu edhe në Britani. Këtë fundjavë ai performon në “Boa Nova”, një festival i ri kushtuar muzikës braziliane në Leyton Jubilee Park të Londrës.

Në mesin e viteve ’90, Patife dhe DJ Marky ishin ndër emrat më premtues të skenës elektronike në São Paulo. Marky punonte në një dyqan disqesh, ndërsa të dy ndiqnin muzikën britanike përmes katalogëve dhe revistave si Mixmag dhe DJ Mag. Një ditë, Marky i vuri Patife-s këngën “The Dark Stranger” të dyshes britanike Boogie Times Tribe. “Zoti im, çfarë është kjo? Jeta ime ndryshoi që nga ai moment”, kujton Patife.

Të dy vinin nga hip-hopi dhe muzika e zezë braziliane, por kishin edhe një ndjesi të fortë për tingujt më të ashpër dhe më të shpejtë të elektronikës. Ata kërkonin diçka ndryshe nga popi dhe dance-i i sterilizuar që dominonte klubet elitare të São Paulos. Kur më në fund kursyen mjaftueshëm për të udhëtuar në Londër, rruga ishte e gjatë: tri ndalesa, përfundimi në Bruksel dhe më pas një udhëtim me tren drejt Britanisë. Brenda dy orëve të para në Londër, ata panë Goldie-n duke ecur në Soho.

Nga fundi i viteve ’90 deri në fillim të viteve 2000, Patife, Marky dhe artistë si Andy, XRS, Drumagick dhe Mad Zoo ndërtuan një kult drum’n’bass në underground-in e São Paulos, në klube si Sound Factory dhe Arena. Gradualisht, skena kaloi edhe në rrjedhën kryesore. Në tetor të vitit 2000, ata performuan në një skenë të hapur falas në qendër të qytetit, koncert që u transmetua në televizion kombëtar dhe që ende sot shihet si moment përcaktues për muzikën elektronike braziliane.

Me rritjen e skenës, DJ-të brazilianë nuk luanin më vetëm këngë britanike, por nisën të krijonin materialin e tyre. Një prej shembujve ishte “Sambassim” nga Patife, XRS dhe Fernanda Porto, një remix modern me frymë bossa nova, që në vitin 2000 u bë kënga e parë braziliane drum’n’bass e transmetuar në BBC Radio.

Dy vite më vonë, “LK” e DJ Marky, në bashkëpunim me XRS dhe reperin britanik Stamina MC, hyri në Top 20 në Britani. Me një riff të ndritshëm kitare akustike, kënga i bëri ata një nga të paktat akte drum’n’bass që u shfaqën në “Top of the Pops”.

Sherelle, e lindur në vitin 1993, ishte ende fëmijë kur nisën dialogët e parë drum’n’bass mes Brazilit dhe Britanisë. Por në mesin e viteve 2000, lojërat elektronike u bënë një portë hyrëse për shumë të rinj drejt artistëve si Drumagick dhe Patife, pasi disa prej këngëve të tyre u përfshinë në serinë “Fifa Street”. Sipas Sherelle, përzgjedhja muzikore e atyre lojërave ishte e jashtëzakonshme dhe dëshmon një periudhë të veçantë të drum’n’bass-it brazilian.

Gjatë udhëtimit të saj në Brazil, Sherelle performoi edhe në Rio, në “Speedtest”, një rave i themeluar në vitin 2022 nga DJ dhe producenti Chediak dhe promotori kulturor Diogo Queiroz. Festa dhe labeli rrotullohen rreth muzikës elektronike të shpejtë dhe breakbeat-it që vjen nga Brazili dhe Britania, duke bashkuar baile funk, post-dubstep, jungle dhe drum’n’bass.

“Po fusim tingujt e baile funk në muzikën e klubeve britanike dhe kjo sjell një shtresë të re në zë, me artistë dhe zëra që vijnë nga lagje të varfra dhe favela”, thotë Chediak. Sipas tij, fakti që gjithnjë e më shumë MC nga skena popullore e baile funk po interesohen për ritmet drum’n’bass rrit mundësinë që të krijohet një këngë me potencial shpërthimi.

Chediak beson se muzika elektronike britanike ka diçka që vazhdon t’i frymëzojë artistët brazilianë. “Britanikët nuk janë aq ‘groovy’ sa ne, por janë më pak të ngurtë se evropianët dhe sidomos amerikanët”, thotë ai. Sipas tij, pikërisht ky kombinim bashkohet natyrshëm me identitetin brazilian në krijimin e muzikës: jo thjesht si zhanër, por si tingull, si timbër, si diçka më pak e dukshme dhe më e freskët.

Në fund të vitit 2025, Patife bëri turne në Brazil me ekipin e Speedtest. Të rinjtë e pritën si një lloj “orakulli” të drum’n’bass-it, ndërsa ai solli përzierjen e tij karakteristike të gëzimit dhe repertorit të thellë. Ajo që pa e mahniti.

“Mendoja se bass music do të kishte mbetur aty ku e lamë, në underground-in e viteve 2000, por tani shoh një vazhdimësi dhe një rrugë të gjatë përpara. Pas 20 apo 30 vitesh, këta të rinj do të jenë gurutë e brezave të rinj”, thotë Patife. /GazetaExpress/