London Records, çmenduria e viteve ’90

Arte

Gazeta Express

20/05/2026 22:32

“Vetëm sa përmende London Records dhe sytë nisën të më dridhen”, thotë Goldie, duke reaguar pothuajse fizikisht ndaj kujtimit të labelit të tij të dikurshëm.

“Nëse një klub nate do të ishte kompani diskografike, ai do të ishte London Records. Ishte si Studio 54. Nga jashtë dukej si një kompani normale: e shkëlqyer, me makina të bukura në hyrje. Por brenda ishte çmenduria më hedoniste e mundshme.”

Një podcast i ri me gjashtë pjesë, Hit That Perfect Beat – The London Records Story, po rikthen në vëmendje historinë shumëngjyrëshe të kësaj shtëpie diskografike. Fillimisht pjesë e Decca Records, dikur shtëpia e emrave si Rolling Stones, London Records nisi një kapitull të ri në vitin 1980, kur Decca u ble nga Polygram. Labeli funksiononte si kompani e pavarur, por me shpërndarje të një gjiganti muzikor.

Ish-drejtori menaxhues Colin Bell, një nga figurat kryesore të labelit bashkë me Roger Ames dhe Tracy Bennet, kujton se synimi ishte krijimi i një kompanie popi me identitet të fortë. “Ishim të fiksuar pas idesë për të qenë cool. Donim të ishim menjëherë të dallueshëm për një brez të ri. Donim pop me karakter”, thotë ai.

Por London Records u bë po aq i njohur edhe për stilin e jetës së shfrenuar. Kur një artist i dikurshëm i labelit u pyet për kujtimet e tij nga vitet ’90, përgjigjja në email ishte vetëm: “London Records në vitet ’90? Kokainë.”

Labeli pati sukses të hershëm me Blancmange dhe Bananarama, por sipas Bell, nënshkrimi me Bronski Beat në vitin 1984 ishte momenti kur London Records u bë vërtet një label i rëndësishëm. “Ata shpërthyen në të gjithë botën”, kujton ai. Për Bell, i cili është homoseksual, ky ishte edhe një vendim me peshë simbolike. “Ishim i vetmi label në qytet i gatshëm t’i promovonte saktësisht siç ishin. Nuk do t’u thoshim: ‘Le ta fshehim pjesën gay’.”

Ndryshe nga shumë label-e që e ndërtojnë identitetin rreth një zhanri, London Records ishte më i përzier. Kishte disa degë, më e njohura prej të cilave ishte FFRR, labeli i muzikës dance i drejtuar nga Pete Tong. Në vitet ’90, kompania kishte në katalog emra si Orbital, East 17, All Saints, Menswear, Dannii Minogue, Utah Saints dhe Shakespears Sister. Çfarë i bashkonte të gjithë këta artistë? Bell përgjigjet prerë: “Hitet. Ishim një kompani hitesh.”

Pete Tong e përforcon këtë ide. Sipas tij, filozofia ishte të nënshkruheshin këngë të freskëta që mund të kishin sukses. Por gjithmonë bëhej fjalë për pop paksa jashtë qendrës, pop me qëndrim. “Nuk nënshkruam me Take That, nënshkruam me East 17. Nuk nënshkruam me Spice Girls, nënshkruam me All Saints. Jo se nuk provuam të merrnim Spice Girls…”, thotë ai. Përpjekja nuk u ndihmua nga fakti që labeli i mori vajzat në një udhëtim me varkë në Thames dhe aksidentalisht la pas menaxherin e tyre.

Për Tony Mortimer të East 17, të ishe pjesë e një labeli me kredibilitet si në pop ashtu edhe në dance, nënkuptonte të shijoje më të mirën e dy botëve. “Ishim boyband, por prapë dilnim në NME dhe Melody Maker”, thotë ai. “Ishte një label shumë cool. Dhe kishim qasje në remixe të jashtëzakonshme nga njerëz si Danny Tenaglia.”

Megjithatë, suksesi nuk erdhi gjithmonë në mënyrë të pastër. Në vitin 1991, London Records u gjobit me 50 mijë paund nga British Phonographic Industry për manipulim të listave muzikore, duke dërguar njerëz të blinin disqet e artistëve të vet. Terry Farley, pjesë e ekipit acid house Boy’s Own, kujton se kjo praktikë ishte e përhapur. “Unë dhe Andy Weatherall shkonim në misione të tilla për ta. Mbaj mend që blija single të Bananarama-s. Por kjo nuk ishte unike për London Records, çdo kompani e bënte.”

Pas falimentimit të Factory Records në vitin 1992, London mori katalogun e saj, përfshirë New Order dhe Happy Mondays, duke e bërë listën e artistëve edhe më të rëndë dhe më eklektike. Në kulmin e epokës së CD-ve, paratë rridhnin dhe atmosfera brenda kompanisë bëhej gjithnjë e më hedoniste.

Shkrimtari John Niven punoi aty nga viti 1994 deri në vitin 1997. Kultura që pa, e mbushur me egërsi, ego dhe teprim, u bë frymëzim për romanin e tij debutues Kill Your Friends, një satirë e errët për industrinë muzikore, më vonë e përshtatur edhe në film. “Isha njëkohësisht i magjepsur dhe i tmerruar”, kujton Niven. Sipas tij, artistët në rastin më të mirë toleroheshin, ndërsa në rastin më të keq shiheshin si pengesë.

Kur u largua për të punuar në një label tjetër, Niven e kuptoi sa e egër kishte qenë përvoja te London Records. “Takimet në kompani të tjera ishin si të bëje kanabis dhe kërpudha në një livadh vere, krahasuar me strofullën e crack-ut që ishte London Records”, thotë ai. “Nëse nuk e dije mirë punën, në një takim atje të kryqëzonin. Ishte një shkollë shumë ekstreme, por edhe disi argëtuese.”

Goldie nënshkroi me FFRR për të publikuar albumin e tij të madh Timeless në vitin 1995. Ai kujton takimin e parë me Pete Tong: “Parkova makinën anash, duke zënë dy vende. Isha me qenin tim pitbull dhe hyra direkt në zyrën e Pete Tong. Qeni hyri i pari, u ul në karrige dhe pastaj u ula unë pranë tij. Hodha kasetën mbi tavolinë dhe i thashë: ‘Duhet ta nënshkruash këtë’.” Goldie thotë se vendosi të firmoste sepse Tong e dëgjoi titullaren 21-minutëshe të albumit pa e ndërprerë asnjëherë.

Shumë artistë e përshkruajnë London Records si një label të pamëshirshëm në kërkimin e suksesit, por edhe punëtor dhe bujar. Marcella Detroit nga Shakespears Sister thotë: “Na punonin shumë fort, por i bënin gjërat të ndodhnin.” Paul Hartnoll i Orbital, që nënshkroi një kontratë për shtatë albume, e quan përvojën “ëndërr”. Për një grup si Orbital, që krijonte muzikë neurodivergjente për njerëz neurodivergjentë brenda skenës dance, liria për të bërë çfarë të donin ishte e jashtëzakonshme.

Edhe Sara Dallin e Bananarama thotë se trioja kishte autonomi të vërtetë. “Njerëzit ndoshta mendonin: ‘Janë tre vajza, me siguri kanë dikë pas tyre që i kontrollon.’ Por ne e dinim çfarë donim dhe këmbëngulnim për ta marrë. Ishte shumë e qartë: kjo është ajo që po bëjmë, kjo është ajo që do të veshim, këta janë njerëzit me të cilët duam të punojmë.”

Nëse ka një artist që mishëron lirinë krijuese të tejskajshme të London Records, ai është Goldie. Në albumin e tij të vitit 1998, Saturnz Return, kënga hapëse Mother zgjaste një orë. Prezantimi i saj në zyrat e labelit u bë më vonë skenë në Kill Your Friends, ku njerëzit ndërronin pozicion në karrige, pinin verë dhe luteshin që kënga të mbaronte, por ajo nuk mbaronte. Goldie thotë se kur e lexoi atë skenë, gati e nxorën nga një fluturim i British Airways sepse po qeshte në mënyrë të pakontrolluar.

“Ka qenë puna më e kritikuar që kam bërë? Po. A kishte të drejtë ai? Po. Por a e bëra veprën time? Po”, thotë Goldie. Për të, libri i Niven i kujtoi sa egocentrikë mund të jenë njerëzit që punojnë në kompani diskografike dhe sa të bindur janë artistët se kauza e tyre është e vetmja që ka rëndësi.

Ndoshta pikërisht këto ego të mëdha e bënë kompaninë të mos shihte disa ndryshime të mëdha që po afroheshin. Niven kujton disa njerëz që hynë në zyrë në vitin 1994 për t’u folur për mënyrën se si interneti do ta ndryshonte biznesin muzikor. “Nuk mund ta kuptonim, menduam se ishte i çmendur dhe i nxorëm jashtë.” Më vonë, gjatë pijeve pas njoftimit për shkurtime, ata mësuan se njerëzit në fjalë po kërkonin investim për një startup të ri interneti: Yahoo.

“Nëse do të kishim investuar 50 mijë paund në Yahoo në vitin 1994, në vend që të bënim albumin e dytë të Menswear, nuk do ta bënim këtë bisedë. Unë do të notoja me delfinët në ishullin tim privat”, thotë Niven.

Në fund të viteve ’90, kompania mëmë Polygram u shit, disa nga njerëzit kryesorë u larguan dhe, sipas Bell, “magjia kishte ikur”. Labeli vazhdoi edhe për një kohë, por vitet 2000 sollën rënie. Sot, edhe pse London Records vazhdon të nxjerrë ribotime përvjetorësh nga artistë si Goldie, Bananarama dhe Happy Mondays, kulmi i tij mbetet qartësisht dekada e viteve ’90.

“Një epokë e artë”, thotë Pete Tong. “Të gjeje punë në industrinë muzikore ishte si të gjeje punë në Hollywood.” Goldie pajtohet: “London Records ishte në kohën e duhur, kur gjithçka po ndodhte në një udhëkryq. Anglia po shpërthente muzikalisht në një mënyrë që nuk kishte ndodhur që nga punk-u. Ishte vërtet material legjendash.” /GazetaExpress/