Lufta në Iran: Popullsia mbetet pa informacion

Lajme

Gazeta Express

29/03/2026 14:25

Interneti dhe burimet alternative të informacionit janë praktikisht të bllokuara në Iran. Mediat shtetërore kanë pak besueshmëri. Shumë njerëz vuajnë nga pasiguria dhe nuk dinë çfarë i pret.

Të enjten në mbrëmje, Teherani pësoi një valë të rëndë sulmesh. Banorët raportuan avionë luftarakë që fluturonin shumë ulët mbi qytet dhe shpërthime të dhunshme. Ushtria izraelite deklaroi herët të premten në mëngjes se kishte kryer një valë sulmesh “në zemër të Teheranit”. Sipas saj “në shënjestër ishte qëllimisht infrastruktura e regjimit iranian”.

Më parë,  Presidenti i SHBA-së Donald Trump  e kishte shtyrë përsëri ultimatumin për të shkatërruar objektet energjetike të Iranit për shkak të bllokadës së Ngushticës së Hormuzit. SHBA-të kanë vendosur mijëra trupa në Lindjen e Mesme. Një ofensivë tokësore kundër Iranit nuk përjashtohet.

Irani, nga ana e tij, deklaroi të enjten se kishte sulmuar objektiva në Izrael me raketa dhe drone, si dhe baza amerikane në disa vende të Gjirit. Televizioni shtetëror pretendon se Irani është në prag të mposhtjes së armiqve të tij dhe përfundimit të luftës.

“Ne nuk e shikojmë më televizionin shtetëror dhe thuajse nuk njoh askënd që ende e ndjek”, ose “ata transmetojnë vetëm për veten e tyre dhe mbështetësit e tyre”, shkruajnë banorët e qytetit, të cilët ende mund të kontaktohen në grupet e bisedave.

Transmetuesi shtetëror i Republikës Islamike të Iranit (IRIB) ka humbur prej kohësh aftësinë për të ndikuar në opinionin publik iranian. Sipas një sondazhi të Agjencisë së Sondazheve të Studentëve Iranianë në Teheran, edhe para luftës dymbëdhjetëditore në qershor 2025, vetëm 12.5% e popullsisë merrte informacione nga IRIB. Në vitin 2017, kjo shifër ishte 51%.

Pavarësisht një rritjeje të buxhetit prej rreth 50% në mars 2025, transmetimi shtetëror nuk duket se po e rifiton besimin e humbur.

Përdorimi i Starlink-ut gjurmohet

Shumë iranianë i marrin lajmet nga transmetuesit në gjuhën persiane jashtë vendit, platforma si Deutsche Welle, ose mediat sociale, veçanërisht Instagram-i, i cili ka rreth 24 milionë përdorues. Edhe pse këto platforma janë zyrtarisht të ndaluara, shumë njerëz përdorin shërbime VPN për të hyrë në to. Një VPN krijon një tunel të dhënash të koduar nga një pajisje terminale në një server të largët VPN. Nga ajo pikë lidhjeje, më pas fitohet qasje në internetin publik.

Që nga fillimi i konfliktit më 28 shkurt, autoritetet kanë ndërprerë përsëri qasjen në internet. Shërbimet VPN shpesh funksionojnë vetëm në lidhje me internetin satelitor, siç është Starlink. Këto lidhje VPN ndonjëherë shiten me çmime të tepruara, shpesh deri në dhjetë herë më të larta se çmimi normal. Megjithatë, përdorimi i Starlink-ut mund të gjurmohet në disa raste. Sipas Ministrisë së Inteligjencës, qindra sisteme Starlink janë gjetur dhe konfiskuar në rajone të ndryshme të vendit.

Eksperti i internetit Keyvan Samadi shpjegoi për DW se si funksionon kjo teknikisht. Pajisjet Starlink lëshojnë sinjale për t’u lidhur me satelitët. Këto sinjale mund të kapen me teknologji të veçantë. Forcat e sigurisë më pas mund të përcaktojnë vendndodhjen e përafërt të këtyre sinjaleve duke përdorur pajisje radioje. Raportet e medias tregojnë se, që nga fillimi i konfliktit, qindra njerëz janë ndaluar në disa qytete për këtë arsye.

“Barra më e keqe psikologjike: pasiguria”

Është e vështirë të dihet se sa nga këto sisteme përdoren ende në Iran. Megjithatë, disa kontakte në vend raportojnë se shërbimet VPN janë ende të disponueshme, shpesh përmes miqve ose të njohurve, megjithëse me çmime shumë të larta. Edhe pse shumë njerëz po përballen me vështirësi financiare për shkak të luftës së vazhdueshme dhe mbylljes së bizneseve, shumë po shpenzojnë para për VPN për të ruajtur qasjen në informacion.

Të gjithë pajtohen se ndërprerjet e internetit janë një nga barrat më të këqija psikologjike të këtyre kohërave: mungesa e kontaktit me familjen dhe të afërmit, disa prej të cilëve janë shpërndarë jashtë qyteteve të mëdha për shkak të luftës, dhe pasiguria rreth asaj që po ndodh në komunitetet e tyre, janë pothuajse të padurueshme.

Izraeli dhe  Shtetet e Bashkuara të Amerikës nisën sulme ajrore kundër Iranit më 28 shkurt. Që atëherë, Teherani është përgjigjur me sulme me raketa dhe dronë kundër Izraelit, disa shteteve të Gjirit dhe objekteve amerikane në rajon. Numri i viktimave civile dhe shkalla e shkatërrimit rritet çdo ditë dhe fundi i luftës nuk është ende në horizont. /DW