Barnat që vendosni në lëkurë mund të rrezikojnë familjen tuaj

Keshilla Mjekësore

Gazeta Express

05/03/2026 20:08

Historia ishte njëkohësisht tronditëse dhe e çuditshme.

Këtë javë u raportua rasti i një nëne 52-vjeçare që u mbush me ndjenja faji pasi pa dashje shkaktoi pubertet të parakohshëm tek vajza e saj trevjeçare. Shkaku ishte fakti që fëmija kishte përthithur një pjesë të xhelit hormonal që mjekët i kishin përshkruar nënës për të trajtuar simptomat e menopauzës.

Nuk është rasti i vetëm. Vitin e kaluar, një raport nga Suedia përshkroi një rast befasues ku një vajzë foshnjë shfaqi ndryshime në organet gjenitale pasi babai i saj e kishte përqafuar ndërkohë që kishte në lëkurë xhel me testosteron.

Ndërkohë, janë raportuar edhe dhjetëra vdekje të fëmijëve të lidhura me ekspozimin aksidental ndaj ngjitëseve të lëkurës që përmbajnë fentanyl – një qetësues shumë i fuqishëm opioid.

Këto janë vetëm disa shembuj që tregojnë pse mjekët kërkojnë kujdes të veçantë me shumë barna që aplikohen në lëkurë, të njohura në mjekësi si preparate topikale.

Ndryshe nga tabletat, të cilat qëndrojnë brenda trupit të personit që i merr, këto barna përthithen përmes lëkurës. Nëse zona e trajtuar preket para se ilaçi të jetë tharë plotësisht ose të jetë larë, një pjesë e tij mund të transferohet tek një person tjetër përmes kontaktit lëkurë-me-lëkurë.

Kjo do të thotë se një person tjetër – shpesh një fëmijë, partner apo edhe një kafshë shtëpiake – mund të ekspozohet pa dashje ndaj ilaçit dhe efekteve të tij.

Ekspertët paralajmërojnë se shumë nga këto preparate nuk japin udhëzime të qarta për përdoruesit se si të shmangin transferimin e tyre tek të tjerët. Për këtë arsye rekomandohet që zona ku është aplikuar ilaçi të mbahet e mbuluar, duart të lahen pas përdorimit dhe produktet të hidhen në mënyrë të sigurt.

Më poshtë janë disa nga barnat që paraqesin rrezikun më të madh.

Xhelet dhe ngjitëset hormonale (HRT dhe testosteroni)

Terapitë hormonale – si terapia zëvendësuese hormonale për gratë dhe terapia me testosteron – janë ndër ilaçet që më shpesh transferohen aksidentalisht përmes kontaktit të lëkurës.

Ato zakonisht aplikohen si xhel ose ngjitëse. Nëse nuk janë përthithur plotësisht, sasi të vogla të hormonit mund të kalojnë tek një person tjetër.

Terapia hormonale për gratë përdoret për të lehtësuar simptomat e menopauzës, të cilat zakonisht fillojnë rreth moshës 51 vjeç kur vezoret ndalojnë prodhimin e estrogjenit dhe progesteronit. Deri në 80% e grave përjetojnë simptoma si valë të nxehti dhe djersitje gjatë natës, ndërsa rreth një e katërta përballen me ankth, mjegullim të mendjes dhe probleme me kujtesën.

Terapia me testosteron përdoret tek burrat me nivele të ulëta të hormonit, që mund të shkaktojnë lodhje, ulje të dëshirës seksuale dhe humor të ulët.

Por tek fëmijët, ekspozimi ndaj estrogjenit ose testosteronit mund të shkaktojë ndryshime hormonale të pazakonta. Vajzat mund të shfaqin shenja puberteti të parakohshëm, ndërsa tek djemtë mund të zhvillohet ind gjiri.

Ekspozimi i përsëritur ndaj testosteronit mund të shkaktojë gjithashtu akne, rritje të qimeve dhe pubertet të parakohshëm.

Në një rast të raportuar në Suedi, një vajzë foshnjë zhvilloi ndryshime në organet gjenitale pasi u ekspozua disa herë ndaj xhelit të testosteronit të babait të saj. Simptomat u zhdukën pasi ekspozimi u ndërpre.

Edhe gratë shtatzëna duhet të shmangin kontaktin me produkte që përmbajnë testosteron, pasi në fazat e hershme të shtatzënisë mund të shkaktojnë zhvillim të karakteristikave mashkullore tek fetusi femër.

Trajtimet kundër rënies së flokëve me minoksidil

Rënia e flokëve shpesh trajtohet me minoksidil, një ilaç që aplikohet në lëkurën e kokës si shkumë ose lëng.

Por ai mund të stimulojë rritjen e qimeve kudo që prek lëkurën – edhe tek persona të tjerë.

Transferimi mund të ndodhë përmes jastëkëve, duarve ose çarçafëve.

Në vitin 2024, mjekët në Spanjë raportuan disa raste foshnjash që zhvilluan një formë të rrallë të rritjes së tepruar të qimeve pas ekspozimit ndaj minoksidilit. Gjendja quhet hipertrikozë dhe shkakton rritje të pazakontë të qimeve në fytyrë dhe trup.

Në një rast, një foshnjë zhvilloi qime të dendura në shpinë dhe këmbë pasi babai i tij përdorte një solucion me minoksidil për rënien e flokëve. Simptomat u zhdukën pasi ekspozimi u ndal.

Edhe kafshët shtëpiake mund të jenë në rrezik, pasi minoksidili mund të jetë fatal për macet dhe qentë.

Ekspertët këshillojnë që produkti të lihet të thahet për 30–60 minuta para gjumit, duart të lahen pas përdorimit dhe të preferohen format në shkumë, të cilat thahen më shpejt.

Ngjitëset me fentanyl

Fentanyli është një opioid sintetik shumë i fuqishëm që përdoret për trajtimin e dhimbjeve të forta, përfshirë ato nga kanceri. Shpesh administrohet përmes një ngjitëseje në lëkurë që liron ilaçin gradualisht për 72 orë.

Por ekspozimi aksidental mund të jetë jashtëzakonisht i rrezikshëm, veçanërisht për fëmijët.

Ata mund të përthithin ilaçin nëse përqafojnë një person që mban ngjitësen ose nëse ajo shkëputet dhe ngjitet në lëkurën e tyre. Edhe një ngjitëse e përdorur mund të përmbajë deri në 50% të ilaçit aktiv.

Fëmijët gjithashtu mund ta gjejnë një ngjitëse të hedhur dhe ta vendosin në lëkurë ose ta përtypin.

Rreziku i helmimit serioz ose vdekjes nga këto ngjitëse ekziston edhe për kafshët shtëpiake.

Barnat e kimioterapisë

Pacientët që marrin kimioterapi shpesh paralajmërohen se gjurmë të ilaçeve mund të mbeten në lëngjet trupore – si urina, feçet, të vjellat dhe djersa – për 48 deri në 72 orë pas trajtimit.

Meqë këto barna sulmojnë qelizat që ndahen shpejt, ekspozimi aksidental mund të shkaktojë probleme shëndetësore tek personat e shëndetshëm.

Transferimi mund të ndodhë përmes kontaktit me lëkurën ose përmes sipërfaqeve të kontaminuara, si çarçafët, rrobat apo pajisjet e banjës.

Prandaj pacientët duhet të ndjekin gjithmonë udhëzimet e mjekut të tyre dhe të shmangin kontaktin e afërt me persona vulnerabël për një periudhë të caktuar.

Ngjitëset me nikotinë

Ngjitëset me nikotinë, të përdorura për të ndihmuar në lënien e duhanit, mund të shkaktojnë helmim serioz tek fëmijët dhe kafshët.

Nikotina përthithet lehtësisht përmes lëkurës dhe një ngjitëse mund të përmbajë deri në 25 mg të saj.

Simptomat e helmimit mund të shfaqen brenda pak minutash dhe përfshijnë të përziera, të vjella, djersitje, jargëzim dhe rrahje të shpejta të zemrës.

Tek kafshët, edhe një sasi shumë e vogël mund të jetë toksike dhe kërkon trajtim urgjent veterinar.

Disa barna për zemrën

Edhe disa ilaçe për zemrën që aplikohen në lëkurë mund të transferohen tek të tjerët.

Nitroglicerina, e përdorur për trajtimin e anginës, ndonjëherë përshkruhet si xhel ose ngjitëse. Kontakti me të mund të shkaktojë dhimbje koke, skuqje, marramendje dhe ulje të tensionit të gjakut.

Në disa vende përdoret edhe një ngjitëse me klonidinë për presionin e lartë të gjakut. Ekspozimi mund të shkaktojë përgjumje dhe ngadalësim të rrahjeve të zemrës.

Tek të rriturit këto efekte zakonisht janë të lehta, por tek fëmijët reagimi mund të jetë më i fortë për shkak të peshës më të vogël trupore.

Në përgjithësi, ekspertët theksojnë se kushdo që përdor kremra, xhele apo ngjitëse medicinale duhet të tregojë kujdes të veçantë: të lajë duart pas aplikimit, të mbulojë zonën e trajtuar dhe të sigurohet që ilaçi të mos vijë në kontakt me fëmijë, partnerë apo kafshë shtëpiake. /GazetaExpress/