Jenni Fagan: “Maya Angelou më mësoi se ia detyroja vetes shpresën”

Arte

Gazeta Express

10/07/2026 12:41

Shkrimtarja skoceze Jenni Fagan rrëfen librat që kanë formësuar jetën dhe krijimtarinë e saj – nga magjia e përrallave dhe “The Hobbit”, te ndikimi i Maya Angelou, Mary Shelley, Franz Kafka dhe tronditja që i shkaktoi “A Clockwork Orange”.

Kujtimi im i parë nga leximi

Përrallat.

Isha e fiksuar pas tyre dhe i merrja shumë seriozisht si mësime morale. Shumë shpejt kuptova se do ta ndihmoja gjithmonë çdo të moshuar ta kalonte rrugën, sepse kjo është vërtet gjëja e duhur për t’u bërë.

Libri im i preferuar gjatë fëmijërisë

“The Hobbit” ishte libri im i preferuar kur po rritesha.

Ai ma zgjeroi kuptimin për gjithçka që mund të arrihet përmes letërsisë. Bota e krijuar nga JRR Tolkien ishte transformuese për mua.

Ndihesha sikur i njihja hobitët dhe dëshiroja me gjithë zemër t’i shihja elfët. Pothuajse mund ta dëgjoja shpërthimin e fishekzjarrëve teksa shndërroheshin në dragonj që fluturonin mbi kokat tona.

Shkrimtarja që ma ndryshoi mënyrën e të menduarit

Maya Angelou më mësoi se ia detyroja vetes shpresën, pavarësisht sa e dhimbshme ose e vështirë mund të ishte jeta.

Vepra e saj ka aq shumë dinjitet dhe dritë. Për vite me radhë lexova gjithçka që kishte shkruar dhe u përpoqa të merrja prej saj sa më shumë mësime.

Ajo më shtyu të ngrihesha, të vazhdoja përpara dhe të përpiqesha të krijoja një jetë që kishte kuptim për mua.

Libri që më bëri të dëshiroja të bëhesha shkrimtare

Kur isha shumë e vogël, lexoja fjalorin. Sa herë që hasja një fjalë që nuk e njihja, shkoja menjëherë ta kërkoja kuptimin e saj.

Ndoshta ishte një gjë e pazakontë për një fëmijë, por unë u dashurova me vetë gjuhën.

Libri te i cili u riktheva

Fillimisht, romanin “Frankenstein” të Mary Shelleyt e përjetoja si tepër klaustrofobik.

Megjithatë, vitet e fundit kam krijuar një lidhje shumë të thellë me Shelley-n dhe tani po shkruaj një përshtatje moderne të “Frankenstein”, e cila pritet të botohet vitin e ardhshëm.

Ajo ishte shumë përpara kohës së saj. Hapi rrugën për letërsinë fantastiko-shkencore dhe krijoi një arketip kaq të fuqishëm përmes Përbindëshit.

Në veprën e saj mund të dallohen ndikime nga autorë të tjerë, si “The Rime of the Ancient Mariner” i Samuel Taylor Coleridge, i cili vizitonte shtëpinë e babait të saj dhe e lexonte poezinë atje. Megjithatë, historia e “Frankenstein” ishte një thirrje thellësisht personale për Shelley-n.

Më magjeps mënyra se si ajo trajtoi dijen mistike, forcën e jetës, vdekjen dhe tragjeditë e shumta të rinisë së saj, duke i bashkuar të gjitha përmes një inteligjence të jashtëzakonshme.

Shelley ishte vetëm adoleshente kur e shkroi për herë të parë librin. Më pas iu rikthye dhe e rishikoi gjatë dekadave, si një piktore mjeshtre që shton më vonë pak hije dhe dritë për ta theksuar shkëlqimin e pavdekshëm të veprës.

Libri që e rilexoj

“Metamorfoza” e Franz Kafkës është një nga tregimet e mia të preferuara të të gjitha kohërave.

Gregor Samsa zgjohet një mëngjes dhe zbulon se është shndërruar në një krijesë monstruoze.

Mendoj se kjo vepër e përmbledh në mënyrë të përsosur marrëdhënien mes individit dhe strukturave shoqërore.

Libri që nuk do të mund ta lexoja më

Çdo vepër e Enid Blytonit.

Librat e saj nuk i kanë rezistuar mirë kalimit të kohës.

Librat që i zbulova më vonë në jetë

Gjatë një udhëtimi në Egjipt lexova “The Yacoubian Building” të Alaa Al Aswanyt dhe “Midaq Alley” të Naguib Mahfouzit.

Të dy librat janë të ndërthurur fort me kujtimet e mia nga qëndrimi në qendër të Kajros.

Libri që më ndryshoi gjatë adoleshencës

E lexova “A Clockwork Orange” të Anthony Burgessit kur isha 15 vjeçe dhe jetoja në një shtëpi përkujdesjeje për fëmijë.

Protagonisti, Alex, ishte në të njëjtën moshë me mua dhe libri më tronditi.

Përdorimi i “nadsat”, zhargonit të adoleshentëve të përdorur nga shokët e tij, më tregoi gjithashtu se ekzistojnë shumë mënyra për të sjellë risi në një roman.

Libri që po lexoj aktualisht

Po lexoj kujtimet e Gisèle Pelicot, “A Hymn to Life”.

Mendoj se ajo është një grua e jashtëzakonshme dhe shumë frymëzuese.

Leximi që më ngushëllon

Poezia.

Mund të jetë vetëm një strofë nga “Thirteen Ways of Looking at a Blackbird” e Wallace Stevensit, “The Man-Moth” e Elizabeth Bishopit ose “Temptation” e Nina Cassianit.

Ka shumë poezi te të cilat rikthehem vazhdimisht, njësoj si te një album i preferuar, i cili çdo herë të ofron diçka njëkohësisht të njohur dhe të re.

Libri i ri i Jenni Fagan, “The Delusions”, është botuar nga Hutchinson Heinemann. /GazetaExpress/