Ekspo/ “Pambuk” – Për një identitet në lëvizje

Arte

Donjeta Abazi

30/01/2026 17:38

Manushaqe Ibrahimi dhe Yll Avdiu kanë hapur ekspozitën e tyre në Hanin e dy Robërteve, më 29 janar, me titullin “Pambuk”

Nga Donjeta Abazi

Identiteti si material i paqëndrueshëm

Pambuku si material bart një kontradiktë të vazhdueshme, mes butësisë dhe rezistencës, prekshmërisë dhe industrializimit, intimitetit dhe ekonomisë politike. Si metaforë, ai funksionon si një trup që thith gjurmë, që formësohet nga kontakti dhe që, njëkohësisht, e mban të hapur mundësinë e transformimit. Në këtë kuptim, ekspozita “Pambuk” e Manushaqe Ibrahimit dhe Yll Avdiut pozicionohet në një territor ku identiteti nuk trajtohet si kategori stabile, por si një material që rrjedh, deformohet dhe rikonfigurohet përmes procesit të përvojës.

Në vend se të ofrojë një narrativë të mbyllur, ekspozita artikulon një gjendje, një proces të vazhdueshëm negocimi mes vetes dhe botës, mes trupit dhe shikimit, mes kujtesës personale dhe shenjave kolektive. Këtu, identiteti shfaqet si diçka që prodhohet në kohë reale, përmes praktikës, marrëdhënieve dhe tensioneve të brendshme.

Procesi si subjekt i veprës

Të dy artistët duket se operojnë në bazë të intuitës, duke e trajtuar procesin e krijimit jo si mjet për të arritur një objekt final, por si territor reflektimi. Vepra nuk është thjesht rezultat, por përmbledhje e vendimeve, dyshimeve, ndërprerjeve dhe rikthimeve. Në këtë kuptim, ekspozita mund të lexohet si një arkiv i gjendjeve mendore dhe trupore, ku materiali vizual bart gjurmët e një procesi që nuk është i thjeshtë.

Intuita këtu nuk është romantizuar si spontanitet i pastër, por funksionon si një metodë që sfidon racionalizimin total të praktikës artistike. Pyetja nëse zgjedhjet janë të qëllimshme apo intuitive mbetet e hapur, duke problematizuar vetë idenë e autorësisë si akt i vendosur në qendër. Autori shfaqet herë si ndërmjetës, herë si redaktor i një materiali që duket se ka autenticitetin e vet.

Intimiteti i koduar në praktikën e Manushaqe Ibrahimit

Në punën e Manushaqe Ibrahimit, figurat duken si hapësira të brendshme, ku trupi dhe imazhi tregojnë histori që nuk janë gjithmonë të drejtpërdrejta. Ato nuk shërbejnë për të ilustruar diçka konkrete, por për të treguar gjendje, tensione dhe përvoja personale që nuk mund të shprehen lehtë me fjalë. Ka gjithmonë një ndjenjë se diçka po thuhet, por jo krejt hapur.

Gjuha vizuale e saj funksionon si një lloj kodi. Është një mënyrë për të mbrojtur përvojën personale nga thjeshtimi dhe banalizimi, por edhe një mënyrë për të mos u detyruar të rrëfehet drejtpërdrejt. Piktura bëhet një vend ku subjekti shfaqet dhe fshihet në të njëjtën kohë, duke negociuar sa shumë lejon të shihet.

Shtresat dhe teksturat në punët e saj sugjerojnë një identitet që nuk është i drejtë dhe i rregullt, por që kthehet vazhdimisht mbi veten. Kujtesa, përditshmëria, dëshira dhe përvojat personale përzihen dhe lënë gjurmë mbi njëra-tjetrën. Këtu, piktura nuk është vetëm imazh, por një mënyrë për të menduar dhe për të përpunuar përvojën përmes materialit.

Shikimi nga jashtë në punën e Yll Avdiut

Ndryshe nga puna e Manushaqes që është më e brendshme dhe personale, Ylli shikon më shumë nga jashtë, drejt botës dhe njerëzve përreth. Në punët e tij nuk ka një subjekt të vetëm në qendër, por shumë shenja, figura dhe elemente që lidhen me njëri-tjetrin dhe krijojnë një rrjet kuptimesh.

Punimet e tij duken të mbingarkuara me imazhe, forma dhe simbole, si një pasqyrë e një bote ku jemi vazhdimisht të ekspozuar ndaj informacionit, imazheve dhe nevojës për t’u identifikuar. Identiteti këtu nuk është diçka e qëndrueshme, por diçka që formohet përmes marrëdhënieve me të tjerët dhe me atë që shohim çdo ditë.

Në këtë mënyrë, veprat e Yllit nuk japin një mesazh të vetëm. Ato funksionojnë si hapësira ku shikuesi mund të ndërtojë kuptimin e vet. Shikuesi nuk është thjesht dikush që shikon, por bëhet pjesë e procesit të interpretimit.

Butësia si mënyrë rezistence

Titulli “Pambuk” mund të lexohet edhe si ide e butësisë. Në një shoqëri ku shpesh pritet qartësi, shpejtësi dhe produktivitet, butësia mund të shihet si një formë qëndrese. Të dy artistët nuk ofrojnë përgjigje të shpejta dhe të pastra, por punë që mbeten të hapura, të paqarta dhe të fragmentuara.

Këtu, butësia nuk nënkupton dobësi. Përkundrazi, ajo shfaqet si strategji, një mënyrë për të mos u fiksuar në një identitet të vetëm, për të lënë hapësirë për dyshim dhe për ndryshim. Ekspozita, në këtë kuptim, sfidon idenë se identiteti duhet të jetë i qëndrueshëm dhe i përkufizuar qartë dhe propozon një subjekt që mund të ndryshojë, të rrjedhë dhe të riformulohet.

…

Në fund, pambuku mund të mendohet si diçka që mban gjurmë. Ai preket, ndryshon formë, thith shenja, por nuk i ruan ato në mënyrë të fiksuar. Ngjashëm, në këtë ekspozitë identiteti, kujtesa dhe përvoja shfaqen si diçka e butë dhe e ndryshueshme, që formësohet vazhdimisht nga ajo që përjetojmë.

“Pambuku” na fton ta shohim subjektin si proces, jo si diçka të përfunduar.

Në këtë kuptim, ekspozita nuk është vetëm prezantim i dy artistëve, por një hapësirë ku takohen trupi, materiali dhe shikimi i publikut. Është një vend ku kuptimi nuk është i mbyllur, por ndërtohet vazhdimisht.

Ekspozita përkrahet nga Agjencia Zvicerane për Zhvillim dhe Bashkëpunim (SDC).

/Gazeta Express