Dhjetë vjet pas Brexit-it, Londra dhe Berlini po afrohen

Lajme

Gazeta Express

23/06/2026 13:59

Gjermania humbi një aleat të rëndësishëm me daljen e Mbretërisë së Bashkuar nga BE-ja. Qeveritë britanike dhe ajo gjermane tani po i afrohen përsëri njëra-tjetrës. Por të dyja po përballen me presion.

Kur rezultatet e referendumit të Mbretërisë së Bashkuar u shpallën në mëngjesin e 24 qershorit 2016, një valë mosbesimi u përhap në të gjithë Bashkimin Evropian (BE), dhe veçanërisht në Gjermani. Pothuajse 52 përqind e votuesve britanikë votuan për t’u larguar nga BE, ndërsa 48 përqind votuan kundër.

Ish-Ministri i Jashtëm gjerman, Presidenti i tanishëmFrank-Walter Steinmeier,  e quajti rezultatin një “katastrofë”, ndërsa ish-Kancelarja Angela Merkel foli për një “goditje të rëndë për Evropën”.

Vetëm një pakicë në Gjermani e priste një rezultat të tillë. Shumica e politikanëve dhe gazetarëve e konsideronin të paimagjinueshme idenë që një vend të largohet vullnetarisht nga Bashkimi Evropian dhe kështu të hiqte dorë nga përfitimet e tregut të përbashkët evropian. Në Gjermani, në veçanti, fushata britanike për të “marrë përsëri kontrollin”, e udhëhequr nga politikani konservator Boris Johnson, u nënvlerësua.

Brexitistët donin të merrnin kontrollin mbi imigracionin në vend. Si përfundim, rezultati i referendumit kishte një dimension të qartë gjerman. Politika e kufijve të hapur e Kancelares Merkel që nga shtatori 2015 ka bërë që migrantët e natyralizuar të kenë fituar automatikisht të drejtën për të banuar në Mbretërinë e Bashkuar.

“Politika e migracionit ishte një nga faktorët kryesorë që ndikoi në vendimin për Brexit”, thotë Christophe Fricker i Universitetit të Bristolit, i cili ka botuar gjerësisht mbi Brexit-in. Por ai gjithashtu thekson “ironinë që pas Brexit-it, numrat e imigracionit janë rritur ndjeshëm përsëri, vetëm se këta nuk janë më qytetarë të shteteve anëtare të BE-së”.

Tregtia gjermano-britanike ka rënë ndjeshëm

Pas vite të shumta negociatash, Mbretëria e Bashkuar u largua zyrtarisht nga Bashkimi Evropian më 31 janar 2020. “Ndarja” përfundimtare nga tregu i vetëm dhe bashkimi doganor mori formën e prerë më 1 janar 2021.

Ndryshimi është veçanërisht i dukshëm në tregtinë midis Gjermanisë dhe Mbretërisë së Bashkuar. Sipas Dhomës Gjermane të Industrisë dhe Tregtisë, tregtia ka rënë ndjeshëm që nga Brexit. Ndërsa Mbretëria e Bashkuar ishte partneri i pestë më i rëndësishëm tregtar i Gjermanisë në vitin 2016, tani është në vendin e nëntë. Por sipas Christoph Fricker, Gjermania nuk ka humbur vetëm një partner të fortë tregtar.

“Ajo që është humbur është një partner i fortë në fushën e mbrojtjes. Kjo është pikërisht fusha ku bashkëpunimi po fillon përsëri. Përveç kësaj, janë humbur miq. Kishte një lidhje shumë të ngushtë ndërpersonale dhe socio-civile. Sot, është më e dobët dhe më e vështirë për t’u ruajtur.”

Fricker shton se midis të rinjve gjermanë, Mbretëria e Bashkuar që atëherë është “zhdukur nga radari”.

Bashkëpunim i ri në fushën e mbrojtjes

Por procesi i riafrimit ka kohë që ka filluar. Tregtia gjermano-britanike rregullohet nga Marrëveshja e Tregtisë dhe Bashkëpunimit midis Bashkimit Evropian dhe Mbretërisë së Bashkuar, dhe për këtë arsye nuk është përgjegjësi e qeverive të shteteve anëtare individuale të BE-së.

Të dy vendet janë afruar edhe në nivel bilateral, kryesisht përmes dy marrëveshjeve që përqendrohen në partneritetin në mbrojtje. Procesi filloi me Marrëveshjen e Trinity House, të nënshkruar në tetor 2024, e cila forcoi bashkëpunimin në fushën e mbrojtjes. Bashkëpunimi u zgjerua më tej në korrik 2025 nga Marrëveshja e Kensington, një traktat miqësie që synonte një thellim të përgjithshëm të marrëdhënieve britaniko-gjermane.

Një moment i rëndësishëm për marrëdhëniet dypalëshe pas Brexit ishte edhe vizita shtetërore tre-ditore e Mbretit Charles III në Berlin dhe Hamburg në maj 2023. Gjatë vizitës, Charles mbajti fjalimin e parë nga një monark britanik në Bundestagun gjerman, pjesërisht në gjermanisht.

Merz dhe Starmer: dy pragmatistë

Dy politikanë nga familje të ndryshme politike janë aktualisht në krye të dy qeverive: Keir Starmer (kryeministër në dorëheqje) vjen nga Partia Socialdemokrate e Punës, dhe Friedrich Merz nga CDU konservatore.

Pavarësisht kësaj, ata kanë shumë të përbashkëta, sipas Linn Selle nga Shoqata Gjermane për Politikë të Jashtme.

“Starmer, ashtu si Merz, është pragmatist. Të dy janë të lidhur nga një mbështetje e fortë për Ukrainën”, tha Selle për DW. “Merz, gjithashtu i formuar fort nga mjedisi politik anglo-sakson, e ka ndjekur nga afër Brexit-in dhe sigurisht dëshiron një lidhje më të ngushtë politike midis Mbretërisë së Bashkuar dhe Bashkimit Evropian”.

Fricker shton: “Ajo që i lidh ata është mënyra klasike e të menduarit të qendrës politike, e cila ndoshta ishte vendimtare për të dy gjatë fushatave zgjedhore. Fatkeqësisht, ata janë të lidhur edhe nga një paqartësi e caktuar në qasje”.

Sipas tij, Merz shpesh nuk zbaton gjërat pas fjalimeve politike, ndërsa Starmer nuk ka udhëheqje të qartë në situatën aktuale të krizës ndërkombëtare. Një referendum i ri për BE-në nuk është problem.

Merz dhe Starmer po përballen me presion nga e djathta, si dhe nga partitë e tyre. Në Mbretërinë e Bashkuar, sipas sondazheve, partia Reform UK, e udhëhequr nga Nigel Farage, e ka tejkaluar ndjeshëm Partinë Laburiste, ndërsa në Gjermani AfD ka tejkaluar CDU/CSU-në. Farage ishte një nga nxitësit kryesorë të daljes nga BE-ja, dhe AfD gjithashtu mban një qëndrim shumë skeptik ndaj Bashkimit Evropian. Starmer njoftoi dorëheqjen nga posti i tij si kreu i qeverisë në Londër të hënën (22 qershor) për shkak të presionit politik të brendshëm.

Linn Selle beson se ndikimi i politikanëve të huaj në situatën politike në Mbretërinë e Bashkuar nuk duhet të mbivlerësohet.

“Por nuk ka dyshim se do të jetë në interesin e Merz të forcojë zërin pro-evropian në Mbretërinë e Bashkuar përmes afrimit pragmatik me Bashkimin Evropian.”

Si do ta përfundonte sot një referendum për dalje nga BE-ja?

“Kohët e fundit ka pasur një ndryshim trendi në sondazhe dhe duket se shumica ishte për qëndrim në BE. Kjo shumicë po bëhet gjithnjë e më e qëndrueshme”, thotë Fricker. “Shumë njerëz këtu e kanë kuptuar se dalja nuk ishte një ide e mirë dhe i dëmtoi ata.”

Por asnjë politikan kryesor britanik nga partitë kryesore nuk ka nisur ndonjë projekt konkret në këtë drejtim. Prandaj, qeveria gjermane duhet të jetojë me situatën ekzistuese dhe në të ardhmen duhet të përpiqet që së bashku me britanikët, të bëjë më të mirën në kushtet e tanishme – për sa kohë në Londër nuk ka ndonjë qeveri që do të rikthehet në BE. /DW