A është më i sigurt proshuta pa nitrite?

Ushqimi/Dieta

Gazeta Express

20/05/2026 21:06

Proshuta dhe bejkoni pa nitrite po bëhen gjithnjë e më të pranishme në supermarketet e mëdha, ndërsa konsumatorët po tregohen më të kujdesshëm ndaj përbërësve që gjenden në mishrat e përpunuar.

Por ekspertët paralajmërojnë se fakti që një produkt etiketohet “pa nitrite” nuk do të thotë domosdoshmërisht se ai është plotësisht i sigurt për t’u konsumuar pa kufizim.

Në Britani, rreth një në pesë persona konsumon të paktën tri herë në javë sanduiç me mish të përpunuar, si bejkon apo proshutë. Këto produkte janë të lira, të shijshme dhe praktike, por prej vitesh janë nën vëzhgimin e ekspertëve të shëndetit për shkak të konservuesve që përdoren në prodhimin e tyre.

Nitritet dhe nitratet shtohen shpesh për t’i dhënë mishit ngjyrë më tërheqëse rozë dhe për t’i zgjatur afatin e ruajtjes. Aktualisht, mendohet se deri në 90 për qind e bejkonit dhe proshutës që shiten në Britani përmbajnë nitrite. Që nga tetori i vitit 2015, mishi i përpunuar është klasifikuar nga Organizata Botërore e Shëndetësisë si kancerogjen i Grupit 1, në të njëjtën kategori rreziku ku bëjnë pjesë edhe duhani dhe azbesti.

Rritja e ndërgjegjësimit për shëndetin dhe ndikimi i rrjeteve sociale kanë bërë që konsumatorët të kontrollojnë më shumë etiketat e produkteve. Si pasojë, supermarketet raportojnë kërkesë në rritje për mishra të përpunuar pa nitrite. Disa marka kanë zgjeruar gamën e produkteve “naked”, pra pa nitrite, të cilat më parë ishin më të vështira për t’u gjetur dhe shpesh më të shtrenjta.

Së fundmi, Waitrose u bë supermarketi i parë i madh në Britani që prezantoi një linjë proshute “Made Without Nitrites”, duke iu shtuar dy produkteve ekzistuese të bejkonit pa nitrite. Produktet shiten me çmim rreth 3.50 paund për gjashtë feta, në variantet “honey roast” dhe “roast”.

Përfaqësuesit e Waitrose thonë se konsumatorët kërkojnë përbërës më të thjeshtë dhe etiketa më të pastra, por pa humbur shijen tradicionale të proshutës. Megjithatë, pyetja kryesore mbetet: a janë këto produkte realisht më të shëndetshme?

Sipas një raporti të Agjencisë së Standardeve Ushqimore, nuk ka prova që mishi i përpunuar pa përdorimin e nitrateve është një alternativë më e sigurt. Në shumë produkte të etiketuara “pa nitrate”, prodhuesit përdorin pluhur lëngu selinoje ose ekstrakte perimesh, si spinaqi apo karobi. Këto bimë janë natyrshëm të pasura me nitrate dhe, në kombinim me kultura bakteriale, mund të shndërrohen në nitrite gjatë procesit të përpunimit të mishit.

Ekspertët theksojnë se, nga pikëpamja kimike, këto produkte nuk janë domosdoshmërisht shumë të ndryshme nga mishrat e përpunuar tradicionalisht. Disa kompani përdorin ekstrakte frutash, erëza, kripë deti, ekstrakt rozmarine, çaj jeshil, uthull në pluhur ose konservues me bazë kripe, si laktati i kaliumit. Disa prej këtyre përbërësve mund të ndihmojnë në uljen e formimit të substancave potencialisht të dëmshme, por provat se janë dukshëm më të sigurta mbeten të kufizuara.

Debati është rikthyer fuqishëm pasi një grup shkencëtarësh kërkoi ndalimin gradual të nitriteve në bejkon dhe proshutë, duke i lidhur këto kimikate me mijëra raste të kancerit të zorrës. Sipas analizave të cituara, rreth 5,400 raste të kancerit të zorrës çdo vit në Britani lidhen me konsumimin e mishit të përpunuar, ndërsa kostoja mesatare e trajtimit për pacient llogaritet në 59 mijë paund.

Megjithatë, këshilla shëndetësore nuk është thjesht të zgjidhet varianti “pa nitrite”, por të kufizohet konsumi i mishit të përpunuar në përgjithësi. Udhëzimet aktuale të NHS rekomandojnë që konsumi i mishit të kuq dhe të përpunuar të mos kalojë 70 gramë në ditë, afërsisht sa dy feta bejkon. Ndërsa Fondi Botëror për Kërkime mbi Kancerin dhe Instituti Amerikan për Kërkime mbi Kancerin rekomandojnë konsum shumë të ulët, ose shmangie sa më të madhe.

Profesori Ian Young, këshilltar kryesor shkencor në Agjencinë e Standardeve Ushqimore, ka theksuar se konsumimi i tepërt i mishit të përpunuar rrit rrezikun për kancer të zorrës dhe sëmundje të tjera. Ai shton se shkaku i saktë i këtij rreziku ende nuk është plotësisht i qartë, por zgjedhja e produkteve “pa nitrite” nuk i heq të gjitha rreziqet që lidhen me konsumimin e lartë të mishit të përpunuar.

Pra, proshuta dhe bejkoni pa nitrite mund të duken si alternativë më e pastër në etiketë, por ekspertët këshillojnë kujdes. Zgjedhja më e sigurt mbetet konsumimi i moderuar dhe jo mbështetja te pretendimi “pa nitrite” si garanci për shëndet. /GazetaExpress/