Mesazhet e publikuara rishtazi rikthejnë debatin për origjinën e COVID-19

Shneta tjera

Gazeta Express

24/07/2026 22:50

Mesazhe të brendshme të publikuara nga një komision i Senatit amerikan tregojnë se disa prej shkencëtarëve që në vitin 2020 e konsideruan të pabesueshme një origjinë laboratorike të COVID-19, më vonë pranuan privatisht se kjo mundësi nuk mund të përjashtohej plotësisht.

Në mars të vitit 2020, një grup virologësh të njohur publikoi në revistën shkencore “Nature Medicine” analizën me titull “The Proximal Origin of SARS-CoV-2”. Autorët deklaruan se të dhënat gjenetike tregonin se virusi nuk ishte krijuar apo manipuluar qëllimisht në laborator, ndërsa skenarët laboratorikë u cilësuan si të pamundur.

Në vend të kësaj, ata argumentuan se shpjegimi më i mundshëm ishte transmetimi natyror nga kafshët te njerëzit.

Megjithatë, mesazhet e publikuara më 22 korrik 2026 nga Komisioni i Senatit për Sigurinë Kombëtare dhe Çështjet Qeveritare tregojnë se autorët kishin më shumë pasiguri sesa reflektohej në përfundimet publike të studimit.

Dokumentet u bënë publike nga kryetari republikan i komisionit, senatori Rand Paul, në kuadër të hetimit të tij mbi origjinën e pandemisë.

Andersen: Nuk kishim prova të forta për asnjërin skenar

Një prej autorëve kryesorë të studimit, Kristian Andersen nga Instituti “Scripps Research” në Kaliforni, shkroi në platformën Slack se nuk ekzistonin prova përfundimtare për asnjërën prej hipotezave.

“Në fund të fundit, nuk kemi prova të forta në njërin drejtim apo në tjetrin. Sidomos duke pasur parasysh disa prej të dhënave të fundit, nuk mund ta përjashtojmë mundësinë që dikush ta ketë vendosur atë element aty”, shkroi Andersen.

Ai sqaroi se kjo nuk nënkuptonte se dikush e kishte bërë një gjë të tillë, por vetëm se mundësia nuk mund të përjashtohej.

“Studimi ynë ishte mjaft i prerë kur thoshte se kjo nuk mund të kishte ndodhur, por në këtë fazë kam më pak besim në atë deklaratë”, shtoi ai.

Sipas materialeve të publikuara nga komisioni, Andersen i caktoi në një moment mundësisë së origjinës laboratorike një probabilitet prej 30 për qind. Shkencëtari Edward Holmes fillimisht e vlerësoi atë në 20 për qind dhe më pas e uli në 10 për qind.

Këto përqindje ishin vlerësime private të shkencëtarëve dhe jo përfundime të mbështetura nga prova të drejtpërdrejta.

Pikëpyetjet rreth Institutit të Virologjisë në Wuhan

Hipoteza e daljes aksidentale nga laboratori u shfaq që në muajt e parë të pandemisë, por fillimisht u hodh poshtë gjerësisht si teori konspirative.

Mbështetësit e kësaj hipoteze argumentojnë se virusi mund të ketë dalë aksidentalisht nga Instituti i Virologjisë në Wuhan, i cili ndodhet pranë zonës ku u identifikuan rastet e para të shpërthimit.

Mesazhet e reja tregojnë se shkencëtarët diskutonin edhe për eksperimentet me koronaviruset e lakuriqëve të natës dhe standardet e sigurisë në këtë institut.

Në studimin e vitit 2020 thuhej se kërkime të tilla zhvilloheshin në vende të ndryshme të botës. Megjithatë, në një mesazh të mëvonshëm, Andersen shkroi se ky formulim nuk ishte i saktë dhe se puna specifike për të cilën po diskutonin ishte zhvilluar vetëm në Institutin e Virologjisë në Wuhan.

“Duke u bazuar në të dhënat që kishim parë kur shkruam studimin, isha shumë i orientuar drejt origjinës natyrore. Por me disa nga të dhënat e reja, si dhe informacionet që nuk i njihja më parë, po lëviz përsëri më shumë drejt mesit”, shkroi ai.

Dokumentet tregojnë gjithashtu se autorët diskutuan të ashtuquajturin vend të çarjes së furinës, një veçori e proteinës “spike” të virusit që ka qenë në qendër të debatit mbi origjinën e tij.

Shqetësimet e virologes kineze

Në një mesazh të marsit 2021, Edward Holmes nga Universiteti i Sidneit shkroi se Shi Zhengli, studiuesja kryesore e koronaviruseve të lakuriqëve të natës në Institutin e Wuhanit, kishte qenë e shqetësuar se pandemia mund të lidhej me një incident laboratorik.

Sipas tij, instituti kishte kryer dy kontrolle të brendshme, por nuk kishte gjetur prova për një rrjedhje të virusit.

“Ajo u kishte thënë se ishte shumë e shqetësuar për një dalje nga laboratori. Ata kryen dy kontrolle të brendshme dhe nuk gjetën asgjë”, shkroi Holmes.

Fakti që një shkencëtare shqyrtoi mundësinë e një aksidenti, megjithatë, nuk përbën provë se një incident i tillë ka ndodhur.

Akuza për mungesë transparence

Presidenti amerikan Donald Trump deklaroi në maj 2020 se kishte parë informacione që lidhnin virusin me një laborator. Debati u rikthye në shkurt 2023, kur drejtori i atëhershëm i FBI-së, Christopher Wray, tha se agjencia vlerësonte se pandemia kishte shumë gjasa të kishte nisur nga një incident në një laborator të kontrolluar nga qeveria kineze.

Kina i ka mohuar vazhdimisht këto pretendime dhe e ka akuzuar Uashingtonin për manipulim politik.

Matt Ridley, bashkautor i librit “Viral: The Search for the Origin of Covid-19”, tha se mesazhet konfirmojnë se autorët vazhdonin ta konsideronin të mundshme daljen nga laboratori.

“Pse, atëherë, ata nuk e korrigjuan ose tërhoqën studimin që ndikoi në opinionin botëror?”, pyeti ai.

Senatori Rand Paul i akuzoi shkencëtarët se privatisht vinin në dyshim përfundimet e tyre, ndërsa publikisht kritikonin personat që ngrinin pyetje rreth një origjine të mundshme laboratorike.

Megjithatë, dokumentet e publikuara nuk provojnë se SARS-CoV-2 doli nga një laborator. Ato tregojnë se disa prej autorëve të studimit të vitit 2020 ruanin privatisht një nivel pasigurie dhe vazhdonin të diskutonin skenarë të ndryshëm.

Origjina e saktë e virusit mbetet ende e pazgjidhur. Dy hipotezat kryesore vazhdojnë të jenë transmetimi natyror nga kafshët te njerëzit dhe një incident i mundshëm laboratorik, por deri tani asnjëra nuk është vërtetuar përfundimisht. /GazetaExpress/