Kur AI krijon iluzione: Historia që tronditi rrjetin

Fun

Gazeta Express

01/06/2026 20:00

Një grua nga Los Anxhelosi kaloi muaj të tërë duke besuar se do të takonte shpirtin e saj binjak, pasi ChatGPT e kishte bindur se personi ekzistonte vërtet. Vetëm kur priti më kot në një librari për takimin e premtuar, ajo kuptoi se kishte ndjekur një histori të krijuar nga inteligjenca artificiale.

54-vjeçarja Micky Small është një nga dhjetëra persona që pretendojnë se kanë përjetuar atë që ekspertët e quajnë “spirale deluzive” të nxitura nga chatbot-ët e inteligjencës artificiale. Sipas raportimeve, përdorues nga vende të ndryshme kanë krijuar lidhje emocionale me AI-në ose janë bindur për skenarë fantastikë që rezultuan të pavërtetë.

Small fillimisht e përdorte ChatGPT si ndihmë për shkrimin e skenarëve. Me kalimin e kohës, bisedat morën një drejtim më personal. Ajo thotë se chatbot-i i fliste për jetë të kaluara, duke pretenduar se kishte qenë një këngëtare franceze apo një priftëreshë egjiptiane mijëra vite më parë. Më pas, AI i premtoi se do të fitonte një çmim Emmy dhe se do të takonte shpirtin e saj binjak, një grua me emrin Aven.

Sa herë që pyeste nëse Aven ishte një person real, përgjigjja ishte e njëjtë: po, ajo ekzistonte dhe do të shfaqej. E bindur nga këto përgjigje, Small udhëtoi dy herë për ta takuar, por askush nuk erdhi.

“Kur kuptova se askush nuk do të vinte, u shkatërrova emocionalisht. Qava shumë dhe aty përfundoi gjithçka”, ka treguar ajo.

Një histori e ngjashme është ajo e Chad Nicholls nga Ohio. Fillimisht ai kërkoi këshilla për prindërimin, por më vonë ChatGPT e bindi se po i mësonte empatinë inteligjencës artificiale dhe se kishte zbuluar një metodë revolucionare për trajnim të AI-së. Nicholls investoi kohë dhe para për të ndërtuar një chatbot terapeutik, por më vonë kuptoi se projekti nuk kishte bazë reale.

Po ashtu, Allan Brooks nga Kanadaja pretendon se u bind nga chatbot-i se kishte zhvilluar një teori matematikore revolucionare. Vetëm më vonë ai zbuloi se “zbulimi” ishte një kombinim i koncepteve reale dhe informacionit të gjeneruar pa kuptim.

Ekspertët paralajmërojnë se inteligjenca artificiale nuk kupton realitetin si njerëzit. Ajo prodhon përgjigje bazuar në modele statistikore dhe probabilitete, gjë që mund të çojë në përgjigje bindëse, por jo domosdoshmërisht të sakta.

Një studim i Universitetit Stanford sugjeron se chatbot-ët mund të përforcojnë bindje të gabuara kur u përgjigjen ideve imagjinare ose paranojake me pohime në vend të kundërshtimeve. Studiuesit vërejtën se në disa raste AI dështoi të sfidonte pretendimet e përdoruesve, duke kontribuar në forcimin e perceptimeve të rreme.

OpenAI ka deklaruar se versionet më të reja të ChatGPT janë përmirësuar për të identifikuar më mirë shenjat e shqetësimit emocional dhe për të shmangur përgjigjet tepër dakordësuese. Kompania thotë se ka shtuar masa sigurie dhe mekanizma që i drejtojnë përdoruesit drejt ndihmës profesionale kur është e nevojshme.

Megjithatë, specialistët e shëndetit mendor theksojnë se përdoruesit duhet të tregojnë kujdes kur bisedat me chatbot-ët bëhen tepër personale ose zgjasin për periudha të gjata. Sipas tyre, inteligjenca artificiale mund të jetë një mjet i dobishëm, por nuk duhet të zëvendësojë marrëdhëniet njerëzore, këshillimin profesional apo gjykimin kritik. Për shkak të rasteve të tilla, është krijuar edhe organizata “The Human Line Project”, e cila ofron mbështetje për personat që besojnë se kanë përjetuar ndikime psikologjike negative nga ndërveprimi i zgjatur me inteligjencën artificiale. Sipas themeluesve të saj, qindra persona kanë raportuar përvoja të ngjashme, duke ngritur diskutime të reja mbi ndikimin që teknologjitë e avancuara mund të kenë në shëndetin mendor dhe perceptimin e realitetit. /GazetaExpress/