Rubini gjigant i Mogokut

Fun

Gazeta Express

11/05/2026 18:55

Një rubin gjigant prej 11 mijë karatësh është zbuluar në luginën Mogok të Myanmarit, një rajon i njohur për gurët e çmuar, por edhe i përfshirë vitet e fundit nga konflikti i armatosur.

Guri i jashtëzakonshëm peshon 2.2 kilogramë, afërsisht sa një qen i vogël. Ai konsiderohet një nga gurët më të mëdhenj të zbuluar ndonjëherë në Myanmar, vend që njihet prej shekujsh për prodhimin e rubinëve.

Qeveria e mbështetur nga ushtria në Myanmar thotë se, falë ngjyrës së rrallë “gjak pëllumbi” dhe cilësisë së lartë, ky mund të jetë rubini më i vlefshëm i gjetur ndonjëherë në vend.

Edhe pse është sa gjysma e rubinit rekord prej 21,450 karatësh, i zbuluar në të njëjtën zonë në vitin 1996, guri i ri mund të ketë vlerë më të madhe për shkak të cilësisë dhe ngjyrës. Ai ende nuk është vlerësuar zyrtarisht, por sipas International Gem Society, rubinët e cilësisë së lartë mund të arrijnë deri në 1 milion dollarë për karat.

Autoritetet e përshkruan gurin si “jashtëzakonisht të madh, të rrallë dhe të vështirë për t’u gjetur”. Sipas tyre, rubini ka ngjyrë të kuqe në vjollcë, me nëntone të verdha, dhe klasifikohet si gur me cilësi të lartë ngjyre.

Rubinët janë kristale natyrore të korundit të kuq dhe vlera e tyre përcaktohet kryesisht nga madhësia, ngjyra dhe pastërtia. Shumica e rubinëve peshojnë një ose dy karatë, ndërsa gurët mbi tre karatë konsiderohen jashtëzakonisht të rrallë. Për këtë arsye, gurët shumë të mëdhenj mund të vlejnë shumë më tepër se sa do të sugjeronte vetëm cilësia e tyre.

Tregtarët e gurëve të çmuar thonë se rubinët më të kërkuar janë ata me ngjyrë të kuqe intensive dhe të thellë. Sa më e pastër dhe më e fortë të jetë ngjyra, aq më i lartë është çmimi. Në krye të kësaj kategorie janë rubinët e quajtur “gjak pëllumbi”, që kanë një të kuqe të gjallë, thuajse fluoreshente.

Pjesa më e madhe e këtyre gurëve të rrallë vjen nga Myanmari, i cili prodhon rreth 90 për qind të rubinëve në botë. Zakonisht ata gjenden në luginat Mogok dhe Mong Hsu, zona ku gurët e çmuar janë nxjerrë për më shumë se 800 vjet.

Myanmari ka një histori të gjatë zbulimesh të mëdha. Ndër gurët më të njohur janë rubini “NaSaKa” prej 2,789 karatësh, i gjetur në vitin 2022; guri prej 21,450 karatësh i zbuluar në vitin 1996; si dhe rubini 496 karatësh i vitit 1990, i lidhur me ish-Këshillin Shtetëror për Rivendosjen e Ligjit dhe Rendit.

Gurë të kësaj madhësie dhe cilësie mund të arrijnë shuma marramendëse në ankande. Për krahasim, diamanti blu Oppenheimer Blue, 14.62 karatësh, u shit për 57.5 milionë dollarë në vitin 2016, ndërsa diamanti rozë Williamson Pink Star, 11.15 karatësh, u shit për 57.7 milionë dollarë në vitin 2022.

Autoritetet e Myanmarit thonë se, ndonëse rubini i vitit 1996 ishte më i madhi për nga pesha, guri i zbuluar së fundmi mund të jetë më i vlefshëm për shkak të ngjyrës dhe cilësisë superiore.

Por zbulimi vjen në një kontekst të ndërlikuar politik dhe njerëzor. Rajoni Mogok, ku janë gjetur të gjithë këta gurë të mëdhenj, është përfshirë nga luftime të ashpra mes ushtrisë dhe forcave të pakicave etnike.

Në vitin 2024, zona u mor nga Ushtria Çlirimtare Kombëtare Ta’ang, një forcë guerile që përfaqëson pakicën etnike Palaung. Më pas, sipas një marrëveshjeje të ndërmjetësuar nga Kina, kontrolli i minierave iu kthye ushtrisë.

Siguria në zonat minerare të Myanmarit është përkeqësuar vitet e fundit, ndërsa grupe të armatosura dhe figura të fuqishme lokale luftojnë për kontrollin e rajoneve fitimprurëse të gurëve të çmuar. Këta gurë shiten ligjërisht ose kontrabandohen jashtë vendit për të financuar konfliktin.

Organizata të të drejtave të njeriut, përfshirë Global Witness me bazë në Britani, u kanë bërë thirrje bizhuterive të mos blejnë rubinë nga Myanmari, duke argumentuar se tregtia e tyre ka shërbyer si burim i rëndësishëm të ardhurash për qeverinë ushtarake represive. /GazetaExpress/