Studentët në Gaza testohen në bregun e detit

Lajme

Gazeta Express

11/05/2026 11:29

Nën diellin e prillit, Iyadi, një student i vitit të katërt të inxhinierisë, ecte shpejt përgjatë vijës bregdetare të Gazës. Ai nuk kishte shkop peshkimi në dorë ose peshqir plazhi mbi shpatull.

Në vend të kësaj, ai mbante fort nën sqetull një dosje plastike të konsumuar që përmbante faqe të punës së tij.

Pak metra larg valëve ishte një tabelë që shkruante: “Salla e Provimit: Plazh”. Pranë saj, një rresht i gjatë me karrige plastike ishte vendosur në rërë, pa tavolina, që studentët të jepnin provimet e tyre. “Para luftës, unë shëtisja nëpër kampus i veshur mirë, jepja provimet në një klasë me ajër të kondicionuar dhe pastaj vizitoja sallën kryesore të konferencave”, i tha ai gazetës Independent Arabia.

Ai zuri vend në karrigen numër 14, duke e mbështetur dosjen në gjunjë si një tavolinë të improvizuar. Pranë tij, shoku i klasës, Omari, po fshinte djersën nga balli me jakën e këmishës. Përpara tyre qëndronte Hamidi, pedagogu që kishte humbur si shtëpinë ashtu edhe universitetin. Ai lëvizte me dinjitet, i qetë mbi rërë, duke shpërndarë në heshtje fletët e provimit.

“Filloni në emër të Zotit. Keni dy orë. Dhe mos harroni se emrat tuaj janë gjëja më e rëndësishme që do të shkruani sot, në mënyrë që të drejtat tuaja të mos humbasin në këtë kaos”, tha ai, me zërin e përzier me zhurmën e valëve. Menjëherë studentët filluan të lexonin pyetjet e provimeve përfundimtare që i ndanin nga diplomimi. Vendimi për të mbajtur provimet në plazh u mor pas shkatërrimit të universiteteve në Gaza.

Iyadi filloi ta lexonte pyetjen e parë, ndërsa erërat e forta të detit përpiqeshin t’ia rrëmbenin letrën nga duart. Ai vendosi një shishe me ujë sipër saj si peshë, duke i vendosur të gjitha ëndrrat e tij në faqe. Një përzierje e çuditshme tingujsh i mbushi veshët: ulërima e valëve, e qara e një fëmije në një tendë aty pranë dhe gumëzhima e largët e një droni mbikëqyrës në horizont.

Ai i mbylli sytë për një çast, thithi aromën e fortë të jodit dhe e imagjinoi veten përsëri në atë sallë të vjetër leksionesh me ndenjëset prej druri. Pastaj filloi të shkruante me shpejtësi, duke zgjidhur ekuacione komplekse matematikore sikur stilolapsi i tij të ishte e vetmja mënyrë për t’u përballur me realitetin.
Ndërsa provimi vazhdonte, ai e kuptoi se kalimi i këtij provimi nuk ishte thjesht një notë në një dosje akademike, por një deklaratë se inxhinieri brenda tij nuk ishte varrosur nën rrënojat e ndërtesave universitare të shkatërruara.

Ndërsa koha mbaronte, Iyadi u ngrit në këmbë, duke hequr rërën nga pantallonat. Ai shikoi rreshtat e karrigeve që po zbrazeshin, pastaj dorëzoi provimin e tij. Skena nuk ishte thjesht një provim universitar. Ishte një epikë e heshtur, e shkruar me bojën e vendosmërisë në vijën bregdetare të Gazës.
Ai u kthye në tendën e tij duke mbajtur çantën, plot shpresë se personi që do të zgjidhte ekuacionet e betonit të armuar nën diellin përvëlues, një ditë do të ishte në gjendje të rindërtonte të gjitha ato që ishin shkatërruar.

“Gjenocid arsimor”

Sistemi arsimor i Gazës ka humbur kapital njerëzor të pazëvendësueshëm. Më shumë se 20,000 studentë nga shkollat dhe universitetet janë vrarë. Sektori ka humbur gjithashtu më shumë se 1,000 mësues dhe staf administrativ, si dhe më shumë se 220 profesorë dhe studiues universitetesh, shumë prej të cilëve ishin autoritete të njohura ndërkombëtarisht në fusha të specializuara akademike.

Institucionet akademike janë shndërruar në rrënoja ose strehimore të mbipopulluara, ndërsa ndërtesat kryesore universitare janë shkatërruar plotësisht ose pjesërisht.

Këto përfshijnë laboratorë të përparuar, salla leksionesh dhe qendra kërkimore.
Zëdhënësi ushtarak izraelit Avichai Andrai tha se universitetet ishin përdorur nga Hamasi për qëllime ushtarake, duke përfshirë trajnime dhe zhvillim teknik. Ndërkohë, Ministria Palestineze e Arsimit të Lartë i ka përshkruar këto sulme si “gjenocid arsimor” dhe ka bërë thirrje për hetime ndërkombëtare.