Reuters: Iranit mund t’i duhet deri në një vit për të pasur armë bërthamore

Lajme

Gazeta Express

05/05/2026 8:00

Vlerësimet më të fundit të inteligjencës amerikane tregojnë se afati kohor që do t’i nevojitej Iranit për të ndërtuar një armë bërthamore nuk ka pësuar ndryshime që nga vera e kaluar, pavarësisht përshkallëzimit të tensioneve dhe konfliktit të fundit në rajon.

Të dhënat e Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë Atomike tregojnë se Irani disponon sasi të mjaftueshme uraniumi të pasuruar në nivele të larta për të prodhuar deri në 10 bomba bërthamore, nëse materiali përpunohet më tej. Megjithatë, agjencia nuk ka arritur të verifikojë vendndodhjen e rreth 440 kilogramëve uranium të pasuruar në 60%.

Ekspertët theksojnë se materiali bërthamor mund të jetë i fshehur në objekte të thella nëntokësore, të cilat janë të vështira për t’u goditur nga arsenali konvencional.

“Irani ende zotëron të gjithë materialin e tij bërthamor, për aq sa dimë”, është shprehur ish-analisti amerikan Eric Brewer.

Ndërkohë, sipas vlerësimeve të inteligjencës dhe IAEA-s, Irani ka ndërprerë programin aktiv për zhvillimin e kokave bërthamore që në vitin 2003, edhe pse kapacitetet teknike dhe infrastruktura mbeten një shqetësim i vazhdueshëm për Perëndimin.

Zyrtarë të administratës amerikane, përfshirë Sekretarin e Shtetit Marco Rubio, argumentojnë se sulmet ndaj sistemeve të mbrojtjes ajrore iraniane kanë dobësuar aftësinë e vendit për të mbrojtur objektet e tij bërthamore në rast të një përpjekjeje për armatim të shpejtë.

Nga ana tjetër, Shtëpia e Bardhë ka theksuar se operacionet ushtarake, përfshirë “Midnight Hammer” dhe “Epic Fury”, kanë dëmtuar ndjeshëm kapacitetet mbrojtëse dhe industriale të Iranit. Edhe zëvendëspresidenti J.D. Vance ka deklaruar se qëllimi mbetet i pandryshuar: parandalimi i Iranit për të siguruar armë bërthamore.

Pas një armëpushimi të arritur më 7 prill, tensionet mes palëve mbeten të larta. Situata është komplikuar më tej nga kufizimet e Iranit në Ngushtica e Hormuzit, një pikë kyçe për furnizimin global me naftë, duke shkaktuar pasoja në tregjet energjetike ndërkombëtare.

Në këtë klimë të brishtë, zyrtarët amerikanë po shqyrtojnë edhe opsione të tjera, përfshirë operacione tokësore për të siguruar materiale bërthamore të dyshuara në objekte nëntokësore, ndërsa vrasjet e disa shkencëtarëve bërthamorë iranianë nga Izraeli kanë shtuar pasiguritë mbi aftësinë e Teheranit për të zhvilluar një armë funksionale.

Ekspertët paralajmërojnë se, megjithëse njohuritë teknike nuk mund të eliminohen plotësisht, humbja e personelit kyç mund të ndikojë ndjeshëm në ecurinë e programit bërthamor iranian.