Psoriaza, një sëmundje që prek mbi një milion persona në Mbretërinë e Bashkuar, mund të rrisë rrezikun që të prekurit – si dhe familjarët e tyre – të zhvillojnë një formë të veçantë artriti.
Kjo gjendje mund të prekë nyje të ndryshme në trup dhe, në raste të rënda, nëse nuk trajtohet, mund të çojë në paaftësi.
Sipas Psoriasis Association UK, rreth një në pesë persona me psoriazë zhvillon artrit psoriatik. Dy shenjat kryesore janë prania e psoriazës në lëkurë, thonj ose skalp, së bashku me dhimbje, ngurtësi apo ënjtje të nyjeve. Megjithatë, nyjet e prekura mund të ndryshojnë ndjeshëm nga një person te tjetri.
Kur psoriaza prek thonjtë e duarve, ajo shpesh lidhet me artritin në nyjet e majave të gishtave. Zona të tjera që preken shpesh përfshijnë gjunjët, kyçet e këmbëve, kyçet e duarve, ijet, si dhe nyjet e vogla të duarve dhe këmbëve.
Sipas Arthritis Action, artriti psoriatik mund të shfaqet te të rriturit në çdo moshë. Tek disa persona, ai mund të jetë i lehtë dhe të prekë vetëm një ose dy nyje, ndërsa tek të tjerë mund të përparojë dhe të përfshijë shtyllën kurrizore dhe nyjet sakroiliake.
Ngurtësi, dhimbje, pulsime, ënjtje dhe ndjeshmëri në një ose më shumë nyje
Ënjtje të gishtave të duarve ose këmbëve në formë “salsiçeje”
Ndryshime në thonj
Dhimbje dhe ënjtje në zonat e tendinave
Kufizim të lëvizjes
Lodhje dhe mungesë energjie
Këto simptoma zakonisht janë më të theksuara në orët e mëngjesit dhe mund të ndryshojnë me kalimin e kohës. Diagnostikimi i artritit psoriatik nuk bëhet përmes një analize të vetme gjaku. Mjekët vlerësojnë gjendjen e nyjeve dhe historikun mjekësor individual dhe familjar, duke përjashtuar forma të tjera më të zakonshme të artritit, si artriti reumatoid apo përdhesi.
Trajtimi i artritit psoriatik ndryshon sipas ashpërsisë së rastit dhe mund të përfshijë terapi fizike, terapi profesionale dhe teknika vetë-menaxhimi. Disa pacientë mund të kenë nevojë për trajtime mjekësore si qetësues dhimbjeje, injeksione në nyje apo edhe ndërhyrje kirurgjikale, ndërsa të tjerë mund të përfitojnë nga kombinimi i disa metodave.
Sipas Arthritis Action, trajtimi varet nga numri i nyjeve të prekura dhe shkalla e dëmtimit. Në raste më të lehta, mund të përdoren qetësues ose ilaçe anti-inflamatore si naprokseni.
Disa medikamente që përdoren për rastet më të rënda të artritit mund të ndihmojnë edhe në trajtimin e psoriazës së lëkurës. Megjithatë, sipas Psoriasis Association UK, në disa raste simptomat e artritit psoriatik mund të shfaqen para se të duken shenjat në lëkurë.
Shenja kryesore e psoriazës janë njolla të thata, të kruajtshme, të dhimbshme dhe që shpesh mbulohen me luspa të bardha në argjend. Sipas NHS, këto njolla zakonisht kanë madhësi 1–2 cm dhe shpesh shfaqen në disa zona të trupit njëkohësisht.
Zonat më të zakonshme ku shfaqet psoriaza janë:
Koka dhe zona pas veshëve
Gjoksi, barku dhe shpina
Vithet
Parakrahët dhe bërrylat
Pjesa e poshtme e këmbëve dhe gjunjët
Palosjet e trupit, si zona e ijëve
Kur psoriaza prek thonjtë, mund të shkaktojë gropa të vogla ose deformime. Ashtu si artriti psoriatik, edhe simptomat e psoriazës mund të përkeqësohen periodikisht, duke kaluar në faza shpërthimi.
Edhe pse nuk ka një kurë përfundimtare për psoriazën, ajo mund të menaxhohet me kremra, locione dhe pomada të specializuara. Gjendja mund të ndikojë gjithashtu në shëndetin mendor, ndaj në disa raste pacientët mund të kenë nevojë për mbështetje psikologjike. /GazetaExpress/