Fëmijët dhe galeritë: A ia vlen sfida?

Arte

Gazeta Express

20/04/2026 18:49

Chloë Ashby/The Guardian

Gjithçka nisi në Akademinë Mbretërore. Po përpiqesha – pa shumë sukses – të përqendrohesha te pikturat monumentale dhe plot imagjinatë të Kerry James Marshall.

Ndërkohë, vogëlushi im po përpiqej – po aq pa sukses – të vraponte nëpër sallat e galerisë pa u përplasur me këmbët e vizitorëve. Kur hodhi derrkucin e tij lodër si top bowlingu, duke e rrëshqitur poshtë njërit prej barrierave të ulëta që mbajnë distancën nga veprat, më lindi pyetja: a shkojnë bashkë fëmijët e vegjël dhe arti?

A ishte egoiste nga ana ime që zgjodha këtë galeri në vend të një hapësire më miqësore për fëmijë? Dhe si mund ta bëja këtë përvojë më të këndshme për të dy?

Këto janë disa nga pyetjet që synon të trajtojë kjo seri, e cila eksploron kënaqësitë – por edhe rreziqet – e prezantimit të fëmijëve shumë të vegjël me artin. Në javët në vijim, do të vizitoj galeri, muze, ekspozita interaktive dhe parqe skulpturash me djalin tim: disa të menduara për të, të tjera… më shumë për mua. Gjatë rrugës do të ndaj përvojat, reagimet e tij dhe këshilla praktike – nga aksesueshmëria me karrocë e deri te ambientet për fëmijë dhe tarifat.

Sipas një studimi të vitit 2024 në Mbretërinë e Bashkuar, 92% e prindërve besojnë se vizitat në muze apo galeri janë të dobishme për fëmijët. Megjithatë, 45% i shohin këto hapësira si jo shumë mikpritëse për ta, ndërsa 68% janë ndjerë të gjykuar. Më shumë se gjysma kanë frikë se fëmijët mund të vrapojnë dhe të dëmtojnë diçka.

E kuptoj shumë mirë këtë ndjesi. Vetëm para pak ditësh, më kërkuan t’i mbaja dorën djalit në muze – gjë që bëra, derisa ajo dorë e vogël u shkëput sërish. Një mikeshë u detyrua të largohej nga një instalacion video për të cilin kishte blerë biletë, pasi dikush u ankua për zhurmën e fëmijës së saj. Një tjetër e përshkroi një vizitë në galeri si një stërvitje intensive fizike.

Pra, a ia vlen gjithë kjo lodhje, ankth dhe ndonjëherë siklet?

Po – mendoj. Të paktën shpresoj.

Jo vetëm sepse dua të kaloj kohë me artin, por edhe sepse, në ditët kur nuk kam kujdes për fëmijë, djali im është pjesë e jetës sime – dhe e përvojave të mia. Është e vërtetë që preferoj galeritë ndaj këndeve të lojës, por kjo nuk do të thotë se ai nuk mund të shijojë artin në mënyrën e vet.

Për mua është e rëndësishme që ai të ndihet rehat në institucionet kulturore publike, të cilat shpesh janë falas. Studimet tregojnë se fëmijët që vizitojnë muze që në moshë të vogël kanë më shumë gjasa të vazhdojnë t’i frekuentojnë edhe si të rritur. Përveç kësaj, ka përfitime të dukshme për zhvillimin, shëndetin mendor dhe mirëqenien.

Fatmirësisht, gjërat kanë ndryshuar. Dikur, muzetë ishin vende të heshtura dhe statike. Sot, gjithnjë e më shumë prej tyre janë të hapura ndaj fëmijëve – sidomos atyre nën pesë vjeç. Iniciativa të ndryshme kanë lindur për ta bërë përvojën më gjithëpërfshirëse dhe më të gjallë.

Megjithatë, dilema mbetet: a duhet të zgjedh aktivitete të dedikuara për fëmijë, apo thjesht ta marr me vete në ekspozita që dua t’i shoh vetë? A kërkoj edukim, argëtim, apo të dyja? Dhe si të përballem me faktin që fëmijët janë krejtësisht të paparashikueshëm?

Sa për derrkucin lodër në Akademinë Mbretërore – shkova me turp te një punonjës për t’i treguar çfarë kishte ndodhur. Ai erdhi me mua, u përkul për të parë poshtë një grile metalike dhe tha se nuk ishte i sigurt si ta nxirrte.

“Jo aty,” i thashë. “Atje.” I tregova nga piktura pas tij, fatmirësisht e paprekur.

“Oh, mund ta marrësh vetë,” tha ai. “Ato litarët janë vetëm për formë.” /GazetaExpress/