Pse plakja përshpejtohet në moshat 44 dhe 60 – dhe si ta ngadalësoni

Keshilla Mjekësore

Gazeta Express

16/02/2026 18:59

Edhe pse njerëzit në Mbretërinë e Bashkuar po jetojnë më gjatë se kurrë, vitet e jetës së shëndetshme po pakësohen.

Të dhënat më të fundit nga Office for National Statistics tregojnë se jetëgjatësia mesatare është 83.0 vjet për gratë dhe 79.1 për burrat. Por, njëkohësisht, njerëzit gëzojnë mesatarisht pak më shumë se 60 vjet shëndet të mirë – gati dy vjet më pak se para pandemisë.

Ekspertët thonë se ekzistojnë dy “dritare kyçe” për të ndikuar pozitivisht në plakje dhe për të jetuar më gjatë e më shëndetshëm: rreth moshës 44 vjeç dhe rreth 60 vjeç.

Dy kulme të plakjes

Një studim i vitit 2024 nga studiues të Stanford University ndoqi ndryshimet qelizore te persona nga 25 deri në 75 vjeç për deri në shtatë vjet. Rezultati: plakja nuk ecën në mënyrë lineare, por ka dy kulme të dukshme – një rreth të 40-ave dhe një tjetër rreth të 60-ave.

Profesori Michael Snyder, autor kryesor i studimit, thekson se kujdesi për veten në këto periudha është vendimtar: ushqyerja më e mirë ndihmon metabolizmin e yndyrnave në të 40-at, ndërsa ushtrimet e forcës janë thelbësore në të 60-at për të frenuar humbjen e masës muskulore.

Shenjat paralajmëruese në të 40-at – dhe çfarë të bëni

Në këtë dekadë, ndryshon mënyra se si trupi përpunon ushqimin, veçanërisht yndyrnat dhe sheqernat. Metabolizmi i lipideve dobësohet, duke rritur rrezikun për kolesterol të lartë dhe sëmundje kardiovaskulare. Kolesteroli i pamenaxhuar grumbullohet në muret e arterieve, rrit presionin e gjakut dhe ngarkon zemrën.

Ushqimet me yndyra të ngopura – mishrat e përpunuar, disa produkte qumështi, ushqimet e pjekura e të skuqura – bëhen më problematike me moshën.

Njëkohësisht, fillon rënia e densitetit kockor. Sipas Royal Osteoporosis Society, kulmi i shëndetit të kockave arrihet rreth moshës 30 vjeç. Pas të 40-ave rritet rreziku për osteopeni (hollim i hershëm i kockave), që mund të çojë në osteoporozë. Deri në 40% e personave mbi 50 vjeç mund të kenë osteopeni.

Profesori Hamish Simpson nga Queen Mary University of London thekson se kjo gjendje shpesh është “e heshtur” dhe zbulohet vetëm pas një frakture – prandaj parandalimi është thelbësor.

Çfarë ndihmon:

Ushqyerje e balancuar, me kalcium nga ushqimet (sidomos produktet e qumështit)

Reduktim i alkoolit dhe ndalim i duhanit

Aktivitet fizik i rregullt, veçanërisht ushtrime me ngarkesë (kërcime, vrapim i lehtë, kërcim me litar)

Suplement vitaminë D (sipas këshillës mjekësore)

Shenjat paralajmëruese në të 60-at – dhe çfarë të bëni

Me kalimin e moshës, performanca e organeve vitale bie gradualisht. Ndryshimet në përpunimin e karbohidrateve rrisin rrezikun për diabet të tipit 2. Sipas Diabetes UK, miliona persona jetojnë me diabet ose pa e ditur ende diagnozën.

Douglas Twenefour shpjegon se rezistenca ndaj insulinës rritet me moshën, sidomos për shkak të aktivitetit të ulët fizik dhe humbjes së muskujve. Ushtrimet e forcës të paktën dy herë në javë ndihmojnë ndjeshëm në kontrollin e sheqerit në gjak.

Diabeti dhe tensioni i lartë dëmtojnë edhe veshkat. Sipas Kidney Care UK, funksioni i veshkave bie rreth 1% çdo vit nga plakja natyrale, por diabeti është shkaku kryesor i dëmtimit të tyre.

Rreziku për sëmundje të zemrës gjithashtu rritet, pasi zemra rigjenerohet më ngadalë dhe arteriet ngurtësohen. British Heart Foundation këshillon:

Të paktën 150 minuta aktivitet fizik me intensitet mesatar në javë

Ulje të konsumit të mishit të kuq dhe të përpunuar (jo më shumë se 70 g/ditë)

Ndalim të duhanit dhe kufizim të alkoolit (maksimumi 14 njësi në javë)

Kontroll të rregullt të peshës, kolesterolit dhe presionit të gjakut

Përfundim: Plakja ka dy momente kyçe ku trupi ndryshon më shpejt – rreth të 40-ave dhe të 60-ave. Ndryshimet e thjeshta, por të qëndrueshme në ushqyerje, aktivitet fizik dhe zakone jetese në këto periudha mund të ulin ndjeshëm ndikimin e plakjes dhe të shtojnë vitet e jetës së shëndetshme. /GazetaExpress/