A është i shëndetshëm “qumështi” i tërshërës?

Ushqimi/Dieta

Gazeta Express

13/02/2026 19:53

Shitjet e qumështit të tërshërës janë rritur ndjeshëm gjatë dekadës së fundit. Por një vendim i fundit i Gjykatës Supreme në Mbretërinë e Bashkuar ka përcaktuar se ky produkt nuk mund të etiketohet ligjërisht si “qumësht”, duke i dhënë fund një beteje të gjatë mes prodhuesve të alternativave bimore dhe industrisë së bulmetit.

I shpikur në fillim të viteve ’90 nga shkencëtari suedez Rickard Öste, bashkëthemelues i Oatly, ky produkt nisi si alternativë për veganët dhe personat me intolerancë ndaj laktozës. Sot, në Britani, pothuajse një në dhjetë gota “qumësht” të konsumuara është alternativë bimore – krahasuar me vetëm një në njëqind një dekadë më parë. Industria e qumështit të tërshërës vlerësohet rreth 275 milionë paund dhe përbën 40% të tregut të pijeve bimore.

Megjithatë, disa ekspertë paralajmërojnë se alternativa më e përhapur mund të mos jetë edhe më e shëndetshmja.

Çfarë përmban në të vërtetë?

Nutricionistët theksojnë se qumështi i lopës dhe ai i tërshërës janë produkte shumë të ndryshme nga pikëpamja ushqyese.

Qumështi i lopës përmban natyrshëm proteina cilësore, kalcium, jod dhe vitaminë B12. Qumështi i tërshërës zakonisht ka më pak proteina dhe shpesh pasurohet artificialisht për të arritur nivele të ngjashme kalciumi dhe vitaminash.

Për më tepër, shumë variante – sidomos ato “barista” që përdoren në kafene – përmbajnë sheqerna dhe vajra të shtuar. Në disa raste, përmbajtja e tërshërës është vetëm rreth 10%, ndërsa pjesa tjetër është ujë, vajra dhe emulsifikues që mundësojnë shkumëzimin si qumështi tradicional.

Sipas kardiologut Dr Oliver Guttmann nga The Wellington Hospital, ndërsa tërshëra e konsumuar si qull ndihmon në uljen e kolesterolit falë fibrave, versionet me përmbajtje më të lartë yndyre mund të kontribuojnë në rritjen e kolesterolit nëse konsumohen në sasi të mëdha.

Ekspertët paralajmërojnë edhe për përmbajtjen e sheqerit. Rritjet e shpejta të glukozës në gjak, të ndjekura nga ulje të menjëhershme, mund të shkaktojnë uri dhe, në afatgjatë, lidhen me rrezik më të lartë për diabet tip 2 dhe sëmundje të zemrës.

A ka alternativa më të mira?

Sipas një studimi të vitit 2025 nga studiues në University of Minnesota, qumështi i sojës është alternativa bimore më e ngjashme nga ana ushqyese me qumështin e lopës.

Ai është i varfër në kalori dhe yndyrë të ngopur, por përmban proteina bimore cilësore. Zakonisht pasurohet me vitamina B2, B12, D, kalcium dhe jod.

Soja përmban izoflavone – përbërës natyralë që janë studiuar për lidhjen e tyre me uljen e rrezikut të kancerit të gjirit dhe ngadalësimin e shenjave të plakjes. Pretendimet se soja “feminizon” meshkujt nuk mbështeten nga kërkimet shkencore; një analizë e 38 studimeve klinike nuk gjeti efekte negative te burrat.

Çfarë ndryshon me vendimin e ri?

Vendimi i Gjykatës Supreme ndalon përdorimin e termit “qumësht” për produktet bimore, duke kërkuar etiketime më të qarta si “pije me tërshërë” ose “pije bimore”. E njëjta rregullore zbatohet edhe për terma si krem, gjalpë, djathë dhe kos.

Oatly UK & Ireland është shprehur e zhgënjyer, duke argumentuar se masa krijon konfuzion për konsumatorët dhe pabarazi në treg.

Ndërkohë, përfaqësues ligjorë theksojnë se prodhuesit duhet të përdorin përshkrime të qarta për të shmangur paqartësitë.

Qumështi i tërshërës mbetet një alternativë popullore dhe e përshtatshme për shumë njerëz, veçanërisht për ata që shmangin bulmetin. Megjithatë, jo të gjitha produktet janë njësoj. Disa versione përmbajnë vajra dhe sheqerna të shtuar që mund të ndikojnë në shëndet nëse konsumohen shpesh.

Zgjedhja më e mirë varet nga nevojat individuale ushqyese – dhe nga leximi i kujdesshëm i etiketës. /GazetaExpress/