Algat e detit: Superushqimi me jod që forcon tiroiden

Ushqimi/Dieta

Gazeta Express

13/02/2026 19:41

Të rrëshqitshme, paksa xhelatinoze dhe të shpërndara përgjatë brigjeve, algat e detit mund të mos duken joshëse në pamje të parë.

Megjithatë, kjo makroalgë detare përmban një përqendrim të lartë proteinash, kalciumi, vitaminash dhe sidomos jodi – mineral thelbësor për funksionin e tiroides.

Algat rriten përgjatë vijës bregdetare dhe mbi shkëmbinj nën ujë. Ekzistojnë mijëra lloje, por ato që konsumohen më shpesh ndahen në tre grupe kryesore: kafe (si kelp dhe wakame), të kuqe (si nori dhe dulse) dhe të gjelbra (si “marule deti”).

Një ushqim i lashtë

Konsumi i algave daton mbi 10 mijë vjet më parë. Komunitetet bregdetare i përdornin si burim të drejtpërdrejtë mineralesh, fibrash dhe jodi – elemente që nuk gjenden lehtësisht në ushqime të tjera.

Në Azi Lindore, algat janë pjesë thelbësore e kuzhinës tradicionale. Në Japan, kombu përdoret për përgatitjen e lëngut bazë dashi, nori për sushi dhe wakame në supa e sallata. Në Korea konsumohet supa me alga pas lindjes, ndërsa në China algat përdoren prej shekujsh si ushqim dhe si pjesë e mjekësisë tradicionale.

Por edhe Evropa ka traditë të hershme: në Irlandë dhe Skoci konsumohet dulse, në Islandë përdoret carrageen moss për ëmbëlsira, ndërsa në Uells laverbread përgatitet që prej shekullit XVII.

Sot, algat po rikthehen në vëmendje si një ushqim funksional dhe i qëndrueshëm për mjedisin.

A janë algat të pasura me fibra?

Po. Ato përmbajnë si fibra të tretshme ashtu edhe të patretshme, të cilat ndihmojnë tretjen dhe funksionimin e rregullt të zorrëve.

Sipas biologes detare Amanda Swiminer, fibra përbën pjesën më të madhe të masës së algave. Një përbërës i quajtur fucoidan është studiuar për vetitë e tij anti-inflamatore, mbështetjen e sistemit imunitar dhe potencialin në uljen e tensionit të gjakut. Disa studime e lidhin edhe me reduktimin e yndyrës trupore.

Profili ushqyes

Algat janë shumë të varfra në yndyrë (zakonisht 0.1–3%) dhe me pak kalori, por jashtëzakonisht të pasura me mikronutrientë.

Nori ka përqindjen më të lartë të proteinave (deri në 45% të peshës së thatë).

Kelp dhe llojet e ngjashme (wakame, kombu) janë më të pasurat me jod.

Marulja e detit përmban shumë hekur.

Disa lloje janë veçanërisht të pasura me kalcium.

Ekspertët rekomandojnë kombinimin e algave nga tre grupet – të gjelbra, të kuqe dhe kafe – njësoj siç sugjerohet larmia e perimeve me ngjyra të ndryshme.

Vitaminat dhe mineralet

Algat konsiderohen ndër burimet më të përqendruara të mineraleve në natyrë. Ato përmbajnë vitamina A, kompleksin B, C, D, E dhe K, si dhe kalcium, hekur dhe elementë gjurmë të rrallë.

Ato janë gjithashtu burim i acideve yndyrore esenciale omega-3. Në fakt, peshqit e marrin omega-3 pikërisht nga algat. Raporti pothuajse 1:1 mes omega-3 dhe omega-6 në algat e ngrënshme konsiderohet optimal për shëndetin e njeriut.

Algat përmbajnë edhe prebiotikë – substanca që ushqejnë mikrobiomën e zorrëve.

Rëndësia e jodit për tiroiden

Sipas nutricionistes Lily Soutter, përmbajtja e lartë e jodit është arsyeja pse algat dallohen nga ushqimet e tjera.

Studime të British Thyroid Association tregojnë se një përqindje e konsiderueshme e grave të reja në Mbretërinë e Bashkuar kanë mungesë jodi, gjë që mund të çojë në çrregullime të tiroides, shtim në peshë, lodhje, rënie flokësh dhe ndjeshmëri ndaj të ftohtit.

Jodi është thelbësor për prodhimin e hormoneve tiroide, të cilat rregullojnë metabolizmin dhe ndikojnë në zhvillimin e trurit të fetusit gjatë shtatzënisë.

Megjithatë, konsumi i tepërt mund të jetë problematik. NHS e konsideron mbi 500–600 mikrogramë në ditë si konsum të tepërt. Disa suplemente me bazë kelp mund të përmbajnë mbi 2,000 mikrogramë jod – shumë mbi kufirin e sigurt prej rreth 150 mikrogramësh në ditë.

Teprica e jodit mund të shkaktojë simptoma të ngjashme me mungesën, përfshirë zmadhimin e gjendrës tiroide (strumë).

Kush duhet të tregojë kujdes?

Personat me hipertiroidizëm duhet të jenë veçanërisht të kujdesshëm.

Ata që marrin levotiroksinë (p.sh. Synthroid) duhet të konsultohen me mjekun.

Edhe personat me hipotiroidizëm pa trajtim duhet të këshillohen me mjekun përpara se të shtojnë alga ose suplemente me jod.

Rekomandohet nisja me lloje me përmbajtje më të ulët jodi, si nori ose dulse.

Sa duhet konsumuar?

Algat janë shumë të përqendruara në lëndë ushqyese. Vetëm 3–5 gramë në ditë (në formë të thatë) mund të jenë të mjaftueshme për përfitime shëndetësore.

Konsumi i rregullt në sasi të vogla është më i efektshëm sesa sasi të mëdha herë pas here.

A ka rrezik nga mikroplastikat?

Mikroplastikat janë të pranishme në zinxhirin ushqimor detar, përfshirë algat. Studimet tregojnë se ato ngjiten kryesisht në sipërfaqe dhe mund të reduktohen ndjeshëm me larje të mirë.

Algat e rritura larg zonave të ndotura dhe në zona me valëzim të fortë kanë nivele dukshëm më të ulëta ndotjeje.

Algat e detit janë një ushqim i lashtë me profil ushqyes mbresëlënës: të pasura me fibra, minerale, omega-3 dhe veçanërisht me jod. Të konsumuara me masë dhe me kujdes në rastet e çrregullimeve të tiroides, ato mund të jenë një shtesë e vlefshme dhe funksionale në dietën moderne. /GazetaExpress/