“Në Grykat e Ballkanit”, ekspozita që pritet të ri sjell arkivat e artistëve kosovar e të huaj

Arte

Gazeta Express

29/06/2023 14:14

Ekspozita “në Grykat e Ballkanit” për herë të parë pas 20 vitesh rindërtohet për publikun kosovar. Ekspozita do të hapet në Galerinë 17, më 5 korrik, me fillim nga ora 19:00.

A ka ndryshuar rrënjësisht skena e artit në Kosova gjatë njëzet viteve të fundit? A ka kuptim të flitet për ‘artin ballkanik’ sot? A po i përsërisin artistët pa pushim të njëjtat lloj veprash artistike? A ndryshon arti i tyre me situatën politike që i rrethon apo me vendet ku ekspozojnë? Këto pyetje—dhe disa të tjera—janë pikënisja e ekspozitës Back to the Gorges of Balkan…

Në vitin 2003, kuratori i famshëm gjerman René Block organizoi një ekspozitë të madhe me jo më pak se 90 artistë nga ish-Jugosllavia, Shqipëria, Turqia, Greqia, Bullgaria dhe Rumania. Titulli i ekspozitës “In den Schluchten des Balkan [Në grykat e Ballkanit] –” u mor nga një roman i shkruar nga Karl May në 1892 dhe theksoi me ironi faktin se Evropa Perëndimore më në fund po shikonte një territor dhe skenë arti mjaft të panjohur.

Pikërisht njëzet vjet më vonë rindërtohet kjo ekspozitë në Galerinë 17. Ndër të tjera do të vihet në thumb pjesëmarrja e katër nga shtatë artistët nga Kosova dhe prezantohen veprat artistike që ishin ekspozuar në Gjermani për vizitorët në Prishtinë. Do të jetë një shans unik për të zbuluar video ose instalacione të hershme nga artistë të njohur kosovarë, për të eksploruar arkivin e një ekspozite të rëndësishme, por gjithashtu, për të parë se çfarë ka ndryshuar (ose jo) në skenën e artit vendas gjatë dy dekadave të fundit.

“Në Grykat e Ballkanit” zuri vend menjëherë pas disa luftërave që pasuan me rënien e Jugosllavisë, një lojë fjalësh për vendet e rrezikshme që përfaqësonte rajoni për pjesën tjetër të Evropës dhe një lojë me mitologji që daton nga Perandoria Osmane. Ajo ekspozitë, e cila bëri të dukshme ndërkombëtarisht një gjeneratë krejt të re artistësh, është bërë një pikë referimi në historinë e artit për cilësinë e kërkimit kuratorial dhe veprave artistike krijuese që përshkruanin ngjarje traumatike, pasiguri politike dhe kritikë të botës së artit të globalizuar.

Për të kuptuar kohën tonë dhe për të imagjinuar të ardhmen, ndonjëherë është e nevojshme të shikojmë të kaluarën. Back to the Gorges of Balkan u jep këtë mundësi vizitorëve duke ekspozuar jo vetëm një arkiv, por edhe vepra arti historike në një kontekst të ri.

Kuruar nga Thibaut de Ruyter

Artistët/et: Dren Maliqi, Driton Hajredini, Jakup Ferri, Merita Harxhi-Koci

Thibaut de Ruyter

Kurator i ekspozitës Back to the Gorges of Balkan

Thibaut de Ruyter është arkitekt, kurator dhe kritik francezo-gjerman. Ai jeton dhe punon në Berlin që nga viti 2001. Si një arkitekt i trajnuar, ai koncepton ekspozita në nivel konceptual, teknik dhe hapësinor, duke ofruar jo vetëm përmbajtjen, por edhe dizajnin e projekteve të tij. Interesat e tij bazohen në mediat e reja dhe arkeologjinë e tyre, marrëdhëniet midis artit dhe arkitekturës (kryesisht përmes një kritiku të modernitetit) dhe, prej tetë vjetësh, skenën artistike në vendet post-sovjetike dhe veçanërisht në Azinë Qendrore. Që nga viti 2007, Thibaut de Ruyter është anëtar i AICA-France dhe anëtar bordi i fondacionit Nan Hoover.

Kuroi ose bashkëkuroi ndër të tjera ekspozitat «Investigating evp» (resonance fm, Londër 2006), «weniger geld, mehr liebe» (tmp-deluxe, berlin 2008), «wach sind nur die geister» (me Inke Arns, hmkv, Dortmund 2009 & coca, torun 2010), «nam june paik award 2010» (Museum Kunstpalat Dsseldorf 2010) & «nam june paik award 2012» (kunstmuseum, bochum 2012), «ghosts off the kreuenz. – ctm-festival, Berlin 2012), «shtëpia e zbrazët» (museum angewandte kunst, Frankfurt/main 2013), «INDUSTRIAL (hulumtim)» (me Inke Arns, hmkv, Dortmund 2013), «BER-DTM-HNL. .» (me Inke Arns, hmkv, Dortmund 2014), «Richard Meier – ein stilraum» (museum angewandte kunst, Frankfurt/main 2015), «inteligjencë artificiale (digitale demenz)» (eigen+art lab, Berlin 2015) dhe « (art) me kokë poshtë» (Aluan, Almaty 2015).

Në vitin 2019, me rastin e 100-vjetorit të ditëlindjes së Bauhaus-it në Gjermani, ai bashkë-kuroi me Marjolaine Levy ekspozitën «26 x bauhaus» që do të shihej në Berlin, Bremen dhe Mynih. Ai kuroi, në vitin 2021, bienalen e 14-të muzeale në Krasnoyarsk (Siberi) nën titullin «Ochumelaya vystavka», një ekspozitë ku artistëve me bazë në Berlin u kërkuan të dërgonin udhëzime për prodhimin e veprave të artit nga banorët, artistët dhe vizitorët e muzeut nga qyteti. Duke filluar si një reagim ndaj kufizimeve të udhëtimit, u bë një pyetje e thellë e mënyrës se si prodhohet arti bashkëkohor. Ai është (ose ka qenë) një bashkëpunëtor i rregullt në revistat L’architecture d’aujourd’hui, Artpress, Il giornale dell’architettura, Particules, Fucking good art, Frieze d/e, Architectuul, botoi tekste në katalogë dhe drejtoi dy botime speciale të Artpress, një për Berlinin dhe një tjetër për artin dhe prostitucionin. Ai redaktoi ose bashkë-redaktoi librat: »zeitgeist« (libra arkivore, Berlin), industrial on tour dhe industrial (kërkimore) (revolver verlag, Berlin) dhe stadtbild (verbrecher verlag, Berlin).

/Express/