Zbulim i jashtëzakonshëm në një varr egjiptian i cili ndryshon historinë

Mistere

Gazeta Express

08/12/2025 20:07

Arkeologët egjiptianë kanë zbuluar një thesar të jashtëzakonshëm brenda një varri mbretëror të lashtë, një gjetje kaq e rrallë sa po rivlerëson historinë e Egjiptit.

Thellë nën rërën e Tanisit, studiuesit gjetën 225 figurina funerale të punuara mjeshtërisht, të vendosura në një formë ceremoniale misterioze, ndërsa vetë varri ishte bosh, pa trup.

Gjetja ka tronditur botën arkeologjike, jo vetëm për shkallën e saj, por edhe për misterin që mbart. Më shumë se gjysma e figurave janë femra, një tipar pothuajse i paprecedent në varret mbretërore, duke hapur pyetje të reja mbi zakonet funerale gjatë Periudhës së Tretë Ndërmjetëse të Egjiptit.

Figurat ishin vendosur në formë ylli dhe në rreshta të barabartë horizontalë, duke sugjeruar një dizajn ritual të qëllimshëm, i paprekur për gati 3,000 vjet.

Ky është hera e parë në pothuajse 80 vjet që figurina të gjenden të paprekura brenda një varri mbretëror në Tanis, duke e bërë këtë një nga zbulimet më të rëndësishme në vend që nga vitet 1940.

Më e habitshmja është se simbolet mbretërore mbi shërbëtorët miniaturë konfirmojnë se varri bosh i takonte Faraonit Shoshenq III, një sundimtar i cili për dekada ka mbetur një mister për egjiptologët. Ai sundoi nga 830 deri në 791 para Krishtit.

Zbulimi sfidon supozimet e mëparshme dhe rihap misterin se pse faraoni nuk u varros në varrin e tij.

Ekipi i gërmimeve hoqi figurat me kujdes gjatë dhjetë ditëve, duke punuar edhe natën për të ruajtur gjendjen e tyre të brishtë. Pas studimit, figurat do të ekspozohen në një muze egjiptian, duke i dhënë publikut një pamje të rrallë mbi praktikat funerale të një nga faraonëve më enigmatikë të Egjiptit.

Egjiptologu francez Frederic Payraudeau u shpreh në Paris se zbulimi ishte “mahnitës”, sepse muret e një varri tjetër në vend, dhe sarkofagu më i madh aty, mbanin emrin e Shoshenq III.

“Pse nuk është varrosur në këtë varr?” – pyeti Payraudeau.

“Për një faraon, ndërtimi i një varri është një bast, sepse nuk mund të jesh kurrë i sigurt se pasardhësi yt do të të varrosë aty. Ky zbulim tregon se këto baste nuk janë gjithmonë të suksesshme.”

Shoshenq III sundoi gjatë Periudhës së Tretë Ndërmjetëse, një kohë e karakterizuar nga fragmentimi politik dhe lufta e përhershme për pushtet. Katër dekadat e sundimit të tij ishin të trazuar, përfshirë një luftë civile shumë të përgjakshme midis Egjiptit të Sipërm dhe të Poshtëm, me disa faraonë që luftonin për pushtet.

Mundësitë janë që pasardhësit nuk e varrosën faraonin në varrin e zgjedhur, ose mbetjet e tij janë zhvendosur më vonë për shkak të plaçkitjeve.

Varrimi i gjetur i kalciumit ishte zbuluar për herë të parë nga egjiptologu francez Pierre Montet në 1939, pranë Tempullit të Amunit. Edhe pse varri ishte plaçkitur në kohët e lashta, dhoma më e madhe ende mbante sarkofagun graniti të Osorkon II, një faraon i Dinastisë së 22-të.

“Kur pamë tre ose katër figurina së bashku, e kuptuam menjëherë se do të ishte diçka e jashtëzakonshme,” tha Payraudeau. “Isha aq i emocionuar sa shkova t’ua tregoj kolegëve dhe zyrtarëve. Ishte një përpjekje e madhe, por e jashtëzakonshme.”

Ky zbulim është unik edhe krahasuar me Luginën e Mbretërve pranë Luxorit, përveç varrit të mbretit të njohur Tutankhamun në 1922, pasi shumica e vendeve të tjera janë plaçkitur gjatë historisë. /GazetaExpress/