Vjedhje, shfaqje seksi dhe qensh lopësh: Si artistët e mëdhenj fitonin bukën e gojës

Arte

Gazeta Express

24/03/2026 20:21

Para se të revoluciononte letërsinë me veprat gjysmë-autobiografike, romancieri dhe dramaturgu francez Jean Genet kishte një mënyrë tjetër për të mbijetuar: Një çantë të veçantë për të vjedhur libra të çmuar, të cilët më pas i shiste – por jo pa i lexuar së pari.

Ai rrëfeu më vonë: “Perfeksionova një çantë-trik dhe u bëra aq i aftë në këto vjedhje sa mund t’i merrja nën hundën e librarit vetë.”

Artistët e rinj, pavarësisht ëndrrave për të qenë piktorë, shkrimtarë, muzikantë apo poetë, gjithmonë duhet të matnin ambicien e tyre me realitetin ekonomik. Shpesh gjenin një hendek mes asaj që dëshironin të bënin dhe mjeteve që kishin për ta realizuar.

Për të mbushur këtë hendek, artistët punonin në kafene, në kantiera, bëheshin mësues, avokatë apo mjekë, merrnin hua nga miqtë e familja, kërkonin mbështetje nga donatorë ose partnerë të pasur, dhe shpesh shpëtimin e gjenin në mënyra të pazakonta: nga pozat për foto nude, rritja e qenve Old English Bobtail, e deri te vjedhja e librave si Genet.

Disa “side hustles” janë thjesht për të mbuluar shpenzimet, por për artistët shpesh ishin më shumë: një mënyrë për të krijuar art. Jean-Luc Godard, për shembull, financoi ditët e tij si kritik filmi duke vjedhur dhe shitur libra të çmuar.

Chantal Akerman në Nju Jork mori pjesën e parave nga shitja e biletave në një kinema pornografike dhe vodhi filma 35mm për të realizuar filmin e saj të parë. Kathy Acker punonte një ditë në javë në një klub nate, duke performuar shfaqje seksuale me partnerin, ndërsa gjashtë ditët e tjera i kushtonte shkrimit.

Në raste më të buta, hobi bëhej burim fitimi. John Cage, p.sh., filloi të mbledhë kërpudha për të përmbushur dietën e tij të varfër si muzikant i ri dhe më pas u ftua në një program të njohur italian Lascia o Raddoppia, ku fitoi mjaft për të blerë piano dhe një furgon për kompaninë e partneres së tij.

Por jo çdo “side hustle” ishte lehtësuese: Emily Carr, për shembull, u detyrua të mbante një shtëpi me qira dhe të mblidhte qensh për të mbijetuar, ndërsa karriera e saj pikturuese vuajti rëndë.

Çfarë mund të mësojnë artistët e sotëm? Nëse nuk po fitoni para nga arti juaj, nuk jeni të vetmit. Shumë artistë të mëdhenj filluan pa të ardhura, por besuan se instinktet e tyre artistike ia vlente t’i ndiqnin. Siç tregojnë këto histori, arti nuk është vetëm talent apo frymëzim – është gjetja e mënyrës për ta bërë atë, duke përdorur të gjitha burimet dhe kohën që keni.

Në thelb, të qenit artist nuk është vetëm për të krijuar veprën e ëndrrave, por për të krijuar mundësitë dhe jetën që ju lejon ta bëni atë. Edhe nëse kjo do të thotë të vjedhësh libra, të rritësh qensh, apo të performosh në mënyra të çuditshme – gjithçka është pjesë e rrugës drejt krijimit të artit. /GazetaExpress/