Vitamina D dhe truri: Një mburojë e mundshme kundër Alzheimerit

Keshilla Mjekësore

Gazeta Express

02/04/2026 21:31

Një dozë e përditshme e vitaminës D mund të ndihmojë në mbrojtjen kundër demencës, sugjeron një studim i ri.

Studiuesit zbuluan se personat me nivele më të larta të kësaj vitamine në moshën e mesme kishin më vonë nivele më të ulëta të një proteine kyçe të lidhur me Alzheimerin në tru.

Kjo proteinë, e njohur si tau, është fort e lidhur me sëmundjen, pasi grumbullimi i saj besohet se ndikon në zhvillimin e saj.

“Rezultatet tona sugjerojnë se nivelet më të larta të vitaminës D në moshën e mesme mund të ofrojnë mbrojtje ndaj formimit të këtyre depozitave të tau-së në tru,” tha Martin David Mulligan nga Universiteti i Galway në Irlandë. “Nivelet e ulëta të vitaminës D mund të jenë një faktor rreziku që mund të modifikohet për të ulur rrezikun e demencës.”

Studimi ndoqi 793 persona me moshë mesatare 39 vjeç, të cilët nuk kishin demencë. Në fillim të studimit, të gjithë pjesëmarrësve iu mat niveli i vitaminës D në gjak.

Pas rreth 16 vitesh, atyre iu kryen skanime të trurit për të matur proteinat tau dhe beta-amiloid, të dyja tregues të sëmundjes së Alzheimerit.

Nivelet e larta të vitaminës D u përcaktuan si mbi 30 nanogramë për mililitër – një nivel që shumica e ekspertëve e konsiderojnë të mjaftueshëm për shëndetin e kockave dhe të përgjithshëm. Rreth një e treta e pjesëmarrësve kishin nivele më të ulëta, ndërsa vetëm 5% merrnin rregullisht suplemente.

Studiuesit morën parasysh edhe faktorë të tjerë si mosha, gjinia dhe simptomat e depresionit, të cilat mund të ndikojnë si në nivelin e vitaminës D ashtu edhe në rrezikun për demencë.

Studimi, i publikuar në Neurology Open Access, tregoi se nivelet më të larta të vitaminës D lidhen me më pak proteinë tau, por nuk u gjet lidhje me beta-amiloidin.

“Gjetjet janë premtuese, pasi sugjerojnë një lidhje mes niveleve të larta të vitaminës D në fillim të moshës së mesme dhe ngarkesës më të ulët të tau-së 16 vite më vonë,” shtoi Mulligan. “Mosha e mesme është një periudhë kur ndryshimi i faktorëve të rrezikut mund të ketë ndikim më të madh.”

Një kufizim i studimit është se nivelet e vitaminës D u matën vetëm një herë.

E quajtur shpesh “vitamina e diellit”, vitamina D është unike sepse trupi mund ta prodhojë vetë kur ekspozohet në rrezet e diellit. Ajo vepron më shumë si një hormon sesa si një vitaminë klasike, duke ndikuar në shumë procese të trupit.

Ekspertët e shëndetit rekomandojnë që të rriturit mbi 65 vjeç të marrin çdo ditë 10 mikrogramë vitaminë D, sidomos nëse janë të dobët fizikisht, qëndrojnë shumë në shtëpi ose marrin pak rreze dielli.

Me kalimin e viteve, qelizat dëmtohen gradualisht dhe çlirojnë substanca që nxisin inflamacionin, ndërsa trupi humbet aftësinë për t’u riparuar. Kjo rrit rrezikun për sëmundje si kanceri, demenca dhe sëmundjet e zemrës.

Shkencëtarët po studiojnë nëse është e mundur të ngadalësohet apo edhe të përmbyset ky proces i plakjes biologjike. Një studim i fundit sugjeron se marrja e përditshme e një multivitamine mund të ngadalësojë “orën biologjike” të trupit.

Në këtë studim, të rriturit e moshuar që morën suplemente çdo ditë për dy vite treguan plakje më të ngadaltë në nivel qelizor – një efekt i krahasueshëm me uljen e moshës biologjike me rreth katër muaj.

Rezultatet, të publikuara në Nature Medicine, treguan se pjesëmarrësit që merrnin multivitamina kishin ritme më të ngadalta plakjeje në disa tregues të bazuar në ADN, krahasuar me ata që morën placebo.

Studimi u udhëhoq nga studiues të Massachusetts General Brigham dhe u bazua në të dhënat e studimit COSMOS, një projekt i madh amerikan mbi efektet e suplementeve në shëndet.

Sipas shkencëtarëve, këto gjetje sugjerojnë se multivitaminat mund të jenë një mënyrë e thjeshtë dhe e arritshme për të mbështetur një plakje më të shëndetshme, megjithëse përfitimet mbeten modeste. /GazetaExpress/