Vaksina e re kundër kancerit: Injeksion direkt në tumor

Keshilla Mjekësore

Gazeta Express

02/04/2026 21:32

Një vaksinë e re që injektohet drejtpërdrejt në tumor mund të rrisë ndjeshëm shanset e mbijetesës për disa nga kanceret më të vështira për t’u trajtuar.

Kjo “dozë e vetme” funksionon duke riprogramuar qelizat kancerogjene, duke i bërë ato të dukshme për sistemin imunitar. Si përgjigje, trupi çliron qeliza T – “ushtarët” që luftojnë sëmundjet – të cilat sulmojnë dhe shkatërrojnë tumorin.

Në testet mbi minj me kancer të zorrës, vaksina rezultoi 100% efektive në eliminimin e plotë të tumoreve. Edhe testet laboratorike mbi qeliza njerëzore të kancerit të gjirit dhanë rezultate të ngjashme, duke çuar në shkatërrimin e plotë të tyre.

Për dekada, trajtimi i kancerit është bazuar kryesisht në kimioterapi dhe radioterapi. Kimioterapia përdor barna të fuqishme për të ndaluar shumimin e qelizave kancerogjene, por shpesh dëmton edhe qelizat e shëndetshme, duke shkaktuar efekte anësore si të përziera, rënie flokësh dhe probleme kardiake. Radioterapia, nga ana tjetër, përdor rrezatim për të shkatërruar ADN-në e tumorit, por gjithashtu mund të shkaktojë irritim të lëkurës dhe efekte të tjera.

Në 10–15 vitet e fundit, imunoterapia ka ndryshuar ndjeshëm trajtimin e disa llojeve të kancerit. Këto barna ndihmojnë sistemin imunitar të njohë dhe sulmojë qelizat kancerogjene duke bllokuar një proteinë që ato përdorin për t’u “fshehur” – e njohur si PD-L1.

Megjithatë, këto trajtime nuk funksionojnë për të gjithë pacientët. Vetëm rreth 40% reagojnë plotësisht, ndërsa te të tjerët efekti është i përkohshëm.

Vaksina e re, e quajtur iVAC (intratumoural vaccination chimera), synon të përmirësojë këtë situatë. Ajo jo vetëm që bllokon proteinën PD-L1, por edhe ndryshon kimikisht qelizat kancerogjene, duke i bërë ato tërheqëse për qelizat T.

Kjo arrihet duke i detyruar qelizat tumorale të prodhojnë antigjene – sinjale që zakonisht gjenden në sipërfaqen e baktereve ose viruseve – të cilat i tregojnë sistemit imunitar se kemi të bëjmë me një “armik”. Kështu, sistemi imunitar mobilizohet më fuqishëm për të sulmuar tumorin.

Edhe pse qelizat kancerogjene prodhojnë antigjene natyrshëm, sinjali i tyre shpesh është i dobët. Kjo vaksinë e re e “forcon” këtë sinjal, duke rritur reagimin mbrojtës të trupit.

E zhvilluar nga shkencëtarë në Universitetin e Pekinit, vaksina pritet të testohet tek njerëzit në vitet e ardhshme. Ende nuk dihet se për cilat lloje kanceri do të përdoret fillimisht dhe çfarë efektesh anësore mund të ketë.

Ekspertët e konsiderojnë këtë qasje shumë premtuese, pasi kombinon dy mekanizma në një trajtim të vetëm: pengimin e fshehjes së kancerit dhe stimulimin aktiv të sistemit imunitar.

Megjithatë, ka edhe sfida. Injeksioni direkt në tumor funksionon mirë kur ka një masë të vetme dhe të dukshme, por është më i vështirë në rastet kur kanceri është i përhapur në shumë zona të vogla ose është i vështirë për t’u arritur.

Pavarësisht këtyre pengesave, kjo teknologji përfaqëson një drejtim të ri premtues në luftën kundër kancerit dhe mund të hapë rrugën për trajtime më efektive në të ardhmen. /GazetaExpress/