Ushqimi në SHBA po rritet me mbetje njerëzore të ndotura me toksina kancerogjene

Ushqimi/Dieta

Gazeta Express

15/01/2026 18:38

Një hetim shqetësues ka zbuluar se një pjesë e ushqimit në Shtetet e Bashkuara po prodhohet në toka bujqësore të plehëruara me mbetje njerëzore të përpunuara, të ndotura me kimikate toksike të njohura si “kimikate të përjetshme”.

 Kjo ka ngritur pikëpyetje serioze për atë që përfundon në pjatat e konsumatorëve amerikanë.

Këto mbetje, të quajtura zyrtarisht biosolids (llumra të trajtuara të ujërave të zeza), përdoren gjerësisht si pleh në bujqësi për shkak të përmbajtjes së lartë të lëndëve ushqyese dhe materies organike. Megjithatë, ato mund të përmbajnë PFAS – kimikate të prodhuara nga njeriu që nuk shpërbëhen lehtë as në mjedis dhe as në trupin e njeriut.

PFAS janë lidhur me probleme serioze shëndetësore, përfshirë kancerin, çrregullimet hormonale dhe dobësimin e sistemit imunitar. Sipas vlerësimeve të grupeve të industrisë së biosolids, deri në 70 milionë hektarë tokë bujqësore në SHBA mund të jenë të ndotura me këto substanca.

Virxhinia, nën presion të veçantë

Shteti i Virxhinias duket se po mban një barrë disproporcionale. Ai është kthyer në një destinacion kryesor për llumrat e ndotura me PFAS që po zhvendosen nga shteti fqinj Maryland, pasi ky i fundit vendosi kufizime më të rrepta.

Senatori i Virxhinias, Richard Stuart, ka paralajmëruar se këto materiale po shpërndahen në toka bujqësore pa testime të detyrueshme.

“Llumrat po vijnë në arat tona dhe përmbajnë PFAS. Fermerët nuk i duan dhe gjëja e fundit që duan është të ndotin tokën nga e cila sigurojnë jetesën,” tha Stuart.

Banorët e zonave të prekura raportojnë shqetësime shëndetësore dhe ndotje të puseve të ujit të pijshëm në zonat ku përdoren biosolids.

Virxhinia prodhon një gamë të gjerë ushqimesh dhe renditet në 10 shtetet kryesore për produkte si shpendët, mollët, kikirikët dhe duhani – çka e bën këtë çështje veçanërisht të rëndësishme për sistemin ushqimor amerikan.

“Cili është kufiri i pranueshëm?”

I pyetur nëse PFAS po grumbullohen në kulturat bujqësore, senatori Stuart u shpreh:

“Logjikisht, po. Ne marrim PFAS në trup çdo ditë – nga fijet dentare deri te ushqimi. Por cili është kufiri i pranueshëm? Nuk e di. Dhe cili është kufiri i pranueshëm për tokën ku rritet ushqimi?”

Stuart po punon për një projektligj që do t’u kërkonte të gjithë atyre që prodhojnë ose përdorin biosolids të certifikojnë se materiali është pa PFAS. Ai synon fillimisht një politikë me tolerancë zero, por pranon se mund të jetë e vështirë për t’u miratuar plotësisht, ndaj synon të paktën kufij më të ulët se ata të Maryland-it.

Propozimi parashikon testime të rastësishme dhe gjoba minimale prej 5,000 dollarësh për çdo shkelje, për të financuar zbatimin nga Departamenti i Cilësisë së Mjedisit.

“Duhet të jemi të paktën në të njëjtin nivel ose më poshtë se Maryland-i. Përndryshe, ata do të vazhdojnë ta dërgojnë këtë material tek ne,” tha Stuart, duke shtuar se udhëzimet e Agjencisë Amerikane të Mbrojtjes së Mjedisit (EPA) janë më të buta dhe nuk mjaftojnë.

Aktualisht, Virxhinia nuk ka një kufi rregullator specifik për PFAS në llumrat e ujërave të zeza që përdoren në bujqësi. Maryland, ndërkohë, e ka kufizuar përdorimin në 5 pjesë për miliard, ndërsa EPA nuk ka vendosur ende një kufi numerik federal.

Në një vlerësim paraprak rreziku, EPA paralajmëroi se ekspozimi ndaj disa PFAS-ve, si PFOA dhe PFOS, mund të paraqesë rreziqe shëndetësore edhe në nivele sa 1 pjesë për miliard, veçanërisht për fermerët dhe komunitetet përreth.

“Të paktën duhet të ndalojmë përdorimin e tyre në toka bujqësore derisa ta kuptojmë plotësisht problemin,” theksoi Stuart. “Fermerët nuk i duan këto mbetje dhe ne nuk mund të lejojmë që ato të përfundojnë në ushqimin tonë.”

Reagimi i industrisë

Maryland zbuloi për herë të parë ndotje të gjerë me PFAS në impiantet e trajtimit të ujërave të zeza në vitin 2023, duke kufizuar përdorimin e plehrave me bazë mbetjesh për të mbrojtur ushqimin dhe ujin e pijshëm. Pas këtyre kufizimeve, kompania Synagro – një operator i madh biosolids, i kontrolluar nga një fond investimesh i Goldman Sachs – nisi të kërkojë leje për t’i përdorur këto materiale në Virxhinia.

Shefi i qëndrueshmërisë së Synagro, Kip Cleverley, deklaroi se fakti që plehu “mund të përmbajë gjurmë PFAS nuk do të thotë domosdoshmërisht se është i ndotur”.

Në një reagim zyrtar, kompania tha se mbështet heqjen e PFAS nga produktet e konsumit dhe vendosjen e kufijve të shkarkimit për prodhuesit, si dhe standarde të bazuara në shkencë për biosolids.

Ndotje më e gjerë se sa mendohet

Sipas të dhënave të National Biosolids Data Project, rreth 18 për qind e tokës bujqësore amerikane – afro 70 milionë hektarë, një sipërfaqe sa shteti i Nevadës – mund të trajtohet me biosolids. Këto shifra përfshijnë vetëm biosolids të Klasës B, që kërkojnë leje dhe raportim.

Biosolids të Klasës A, që nuk i nënshtrohen të njëjtit kontroll, nuk përfshihen në këto të dhëna – çka nënkupton se përhapja reale e ndotjes me PFAS mund të jetë edhe më e madhe sesa vlerësohet aktualisht. /GazetaExpress/