Urthi i neglizhuar dhe rreziku i kancerit të ezofagut

Keshilla Mjekësore

Gazeta Express

03/02/2026 18:40

Diagnozat e vona të kancerit të ezofagut, të lidhura me urthin e përsëritur, janë rritur ndjeshëm. Ekspertët paralajmërojnë se “diagnoza e vonë është katastrofike” dhe theksojnë se ka simptoma që nuk duhen injoruar kurrë.

Injorimi i urthit të vazhdueshëm mund të kushtojë jetën, paralajmërojnë specialistët, ndërsa në Angli po shënohet një rritje e rasteve të kancerit të ezofagut të diagnostikuara në faza të avancuara.

Një analizë e organizatës Action Against Heartburn (AAH) tregon se diagnostikimi në fazën 4 – kur sëmundja është përhapur në organe të tjera – është rritur nga rreth 25 për qind e rasteve në vitin 2014, në mbi 36 për qind në vitin 2022.

Sipas bamirësisë, kjo rritje e diagnozave të vona të të ashtuquajturit “kanceri i harruar” është si joproporcionale, ashtu edhe katastrofike për mbijetesën e pacientëve.

Refluksi acid, që shkakton ndjesinë e djegies në kraharor (urth), është një problem mjaft i zakonshëm dhe prek rreth një në pesë persona. Ai ndodh kur acidi i stomakut kthehet lart në ezofag, duke irrituar mukozën e traktit tretës. Me kalimin e kohës, kjo rrit rrezikun e rritjes jonormale të qelizave dhe, përfundimisht, të kancerit.

Kanceri i ezofagut është një nga format më vdekjeprurëse të kancerit dhe lidhet ngushtë me faktorë rreziku si dieta e pashëndetshme, duhanpirja dhe konsumimi i alkoolit. Megjithatë, ekspertët paralajmërojnë se ai po bëhet gjithnjë e më i vështirë për t’u zbuluar, sepse simptomat shpesh janë të paqarta dhe ngatërrohen me dispepsi të zakonshme, derisa sëmundja të ketë avancuar.

Jill Clark, kryetare e AAH, shprehet:

“Kanceri i ezofagut është kanceri i harruar. Incidenca në Mbretërinë e Bashkuar është në mënyrë disproporcionale e lartë dhe diagnoza e vonë do të thotë se shpesh është fatale.

Arsyet e rritjes së diagnozave të vona nuk janë plotësisht të qarta, por ka gjasa të lidhen me presionin mbi NHS-in, vonesat në referime, stilin e pashëndetshëm të jetesës, plakjen e popullsisë dhe mungesën e njohurive për simptomat.

Për të përmirësuar mbijetesën, nevojitet rritje e ndërgjegjësimit publik për simptomat kyçe, rrugë më të shpejta drejt diagnozës, përdorim më i mirë i teknologjive inovative të depistimit – si teknologjia e kapsulës me sfungjer – dhe më shumë kërkime.”

Çdo vit në Mbretërinë e Bashkuar diagnostikohen rreth 9.200 raste të reja me kancer të ezofagut, dhe më pak se 20 për qind e pacientëve jetojnë më shumë se pesë vjet pas diagnozës. Shkalla e mbijetesës 10-vjeçare është vetëm 12 për qind, por rritet në mbi 50 për qind nëse kanceri zbulohet në fazën më të hershme.

Hapi i parë drejt diagnozës së hershme është njohja e simptomave, thotë profesor Sheraz Markar, kirurg i specializuar në ezofag dhe stomak në Oxford University Hospital NHS Trust.

“Ka mundësi të mira trajtimi nëse kapet herët, por gjithçka bëhet shumë më e vështirë sapo sëmundja të përhapet,” shpjegon ajo.

“Simptomat mund të jenë të paqarta, por një shenjë e zakonshme është urthi i vazhdueshëm. Të tjera simptoma përfshijnë vështirësi në gëlltitje, të përziera ose të vjella, rënie të pashpjegueshme në peshë apo dispepsi kronike.”

Kjo ndodhi edhe me Andrew Stanley, 67 vjeç nga Milton Keynes, i cili u diagnostikua me kancer të ezofagut në fazën 4 në vitin 2023.

“Kam pasur urth për vite me radhë dhe nuk e kuptova se mund të ishte shenjë e diçkaje më serioze,” thotë ai.

“Shkova te mjeku kur fillova të kisha vështirësi në gëlltitje, por u desh kohë derisa të diagnostikohesha.”

Ai shton:

“Ishte një tronditje e tmerrshme të më thoshin se kisha kancer, sidomos kur më thanë se ishte përhapur dhe se do të kisha rreth dy vjet jetë.”

Fatmirësisht, zoti Stanley u përfshi në një provë klinike në Churchill Hospital në Oksford dhe sot është pa kancer. Por shumë të tjerë nuk janë kaq me fat, veçanërisht kur diagnostikohen në faza të vona.

Së bashku me bamirësinë, ai tani u bën thirrje të gjithë atyre që marrin vazhdimisht ilaçe kundër urthit të konsultohen me mjekun e familjes. Edhe pse këto barna nuk shkaktojnë kancer, sipas studimeve të fundit, inhibitorët e pompës protonike (PPI), si omeprazoli, mund të maskojnë simptomat tipike të kancerit të ezofagut.

Rreth 10.5 milionë njerëz në Britani mendohet se marrin PPI, duke i bërë ato recetën e dytë më të përhapur pas statinave. Këto barna ulin prodhimin e acidit në stomak dhe lehtësojnë simptomat e refluksit kronik.

Paralajmërimi vjen ndërsa qindra persona në Angli vitin e kaluar iu ofrua për herë të parë në farmaci një test i ri, i quajtur “sfungjer në një fill”, për të zbuluar një gjendje pararendëse të sëmundjes. Pacientëve me urth të vazhdueshëm iu ofrua kjo kapsulë, e cila pasi gëlltitet zgjerohet në stomak dhe më pas nxirret me anë të një fijeje, duke mbledhur qeliza për analizë. Kështu mund të zbulohet ezofagu i Barrett-it, një gjendje që rrit rrezikun për kancer.

Ky test përdoret tashmë gjerësisht në spitale për të reduktuar nevojën për endoskopi invazive.

Në fazat e hershme, kanceri i ezofagut është zakonisht i trajtueshëm, por kjo varet nga madhësia dhe tipi i tumorit, vendndodhja e tij, nëse është përhapur dhe nga gjendja e përgjithshme shëndetësore e pacientit. Trajtimi mund të përfshijë kirurgji, kimioterapi, radioterapi, barna të synuara dhe imunoterapi.

Edhe pse nuk mund të parandalohet gjithmonë, NHS rekomandon ndryshime të shëndetshme në stilin e jetesës – si humbja e peshës, ulja e konsumit të alkoolit dhe lënia e duhanit – për të reduktuar rrezikun e kësaj sëmundjeje shkatërruese. /GazetaExpress/