Udhëzues emergjence për krizën globale: “Përgatitu për lockdown 2.0”

Fun

Gazeta Express

25/03/2026 21:50

Një udhëzues emergjence për energjinë, i publikuar heshturazi nga Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë (IEA), ka shkaktuar shqetësim global, me paralajmërime se mund të vijë një “lockdown 2.0” nëse mungesat e karburantit përkeqësohen.

Raporti i titulluar Sheltering From Oil Shocks përmban 10 hapa që vendet mund të marrin në rast të ngushtimit të furnizimeve. Ky dokument është publikuar pas konfliktit në Lindjen e Mesme, që ka ndaluar pothuajse tërësisht trafikun në Strejtin e Hormuzit – një nga rrugët më të rëndësishme të naftës në botë – duke rritur frikën për mungesa të zgjatura dhe çmime të larta karburanti.

Mes rekomandimeve janë: zgjerimi i punës nga distanca ku është e mundur, ulja e kufijve të shpejtësisë në autostrada dhe reduktimi i udhëtimeve ajrore për të lehtësuar presionin mbi furnizimet globale.

IEA sugjeron gjithashtu të nxiset përdorimi i transportit publik në vend të makinave private dhe të kufizohet qasja e automjeteve në qytetet e mëdha në ditë alternative sipas numrit të targave.

Udhëzuesi përfshin edhe rritjen e carpooling-ut, adoptimin e praktikave të drejtimit me kursim karburanti dhe devijimin e gazit të lëngshëm (LPG) nga automjetet për të ruajtur furnizimet për përdorime jetësore.

Shumë nga këto masa, nëse miratohen, do të kërkonin ndryshime të mëdha në rutinat e përditshme, veçanërisht në qytetet e mëdha që varen shumë nga automjetet private dhe udhëtimet ajrore.

Ndërkohë që IEA thekson se këto hapa synojnë të ndihmojnë vendet të shtrijnë furnizimet e kufizuara, të stabilizojnë tregjet dhe të mbrojnë familjet nga efektet më të këqija, masat kanë shkaktuar reagime të ashpra në internet. Disa përdorues e lidhin raportin me lockdown-et e Covid-19 në 2020, duke shkruar: “Nuk po e bëjmë këtë përsëri.”

Rreth 15 milionë fuçi nafte bruto dhe 5 milionë fuçi produkte të rafinuara kalojnë çdo ditë nëpër Strejtin e Hormuzit, duke përbërë rreth 20% të konsumit global të naftës. Me ndërprerjen e transportit, çmimet e naftës bruto kanë kaluar mbi 100 dollarë për fuçi, duke tronditur tregjet globale dhe duke alarmuar vendet që varen shumë nga furnizimet e Lindjes së Mesme.

Raporti propozon ndryshime të gjera për të ulur kërkesën për energji në jetën e përditshme, me fokus kryesisht në transport – një nga burimet më të mëdha të konsumit të naftës.

Sipas IEA, tre ditë shtesë pune nga shtëpia për punonjësit e përzgjedhur mund të ulë konsumimin e naftës nga automjetet private 2–6%, ndërsa drejtuesit individualë mund të reduktojnë përdorimin e karburantit deri në 20%.

Ulja e kufijve të shpejtësisë në autostrada me rreth 10 km/h mund të ulë përdorimin e karburantit nga drejtuesit individualë 5–10% dhe konsumimin kombëtar nga automjetet private 1–6%. Kamionët e ngarkesave të rënda mund të arrijnë kursime rreth 5%.

IEA nxit gjithashtu shtytjen e më shumë udhëtarëve drejt transportit publik, duke përfshirë autobusët dhe trenat, që mund të ulin kërkesën kombëtare për naftë nga automjetet 1–3%. Udhëtimet e shkurtra me këmbë ose biçikletë mund të sjellin ulje edhe më të mëdha.

Në qytetet e dendura, rekomandohet kufizimi i qasjes së automjeteve private në ditë alternative sipas numrit të targave, për të ulur trafikun, kohën që motorët qëndrojnë ndezur dhe vozitjet me ndalesa të shpeshta. Kjo mund të ulë konsumimin e naftës për automjetet 1–5%.

Raporti thekson gjithashtu rolin e carpooling-ut dhe zakonet më efikase të drejtimit, si mbajtja e presionit të duhur të gomave, përdorimi i kufizuar i kondicionerit dhe shmangia e përshpejtimeve agresive. Kur kombinohen, këto hapa mund të ulin kërkesën për karburant deri në 8%.

Transporti komercial është një tjetër target kryesor. Praktikat e drejtimit ekonomik për kamionët e shpërndarjes dhe automjetet e ngarkesave, përfshirë optimizimin e ngarkesave, frenimin e panevojshëm dhe kufizimin e idling-ut, mund të ulin konsumimin e karburantit 3–5%.

Në zonat ku automjetet përdorin LPG, IEA sugjeron të kthehen sa më shumë të jetë e mundur në benzinë, duke ruajtur furnizimet e kufizuara të gazit për përdorime jetësore, si gatimi dhe ngrohja e shtëpisë.

Së bashku, këto rekomandime përfaqësojnë një skenar për rastin më të keq, për të parandaluar mungesa të gjera nëse rrjedhjet globale të naftës mbeten të ndërprera.

Përtej transportit rrugor, raporti paralajmëron se aviacioni, përdorimi shtëpiak i energjisë dhe industria duhet gjithashtu të adaptohen në rast të përkeqësimit të mungesave.

Një nga rekomandimet më dramatike është ulja e udhëtimeve ajrore për biznes deri në 40%, një hap që mund të ulë ndjeshëm kërkesën globale për karburant avioni. IEA vlerëson se ky kufizim mund të ulë kërkesën globale për karburant 7–15%, sidomos nëse kompanitë përdorin gjerësisht takime virtuale.

Familjet këshillohen të përgatiten për mungesa të mundshme të karburantit për gatim duke kaluar në energji elektrike ose metoda alternative, sidomos në rajonet që varen shumë nga furnizimet e LPG.

Operacionet industriale gjithashtu duhet të përqendrojnë përdorimin e burimeve të disponueshme dhe të përmirësojnë praktikat e mirëmbajtjes, gjë që mund të ulë përdorimin e naftës në secilën fabrikë deri në 5%. /GazetaExpress/