Tre faktorë që rrisin rrezikun nga skleroza multiple

Keshilla Mjekësore

Gazeta Express

23/03/2026 19:07

Rastet e sklerozës multiple (MS) janë më shumë se dyfishuar në Angli gjatë 30 viteve të fundit, dhe një studim i ri ka identifikuar tre faktorë kryesorë të stilit të jetesës që lidhen me një rrezik më të lartë vdekjeje nga kjo sëmundje.

Skleroza multiple është një sëmundje neurologjike kronike që prek trurin dhe palcën kurrizore, për të cilën ende nuk ekziston një kurë. Ajo mund të shkaktojë simptoma të ndryshme, si lodhje ekstreme, marramendje, shikim të paqartë, vështirësi me kujtesën dhe probleme me kontrollin e fshikëzës.

Studimi, i realizuar nga Imperial College London dhe i publikuar në JAMA Neurology, analizoi rritjen e rasteve të MS në Angli nga viti 1990 deri në 2023. Sipas të dhënave, numri i të prekurve ka kaluar në rreth 131,000 persona dhe është më shumë se dyfishuar gjatë kësaj periudhe.

Hulumtimi identifikoi tre faktorë kryesorë që lidhen me një rrezik më të lartë vdekjeje te pacientët me MS: pirja e duhanit, obeziteti dhe niveli i ulët socio-ekonomik.

Të dhënat treguan se ish-duhanpirësit kishin 44% më pak rrezik vdekjeje krahasuar me duhanpirësit aktivë, ndërsa ata që nuk kishin pirë kurrë duhan kishin 40% më pak rrezik.

Sa i përket peshës trupore, personat me obezitet të rëndë kishin 63% më shumë rrezik vdekjeje krahasuar me ata me peshë normale. Edhe personat nën peshë kishin një rritje rreziku prej 18%. Në mënyrë disi të papritur, individët me mbipeshë të lehtë ose obezitet të moderuar rezultuan me 19% më pak rrezik vdekjeje.

Faktorët socialë luajtën gjithashtu rol të rëndësishëm. Personat që jetonin në zona më të varfra kishin 22% më shumë gjasa të vdisnin nga MS. Kjo lidhej me faktin se ata kishin më shumë gjasa të ishin nën peshë ose obezë, të pinin duhan dhe të kishin më pak akses në shërbime të specializuara shëndetësore.

Nga ana tjetër, individët që jetonin në zona më të zhvilluara kishin më shumë gjasa të diagnostikoheshin herët dhe të merrnin trajtim në kohë, gjë që u jepte një avantazh të rëndësishëm për mbijetesë afatgjatë. Sipas studimit, diagnoza dhe trajtimi i hershëm lidhen me një ulje të rrezikut të vdekjeve me rreth 12% çdo vit.

Megjithatë, studiuesit theksojnë se studimi ka kufizime, pasi bazohet në të dhëna ekzistuese dhe mund të ndikohet nga faktorë të tjerë të paidentifikuar.

Në përfundim, ekspertët sugjerojnë se kombinimi i trajtimeve efektive me ndërhyrje konkrete në stilin e jetesës — si lënia e duhanit, menaxhimi i peshës dhe përmirësimi i kushteve sociale — mund të ndihmojë në uljen e vdekshmërisë dhe në zvogëlimin e pabarazive mes pacientëve me MS.

Edhe pse MS nuk është zakonisht drejtpërdrejt fatale, në fazat e avancuara ajo mund të shkaktojë komplikime serioze, si vështirësi në frymëmarrje dhe gëlltitje, si dhe rritje të rrezikut për infeksione të rënda. Studimet sugjerojnë se pacientët me MS kanë deri në 75% më shumë gjasa të vdesin më herët krahasuar me personat pa këtë sëmundje.

Shumica e pacientëve diagnostikohen në moshën 30–40 vjeç, edhe pse shenjat e para mund të shfaqen shumë vite më herët. /GazetaExpress/