Trajtim revolucionar për demencën “brenda pesë viteve” – ekspertët: Shërimi mund të bëhet i mundur

Keshilla Mjekësore

Gazeta Express

26/12/2025 19:51

Studiues britanikë thonë se një kurë për sëmundjen e Alzheimerit mund të bëhet realitet në të ardhmen, ndërsa ekspertët sugjerojnë se trajtime vërtet ndryshuese për jetën mund të shfaqen brenda pesë deri në dhjetë viteve të ardhshme.

Duke folur në emisionin Today të BBC-së, gjatë edicionit të redaktuar nga Sir James Dyson, shkencëtarët thanë se përparimet në kërkimin mbi demencën po e ndryshojnë rrënjësisht mënyrën se si shihet kjo sëmundje. Ajo nuk konsiderohet më thjesht si një pasojë e pashmangshme e plakjes, por si një gjendje që mund të trajtohet, parandalohet dhe potencialisht të shërohet.

Aktualisht, gati një milion njerëz në Mbretërinë e Bashkuar jetojnë me demencë, shumica prej tyre me Alzheimer, dhe parashikohet që ky numër të rritet ndjeshëm gjatë dekadës së ardhshme. Deri vonë, opsionet e trajtimit kanë qenë të kufizuara, të përqendruara kryesisht në lehtësimin e simptomave, pa ndikuar realisht në rrjedhën e sëmundjes.

Shkencëtarët nga Universiteti i Edinburgut i thanë BBC-së se në të ardhmen mund të shkohet shumë më tej: të ndalet përparimi i Alzheimerit, të parandalohet shfaqja e tij dhe, në një horizont më afatgjatë, të shërohen edhe pacientët që tashmë kanë simptoma.

Dr. Clare Durrant tha se sot ekziston një optimizëm i vërtetë shkencor.

“Dëshmitë që kemi aktualisht tregojnë se bëhet fjalë për një sëmundje, dhe nga përvoja e kaluar e dimë se sëmundjet mund të shërohen,” u shpreh ajo.

“Ai skenar ku Alzheimeri do të ishte thelbësisht pjesë e të qenit njeri — dhe ku, po të jetonim të gjithë deri në 200 vjet, sëmundja do të ishte e pashmangshme — për momentin nuk mbështetet nga provat që kemi.”

Megjithatë, ekspertët paralajmërojnë se kompleksiteti i trurit do të thotë se siguria përfundimtare do të varet nga rezultatet e provave klinike të ardhshme.

Gjatë emisionit, korrespondenti i shëndetësisë dhe shkencës i BBC-së, James Gallagher, pati akses në Spitalin Mbretëror të Edinburgut, ku neurokirurgët po kryenin një operacion për heqjen e një tumori në tru.

Sasi shumë të vogla të indeve të shëndetshme të trurit — që zakonisht hidhen pas ndërhyrjeve të tilla — u transportuan menjëherë nga salla e operacionit në laboratorin e Dr. Durrant. Ajo e përshkroi këtë material biologjik si një “dhuratë të çmuar”, të dhënë nga pacientë shpesh në ditën më të vështirë të jetës së tyre.

“Nuk e harrojmë kurrë altruizmin e jashtëzakonshëm që shohim tek këta pacientë,” tha ajo. “Ata firmosin një dokument dhe thonë: ‘Në rregull, diçka e mirë do të dalë nga kjo ditë e keqe.’”

Koha është vendimtare. Pasi hiqet, indi i trurit duhet të arrijë në laborator dhe të vendoset në inkubatorë brenda dy orësh, në mënyrë që të mbetet funksional. Aty pritet në feta rreth një e treta e një milimetri të trasha — më të holla se një fije floku — dhe mbahet gjallë me lëngje të oksigjenuara dhe pajisje të specializuara.

Duke punuar me atë që ajo e quan një “model të përsosur të trurit njerëzor në laborator”, Dr. Durrant dhe ekipi i saj ekspozojnë indin e shëndetshëm ndaj proteinave toksike që lidhen me Alzheimerin, si amiloidi dhe tau, të marra nga truri i personave që kanë ndërruar jetë me këtë sëmundje.

Më pas, studiuesit vëzhgojnë se si dëmtohen sinapset — dhe, mbi të gjitha, si mund të ndalet ky proces.

“Kjo është një sfidë që mund të zgjidhet,” tha ajo. “Nuk kam parë kurrë kaq shumë shpresë në kërkimin mbi Alzheimerin sa shoh tani. Ka shumë arsye për optimizëm.”

“Jam vërtet shpresëplotë se do të shohim ndryshime domethënëse brenda jetës sime.”

Ky optimizëm ndahet edhe nga profesorja Tara Spires-Jones, drejtoreshë e Qendrës për Shkencat e Zbulimit të Trurit në Universitetin e Edinburgut, e cila tha se përparimet e fundit kanë transformuar perspektivën për pacientët.

“Jam shumë optimiste se në afat të shkurtër do të kemi trajtime që mund të ngadalësojnë ose ndalojnë në mënyrë domethënëse përparimin e sëmundjes,” tha ajo.

“Në afat të gjatë, besoj se do të jemi në gjendje ta parandalojmë plotësisht demencën dhe, me shpresë, të arrijmë edhe tek një kurë për ata që tashmë kanë simptoma.”

Ajo theksoi se trajtimet e ardhshme ka gjasa të kombinojnë disa strategji, dhe jo të mbështeten në një objektiv të vetëm.

Vendimtare në këtë ndryshim ka qenë ardhja e lecanemab dhe donanemab — barnat e para që ndikojnë drejtpërdrejt në rrjedhën e sëmundjes, duke ngadalësuar përparimin e Alzheimerit, e jo thjesht duke trajtuar simptomat.

“Gjërat janë përshpejtuar ndjeshëm,” tha Spires-Jones. “Fakti që tashmë kemi trajtime që e modifikojnë sëmundjen, qoftë edhe pak, ka hapur derën për më shumë financime, ka tërhequr mendje të shkëlqyera dhe bashkëpunimin e industrisë farmaceutike, që është thelbësor për provat klinike shumë të kushtueshme.”

Ajo shtoi: “Brenda pesë deri në dhjetë viteve, shpresojmë të kemi diçka shumë më domethënëse.”

Edhe profesorja Fiona Carragher, drejtoreshë e politikave dhe kërkimit në Alzheimer’s Society, u shpreh se:

“Fatkeqësisht, shumica prej nesh njohim dikë që është prekur nga sëmundjet shkatërruese që shkaktojnë demencë.”

“Për një kohë të gjatë është ndjerë sikur kishte pak shpresë, por kjo po ndryshon. Jemi në prag të zbulimeve të mëdha, që mund të ndryshojnë realisht jetën e njerëzve.”

“Çdo ditë po e thellojmë kuptimin tonë dhe po zhvillohen trajtime që jo vetëm lehtësojnë simptomat, por edhe ngadalësojnë përparimin e sëmundjes.”

“Më në fund mund të jemi të sigurt se kërkimi dhe inovacioni i ndërtuar ndër dekada po jep fryte — dhe se demencën do ta mposhtim.” /GazetaExpress/