“The White Book”: Një ritual mbi humbjen

Arte

Gazeta Express

03/03/2026 21:56

“Është si ta kthesh shpirtin përmbys.” Kështu e përshkruan sopranoja dhe dirigjentja kanadeze Barbara Hannigan përvojën e interpretimit të veprës së re The White Book, kompozuar nga britanikja Laura Bowler.

Takimi me to zhvillohet në prapaskenën e sallës së koncerteve në Goteborg, një mëngjes pas premierës botërore me Orkestrën Simfonike të qytetit. Të dyja duken të lodhura, të tronditura, por të mbushura me adrenalinë. Biseda herë pas here i ngjan më shumë një “shkarkimi emocional” sesa një interviste.

Vepra bazohet në pesë fragmente nga libri The White Book i autores koreano-jugore Han Kang, fituese e çmimeve Booker dhe Nobel. Libri është një meditim autobiografik mbi vdekjen e motrës së porsalindur të rrëfyeses. Teksti nis me një listë objektesh të bardha – “Letër e bardhë / Qen i bardhë / Flokë të bardhë / Qefin” – dhe përfundon me një lloj ekstaze të bardhësisë, mes boshllëqeve dhe heshtjes.

Bowler e lexoi për herë të parë librin në spitalin Christie në Mançester, ndërsa nëna e saj trajtohej për leucemi akute mieloide. Ajo e rilexoi tekstin pranë shtratit të së ëmës, në momente kur kjo e fundit shpesh nuk mund të fliste. Pak muaj pasi u shërua nga leucemia, nëna e saj humbi jetën në një aksident. Kompozitorja kontaktoi sërish Han Kang për të kërkuar leje për përdorimin e fragmenteve, duke i shpjeguar arsyen personale dhe të dhimbshme që e lidhte me këtë tekst.

Në partiturën e saj, Bowler ndërton një tension të vazhdueshëm mes pranisë dhe mungesës. Linja vokale është e brishtë, me lëkundje të rrezikshme në regjistrat e lartë, ndërsa orkestrimi alternon detaje të imëta me hapësira të thella, pothuajse të heshtura. Elektronika shton një dimension të ftohtë e fantazmagorik.

Që në fillim, Bowler e imagjinonte veprën për Hannigan. “E kam dëgjuar gjithmonë. Është artistja ime e preferuar,” thotë ajo, duke theksuar jo vetëm mjeshtërinë muzikore, por aftësinë e saj për të “banuar” brenda një vepre.

Hannigan, e njohur për autoritetin e saj si në skenë ashtu edhe në podium, e përjeton The White Book si një ritual, jo thjesht si interpretim. Ajo ngrihet papritur për të demonstruar në piano një interval kyç, duke shpjeguar me detaje teknike si ka arritur një ngjyrim të caktuar vokal. “Nuk mjafton ta performosh,” këmbëngul ajo. “Duhet ta jetosh.”

Megjithatë, ajo pohon se nuk ka qenë kurrë më e qetë në një premierë botërore, pavarësisht se ka interpretuar rreth 100 vepra për herë të parë. “Ajo që Laura shkroi për mua më rrinte si dorezë,” thotë ajo.

Vepra do të prezantohet edhe në Londër me London Symphony Orchestra dhe në Kopenhagë me Filarmoninë e qytetit. Për këtë projekt, Hannigan vendosi të mos dirigjonte, por të përqendrohej vetëm në këndim, duke ia besuar dirigjimin nxënëses së saj, Bar Avni.

Në gusht 2026, Hannigan do të marrë detyrën si dirigjente kryesore dhe drejtoreshë artistike e Iceland Symphony Orchestra, krahas angazhimeve të tjera ndërkombëtare. Megjithatë, ajo thekson se vazhdon të këndojë më shumë se kurrë dhe se zëri i saj ndihet më i fortë sot sesa pesë vite më parë.

Për Bowler-in, përjetimi i premierës nga salla ishte i mbushur me emocione. “Kur je në skenë, adrenalina filtrohet përmes interpretimit. Kur je në publik, ajo mbetet e gjitha brenda,” thotë ajo.

A ishte kompozimi një formë shërimi? “Më ka sjellë një lloj paqeje,” përgjigjet ajo. “Mamaja ime do ta kishte dashur këtë vepër. Ajo ishte gjithmonë pranë meje. Me këtë pjesë, ndiej sikur është ende aty.” /GazetaExpress/