Testi jo-invaziv që zgjat vetëm 90 sekonda mund të përmirësojë ndjeshëm zbulimin e kancerit të zorrës së trashë

Keshilla Mjekësore

Gazeta Express

04/12/2025 20:40

Një test i ri, jo-invaziv, që zgjat vetëm 90 sekonda, mund të përjashtojë me saktësi sëmundjet e zorrës tek rreth 80 për qind e pacientëve që dyshojnë se po shfaqin simptoma të kancerit të zorrës së trashë.

Ekspertët thonë se ky test i ri mund të ulë ndjeshëm presionin mbi NHS, duke shkurtuar listat e pritjes për kolonoskopi dhe duke përshpejtuar procesin e diagnostikimit. Testi është zhvilluar nga shkencëtarët e kompanisë Origin Sciences në Cambridge, në bashkëpunim me spitale të NHS-së.

Si funksionon testi 90-sekondësh?

Testi përdor një pajisje të posaçme, të zhvilluar nga Oricol, e cila lejon çdo profesionist të trajnuar të shëndetësisë të marrë një mostër të vogël mukusi rektal – pa procedura të dhimbshme dhe pa përgatitje të zorrëve.

Deri tani, mënyra kryesore e kontrollit ka qenë kolonoskopi – një procedurë invazive që kërkon futjen e një tubi fleksibël me kamerë në brendësi të zorrës. Para kolonoskopisë, pacientët duhet të pastrojnë plotësisht zorrën duke pirë një solucion laksativ, gjë që shpesh është e pakëndshme.

Testi i ri shmang të gjitha këto, duke lejuar marrjen e mostrës gjatë një vizite të shkurtër ambulatore, pa laksativë, pa pastrim të zorrëve dhe pa sedacion.

Zbulimet e studimit

Pajisja e Oricol u testua tek mbi 800 pacientë në katër spitale të NHS-së. Studimi është publikuar në revistën prestigjioze Nature Communications.

Mukusi i zorrëve grumbullon në mënyrë natyrale materiale të eliminuara nga zorra – duke përfshirë qeliza njerëzore, mikrobe dhe fragmente të lidhura me tumoret. Ky material udhëton përgjatë zorrës dhe mund të kapet lehtësisht nga pajisja.

Shkencëtarët zbuluan se një mostër e vetme mund të përmbajë:

mutacione gjenetike të lidhura me kancerin,

sinjale të forta epigjenetike,

biomarkues të qartë të kancerit kolorektal.

Analiza e mostrës mund të dallojë me saktësi pacientët me kancer të zorrës së trashë nga ata me polipe të avancuara – të cilat nëse nuk trajtohen mund të kthehen në kancer – dhe ata pa asnjë shenjë të sëmundjes serioze.

Çfarë thonë ekspertët?

Jon Lacy-Colson, drejtues i provës klinike TRIOMIC, deklaroi:

“Gjetjet e këtij studimi mund të ndryshojnë rrënjësisht qasjen tonë ndaj skriningut të sëmundjeve të zorrëve. Testi Oricol mund të bëjë që 80% e pacientëve të referuar për kolonoskopi të marrin përgjigje të sigurt pa iu nënshtruar një procedure invazive dhe të pakëndshme.”

Hugo Lywood, CEO i Origin Sciences, shtoi:

“Studimi i publikuar në Nature Communications konfirmon potencialin e testit Oricol për të transformuar diagnostikimin e kancerit të zorrës. Ndërsa nuk e zëvendëson plotësisht kolonoskopinë, aftësia e tij për të zbuluar polipet e avancuara dhe adenomat – pararendëse të kancerit – mund ta zhvendosë skriningun nga zbulimi i vonshëm në parandalim të vërtetë.”

Ndërkohë, Daniel Wise, drejtor shkencor i Origin, theksoi se ky është “një hap i rëndësishëm përpara në procesin e skriningut”, pasi kombinimi i biomarkerëve gjenetikë, epigjenetikë dhe mikrobiologjikë krijon një “profil hologjenomik” që rrit saktësinë e diagnostikimit.

Rritja shqetësuese e rasteve tek të rinjtë

Kanceri i zorrës së trashë po diagnostikohet gjithnjë e më shpesh tek persona nën 50 vjeç. Çdo vit, rreth 42,000 britanikë diagnostikohen me këtë sëmundje, ndërsa 17,400 humbin jetën. Ndër viktimat ishte edhe aktivistja e njohur Dame Deborah James, e cila ndërroi jetë në moshën 40-vjeçare.

Cilat janë shenjat paralajmëruese?

Simptomat e hershme përfshijnë:

gjak në feçe,

ndryshime të zakoneve të zorrëve,

humbje peshe,

lodhje të pashpjegueshme,

dhimbje ose bllokim të zorrëve.

Por sipas mjekut Dr Jack Ogden nga Bristol, shumë simptoma të tjera nënvlerësohen, përfshirë:

Anemia nga mungesa e hekurit

– shfaqet me lodhje të pashpjegueshme, zbehje të lëkurës, vështirësi në frymëmarrje.

Tumoret mund të shkaktojnë gjakderdhje të brendshme, duke çuar në mungesë hekuri dhe inflamacion që pengon përthithjen e tij.

Jashtëqitje të holla si “laps”

Një shenjë që mund të tregojë se një tumor po ngushton zorrën, duke bërë që feçet të marrin formë më të hollë.

Fryrje dhe dhimbje abdominale

Këto mund të shfaqen si krampa të vazhdueshme ose ndjesi ngopjeje shumë të shpejtë pas ngrënies. /GazetaExpress/