Test i thjeshtë gjaku mund të zbulojë një sëmundje të rëndë të zorrëve vite përpara shfaqjes së simptomave

Keshilla Mjekësore

Gazeta Express

12/01/2026 19:14

Një test i thjeshtë gjaku mund të parashikojë se kush ka gjasa të zhvillojë më vonë një sëmundje të rëndë dhe invalidizuese të zorrëve, duke hapur rrugën për diagnostikim shumë të hershëm dhe madje edhe për parandalim, thonë shkencëtarët.

Studiues nga Qendra për Sëmundjet Inflamatore të Zorrëve (IBD) në Spitalin Mount Sinai në Nju Jork morën mostra gjaku nga më shumë se 380 persona të konsideruar me rrezik të lartë për zhvillimin e sëmundjes Crohn.

Sëmundja Crohn është një gjendje kronike inflamatore e aparatit tretës, e cila shfaqet kur sistemi imunitar sulmon gabimisht indet e shëndetshme të zorrëve dhe, ndonjëherë, edhe pjesë të tjera të trupit. Kjo shkakton dhimbje barku, diarre dhe prani gjaku ose mukusi në feçe. Simptoma të tjera të shpeshta përfshijnë lodhje ekstreme, ndjenjë të përgjithshme dobësie, humbje oreksi, rënie të pashpjegueshme në peshë dhe, te fëmijët, vonesë në pubertet.

Duke përdorur analiza kompjuterike për të studiuar reagimin e pjesëmarrësve ndaj një proteine që gjendet te bakteret e zorrëve, të quajtur flagelinë, studiuesit zbuluan se më shumë se një e treta e tyre kishin nivele të larta antitrupash të lidhur me zhvillimin e sëmundjes.

Dr. Ken Croitoru, gastroenterolog dhe autor kryesor i studimit, shpjegon:

“Pyetja jonë ishte: a i kanë këta njerëz, që aktualisht janë të shëndetshëm por me rrezik për ta zhvilluar sëmundjen, këta antitrupa kundër flagelinës? I matëm dhe po – disa prej tyre i kishin.”

Studimi, i botuar në revistën shkencore Clinical Gastroenterology and Hepatology, nënvizon rolin vendimtar të ndërveprimit mes baktereve të zorrëve dhe reagimit të sistemit imunitar në zhvillimin e sëmundjes Crohn. Më herët, në kuadër të një projekti më të gjerë kërkimor (Genetic Environmental and Microbial Project), i njëjti ekip kishte zbuluar se shumë përpara shfaqjes së simptomave, te pacientët me Crohn shfaqet një reagim inflamator i sistemit imunitar kundër baktereve të zorrëve.

Tek individët e shëndetshëm, bakteret bashkëjetojnë në zorrë si pjesë e mikrobiomës dhe luajnë rol thelbësor në ruajtjen e shëndetit tretës. Por te personat me Crohn, sistemi imunitar i sulmon këto baktere “të mira”, duke prodhuar nivele të larta antitrupash kundër proteinave të ndryshme bakteriale, përfshirë flagelinën.

Arsyet pse ndodh ky reagim nuk janë ende plotësisht të qarta, por besohet se faktori gjenetik luan një rol të rëndësishëm. Për këtë arsye, studiuesit u fokusuan te të afërmit e shkallës së parë të pacientëve me Crohn.

Në studim u ndoqën 381 të afërm të tillë; 77 prej tyre zhvilluan sëmundjen rreth dy vjet e gjysmë më vonë. Nga këta, 28 kishin pasur më herët nivele të larta antitrupash, çka sugjeron se ky reagim imunitar mund të jetë një shkaktar i sëmundjes dhe jo thjesht pasojë e saj.

Reagimet më të forta imunitare u vunë re te vëllezërit dhe motrat, duke theksuar rëndësinë jo vetëm të gjenetikës, por edhe të mjedisit të përbashkët ku rriten.

Dr. Sun-Ho Lee, bashkautor i studimit, tha:

“Këto rezultate hapin mundësinë për zhvillimin e një vaksine të drejtuar kundër flagelinës, e cila mund të përdoret te individë të përzgjedhur me rrezik të lartë për të parandaluar sëmundjen.”

Ekipi kërkimor po punon tani për të konfirmuar këto gjetje përmes studimeve të mëtejshme.

Rreth gjysmë milioni njerëz në Mbretërinë e Bashkuar vuajnë nga kjo sëmundje invalidizuese, e cila mund të shkaktojë gjithashtu dhimbje në nyje, në zonën anale dhe në sy. Rreth një e treta e pacientëve përfundojnë duke pasur nevojë për ndërhyrje kirurgjikale.

Aktualisht, Crohn menaxhohet kryesisht me barna biologjike – injeksione që kufizojnë dëmet e shkaktuara nga sistemi imunitar – por jo të gjithë pacientët reagojnë ndaj tyre.

Instituti Kombëtar për Shëndetin dhe Kujdesin Klinik (NICE) në Mbretërinë e Bashkuar po shqyrton aktualisht një ilaç të ri, guselkumab, i cili ka treguar se mund të zhdukë simptomat brenda tre muajsh. Ky injeksion mujor vepron duke u lidhur me qelizat imunitare përgjegjëse për inflamacionin, duke ulur ndjeshëm simptomat.

Studimet tregojnë se më shumë se gjysma e pacientëve me Crohn ishin pa simptoma brenda 12 javësh nga fillimi i trajtimit me guselkumab.

Ekspertët thonë se injeksioni, i cili kushton rreth 2.250 paund në muaj (afërsisht 2.600 euro), mund të jetë një shpëtim jetik dhe një shtesë shumë e rëndësishme për trajtimin e sëmundjeve të zorrëve në sistemin shëndetësor. /GazetaExpress/