Sinjali i parë për kancerin e pankreasit

Keshilla Mjekësore

Gazeta Express

04/03/2026 20:29

Shkencëtarët janë një hap më pranë trajtimit të kancerit të pankreasit pas zbulimit të një “sinjali paralajmërues” që shfaqet vite përpara shfaqjes së simptomave.

Hulumtuesit gjetën se qelizat parakancerogjene në këtë gjëndër grumbullohen duke krijuar “lagje” të vogla brenda indeve.

Këto grupe qelizash më pas ndikojnë tek qelizat imune përreth, duke dobësuar aftësinë e trupit për të luftuar sëmundjen në fazat më të hershme të zhvillimit të kancerit.

Rezultatet, botuar në revistën Gastroenterology, mund të ndihmojnë shkencëtarët të zhvillojnë metoda më të mira për të zbuluar kancerin e pankreasit më herët – kur trajtimi është më efektiv.

Kanceri i pankreasit konsiderohet një nga format më vdekjeprurëse të sëmundjes, me vetëm një në katër pacientë që jeton më shumë se një vit pas diagnostikimit. Ai zakonisht zbulohet në faza të vona, sepse në fillim shkakton pak simptoma.

Megjithatë, ekziston shpresa që mjekët së shpejti mund të identifikojnë këtë formë të zakonshme dhe vdekjeprurëse më herët, duke analizuar mënyrën se si zhvillohen lezione gjatë kohës.

Studimi, udhëhequr nga ekspertët e Hebrew University of Jerusalem, përdori imazhe të avancuara për të ekzaminuar mostra të indeve të pankreasit tek miqtë dhe njerëzit.

Ata zbuluan se qelizat parakancerogjene grumbullohen herët brenda lezioneve pranë qelizave imune, që janë përgjegjëse për luftimin e sëmundjes. Kjo afërsi e ngushtë favorizon shprehjen e gjeneve që dobësojnë aktivitetin imunitar, duke sugjeruar se shmangia imune – procesi me të cilin kanceri fsheh nga sistemi mbrojtës i trupit – mund të fillojë shumë përpara se të zhvillohet kanceri.

Dr. Sharona Tornovsky–Babeay, imunologe dhe bashkëautore e studimit, tha: “Duke kuptuar procesin e formimit dhe zhvillimit të lezioneve, mund të identifikojmë më mirë lezione me rrezik të lartë dhe të krijojmë strategji që ndërhyjnë para se kanceri të zhvillohet plotësisht.”

Është e rëndësishme që ekipi vëzhgoi modele të ngjashme të grupimit të qelizave dhe përgjigjeve imune edhe në inde njerëzore, duke forcuar rëndësinë e këtyre zbulimeve përtej modeleve të miut.

Hulumtuesit shpresojnë se këto gjetje ofrojnë një pamje më të detajuar të ndryshimeve më të hershme në zhvillimin e kancerit të pankreasit, duke treguar se si ndërveprimet imune mund të ndikojnë në shëndetin afatgjatë para se të shfaqen simptomat.

Ekspertët ende nuk e dinë saktësisht shkakun e shumicës së rasteve, por duhanpirja, alkooli dhe obeziteti mund të rrisin rrezikun.

Pankreasi është një gjëndër me formë dardhe, pas stomakut, që prodhon hormone të rëndësishme për tretjen dhe shndërrimin e sheqerit në energji. Për shkak të vendndodhjes dhe madhësisë së vogël, mjekët shpesh nuk mund të ndjejnë tumorin gjatë ekzaminimit fizik, gjë që vështirëson trajtimin e hershëm.

Mosha është një nga faktorët më të mëdhenj të rrezikut, me pothuajse gjysmën e rasteve të diagnostikuara tek personat mbi 75 vjeç, por raste të reja po rriten edhe tek grupmosha më të reja, sidomos tek gratë.

Rritja duket e lidhur me adenokarcinomën e kanalit pankreatik, forma më e zakonshme dhe agresive e sëmundjes, që ishte fokus i këtij studimi.

Disa sugjerojnë se kjo reflekton zbulimin më të mirë të tumorëve në faza të hershme, ndërsa të tjerët lidhin fenomenin me rritjen e obezitetit dhe dietat e dobëta.

Studime të fundit treguan se vegetarianët kanë 21% më pak rrezik të zhvillojnë sëmundjen krahasuar me konsumatorët e mishit. Konsumi i tepërt i mishit të kuq dhe të përpunuar mund të rrisë rrezikun për shkak të formimit të nitrosaminave gjatë gatimit – përbërës të njohur që shkaktojnë kancer.

Megjithatë, hulumtimet e reja sugjerojnë se obeziteti gjithashtu mund të luajë një rol, pasi vegetarianët zakonisht kanë një indeks më të ulët të masës trupore. Ekspertët theksojnë se nevojiten më shumë studime për të kuptuar saktësisht dhe se provat aktuale nuk janë përfundimtare. /GazetaExpress/