Si të përballoni kaosin e festave nëse jetoni me ADHD ose autizëm: 7 këshilla nga një psikologe eksperte

Keshilla Mjekësore

Gazeta Express

01/12/2025 20:03

Sezoni i Krishtlindjeve mund të jetë veçanërisht i stresueshëm për njerëzit që jetojnë me autizëm ose çrregullim të hiperaktivitetit dhe deficitit të vëmendjes (ADHD).

Dritë të ndezura, dyqane të mbushura, muzikë festive dhe zhurmë sociale e bëjnë ambientin të ndërlikuar për ata që kanë ndjeshmëri më të lartë sensoriale.

Psikologia Dr. Selina Warlow, themeluese e The Nook Clinic, thotë se rutinat ndryshojnë, detyrimet shtohen dhe presioni për t’u përballur me pritshmëritë festive rritet.

Planifikimi i dhuratave, blerjet, përgatitja e ushqimit dhe menaxhimi i shpenzimeve mund të jenë veçanërisht sfidues për personat me ADHD. Ndërkohë, për personat me autizëm, ndryshimet e papritura dhe ndërveprimet sociale mund të shkaktojnë stres të madh, edhe në situata të vogla.

Megjithatë, Dr. Warlow tregon se festat mund të jenë jo vetëm të menaxhueshme, por edhe të këndshme, duke ndjekur disa këshilla praktike.

1. Planifikoni hap pas hapi

Njerëzit me ADHD ose autizëm shpesh kanë vështirësi me funksionet ekzekutive, përfshirë planifikimin. Por lista e gjërave për të bërë mund të ndahet në hapa të vegjël dhe të qartë.

Shkruani një listë me dhuratat që duhet të blini dhe vendosni një buxhet për secilën.

Planifikoni menunë dhe përgatitjen e darkës së Krishtlindjeve në mënyrë të detajuar, duke e ndarë procesin në hapa të menaxhueshëm.

2. Ndarja e detyrave

Shumë njerëz ndihen të detyruar të bëjnë gjithçka vetë, gjë që rrit stresin. Delegimi i detyrave mund të ndihmojë:

Kërkoni që dikush të sjellë një ëmbëlsirë, të ndihmojë me paketimin e dhuratave ose të marrë përsipër një pjesë të ushqimit.

Bashkëpunimi në aktivitete të përbashkëta mund të funksionojë si motivim i dyfishtë (“body doubling”), duke e bërë detyrën më të lehtë për t’u përfunduar.

3. Mbajeni të thjeshtë

Një Krishtlindje e thjeshtë nuk është më pak e veçantë. Eliminimi i detajeve të panevojshme redukton ngarkesën mendore, e cila është veçanërisht e dobishme për personat me ADHD.

4. Pushimi i qëllimshëm dhe hapësira personale

Është e rëndësishme të planifikoni ditë më të qeta ose tërheqje personale:

Një shëtitje e shkurtër, frymëmarrje e thellë ose thjesht largimi nga një situatë stresuese mund të ndihmojë.

Personat autikë shpesh përfitojnë nga hapësirat e parashikueshme me drita të zbehta, batanije të rëndë ose vegla relaksuese sensoriale.

5. Konsumi i alkoolit me masë

Nëse pini alkool gjatë festave, vendosni një kufi dhe alternoni pijet alkoolike me ujë. Kjo ndihmon kontrollin e impulsivitetit, veçanërisht tek personat me ADHD, të cilët janë më të prirur ndaj konsumit të pakontrolluar të alkoolit.

6. Strategjitë e shqisave

Festat mund të jenë mbingarkuese për shqisat:

Përdorni kufje që eliminojnë zhurmën, shmangni dritat e ndezura dhe vishni rroba të rehatshme nën kostumet festive.

Në darka, preferoni ushqime të njohura dhe të sigurta për të shmangur stresin nga ushqimet e reja ose komplekse.

7. Shfrytëzoni fuqitë tuaja

Megjithë sfidat, personat me ADHD dhe autizëm kanë aftësi që mund të pasurojnë festat:

ADHD: humor, energji dhe ngrohtësi gjatë takimeve.

Autizëm: sinqeritet, besueshmëri, qetësi dhe aftësi për të krijuar strukturë.

Duke njohur sfidat dhe duke festuar fuqitë e tyre, periudha festive mund të jetë jo vetëm e menaxhueshme, por edhe e gëzueshme dhe e kuptimplotë. /GazetaExpress/