Shkencëtarët mund të kenë gjetur Luna 9 pas 60 vitesh

Mistere

Gazeta Express

18/02/2026 20:12

Shkencëtarët mund të kenë identifikuar Luna 9, landerin e humbur të Bashkimit Sovjetik, mbi 60 vjet pas zhdukjes së tij nga Hëna.

Më 3 shkurt 1966, Luna 9 u bë sonda e parë pa ekuipazh që realizoi një ulje të butë në sipërfaqen hënore – tre vjet para misioneve Apollo të SHBA-së. Pas transmetimit të një fotografie të Hënës, bateritë e saj shteruan dhe vendndodhja e saj përfundimtare mbeti e panjohur.

Sot, studiuesit besojnë se kanë ndjekur gjurmët e Luna 9. Një ekip krijoi një algoritëm të mësimit të makinerisë për të analizuar qindra imazhe të NASA-s nga Lunar Reconnaissance Orbiter. Ata u fokusuan në një zonë rreth tre milje me tre milje që sovjetikët kishin synuar fillimisht.

Algoritmi i quajtur YOLO–ETA (“You–Only–Look–Once—Extraterrestrial Artifact”) identifikoi disa shenja të pazbuluara më parë në sipërfaqe. Zona ndodhet në Oceanus Procellarum dhe tregon shqetësime në tokë që mund të jenë shkaktuar nga zbritja e turbulente e Luna 9.

Luna 9 nuk ishte objekti i parë njerëzor në Hënë, por ishte i pari që mbijetoi një ulje relativisht të butë. Për dallim nga landeri i Apollo 11, Luna 9 përdori një kapsulë sferike që goditi Hënën me një shpejtësi të konsiderueshme, duke aktivizuar motorin frenues dhe duke fryrë jastëkët ajrorë që e mbrojtën gjatë goditjes me 22 km/h. Pas disa kërcimeve në gravitetin e ulët të Hënës, ajo u stabilizua me katër panele të formës lule.

Pa panelet diellore, bateritë e Luna 9 shteruan tre ditë më pas, pasi transmetoi vetëm nëntë imazhe në Tokë. Falë llogaritjeve të pasakta të trajektores dhe zbritjes kaotike, askush nuk e dinte se ku kishte përfunduar.

Në 2009, Lunar Reconnaissance Orbiter filloi të dërgonte imazhe me rezolucion të lartë të Hënës. Shkencëtarët përdorën algoritmin për të krahasuar zonën e dyshuar të zbritjes së Luna 9 dhe për të njohur shenjat karakteristike të kapsulës dhe komponentëve të saj të shpërndarë në rreth 200 metra.

Sipas studimit të botuar në npj Space Exploration, vendi më i mundshëm i Luna 9 ndodhet pranë koordinatave 7.029° N, –64.329° E, ku algoritmi identifikoi edhe kraterë të mundshëm të goditjeve të landerit dhe moduleve.

Megjithatë, shkencëtarët paralajmërojnë se imazhet aktuale nuk janë të qarta për një konfirmim të plotë. Vëzhgime të mëtejshme me anë të sondave më moderne dhe kushteve të ndryshme ndriçimi do të jenë të nevojshme.

Në favor të kësaj, Chandrayaan–2 i Indisë pritet të fluturojë mbi të njëjtën zonë në mars 2026, duke mundësuar që vendndodhja e Luna 9 të konfirmohet përfundimisht. /GazetaExpress/