Shkencëtarët japin paralajmërim urgjent për konsumimin e drithërave – pasi zbulojnë nivele të larta të kimikateve toksike

Ushqimi/Dieta

Gazeta Express

05/12/2025 19:20

Herën tjetër kur të hani drithra në mëngjes, mund të jeni duke konsumuar kimikate të rrezikshme “të përjetshme”, paralajmërojnë shkencëtarët.

Një studim i ri nga Pesticide Action Network (PAN) Europe ka zbuluar praninë e një kimikati toksik në produktet e drithërave të shitura në mbarë kontinentin.

Substanca sintetike, acidi trifluoroacetik (TFA), vjen nga pesticidet që spërkaten mbi kulturat si gruri dhe misri.

Aq më shqetësuese është se TFA njihet për një sërë efektesh të dëmshme në shëndetin e njeriut.

Këto përfshijnë probleme me rrugët e frymëmarrjes, dëmtim të funksionit të mëlçisë dhe ndërhyrje në zhvillimin e fetusit gjatë shtatzënisë.

Edhe pse studimi nuk përmend marka specifike drithërash apo prodhuesit e tyre, TFA besohet të jetë i përhapur gjerësisht – veçanërisht në produktet që përmbajnë grurë.

Angeliki Lysimachou, drejtore e shkencës dhe politikave në PAN Europe, kërkon ndalimin urgjent të pesticideve që përmbajnë TFA.

“Nuk mund të lejojmë që fëmijët dhe gratë shtatzëna të ekspozohen ndaj kimikateve që e dimë se dëmtojnë shëndetin riprodhues,” tha ajo.

TFA i përket grupit të PFAS (per– dhe polifluoroalkil), të quajtura “kimikatet e përjetshme” sepse nuk shpërbëhen natyrshëm në mjedis.

Studimet i kanë lidhur PFAS me infertilitet, probleme të sjelljes, defekte të lindjes, kolesterol të lartë dhe madje disa lloje kanceresh, si ai i veshkave, testikujve dhe vezoreve.

Çfarë gjeti studimi?

Studimi, i fokusuar te TFA, analizoi 66 produkte të bazuara në drithëra të shitura në 16 vende të BE-së, përfshirë Irlandën, Greqinë, Francën, Italinë, Spanjën dhe Gjermaninë.

Përveç drithërave të mëngjesit, u analizuan gjithashtu:

bukë integrale dhe e zakonshme

makarona

kroasanë

miell

thërrime buke

biskota

Në total, TFA u zbulua në 81.8% të mostrave (54 nga 66), me një përqendrim mesatar prej 78.9 µg/kg.

Produktet më të kontaminuara:

Drithrat e mëngjesit në Irlandë: 360 µg/kg

– rreth 107 herë më shumë se uji i rubinetit në të njëjtin vend.

Bukë integrale belge: 340 µg/kg

Miell gruri nga Gjermania: 310 µg/kg

Baguette franceze: 210 µg/kg

Rauchbrot zviceran: 200 µg/kg

Kroasanë francez: 180 µg/kg

Gingerbread holandez “pepernoten”: 130 µg/kg

Produktet e grurit ishin 7.6 herë më të kontaminuara se produktet e tjera të drithërave.

Sipas raportit, kjo mund të ndodhë sepse:

përdoren më shumë pesticidet që përmbajnë TFA në kulturat e grurit, ose

gruri i akumulon kimikatet më shpejt për shkak të veçorive fiziologjike.

Produkte që nuk përmbanin fare TFA ishin të rralla – vetëm disa si një çokollatë me wafer nga Bullgaria ose bukë thekre nga Hungaria.

Sa i rrezikshëm është TFA?

Përveç ujit të pijshëm, ushqimi konsiderohet rruga kryesore e ekspozimit ndaj TFA, një acid korroziv dhe shumë rezistent.

TFA besohet të shkaktojë:

dëmtim të sistemit riprodhues

ulje të fertilitetit

probleme në zhvillimin e fetusit dhe fëmijëve

ulje të cilësisë së spermës

dëmtim të tiroides, mëlçisë dhe sistemit imunitar

Thithja e TFA mund të irritojë hundën, fytin dhe mushkëritë, duke shkaktuar kollë, fishkëllimë dhe vështirësi në frymëmarrje.

Disa kimikate PFAS lidhen me kancerin, por TFA ende nuk është testuar për potencial kancerogjen.

A duhet të shqetësohen konsumatorët?

Edhe pse produktet britanike nuk u testuan, ekspertët besojnë se rezultatet janë të ngjashme me ato të produkteve në të gjithë botën perëndimore.

Raporti, i publikuar në faqen e PAN Europe, tregon se dieta jonë është një burim i rëndësishëm ekspozimi.

Studiuesit kërkojnë:

vendosjen e një kufiri më të rreptë sigurie për TFA

ndalimin e të gjitha pesticideve PFAS dhe burimeve të tjera të TFA

Raportet e mëparshme kanë zbuluar nivele të larta të TFA edhe në verërat evropiane dhe në ujin e rubinetit.

Çfarë janë kimikatet “e përjetshme”?

PFAS janë kimikate të krijuara nga njeriu, të përdorura në produkte:

që nuk ngjiten (non-stick)

kundër ujit

në shkumën kundër zjarrit

në kozmetikë

në veshje kundër ujit

në pastrues të yndyrës dhe vajit

Për shkak të përdorimit të gjerë, ato përfundojnë në ujin e pijshëm dhe në trupin e njeriut.

Sipas Endocrine Society në SHBA, PFAS:

imitojnë acide yndyrore natyrale në trup

funksionojnë si ndërhyrës hormonal (EDCs), duke prishur sistemin hormonal. /GazetaExpress/